د چین، ازبکستان او تاجکستان استازو د افغانستان په اړه خبرې وکړې

د نوموړي په وینا، دغه پېښه د دوشنبې په ورځ (د وږي ۲۴مه) رامنځته شوې او د لومړنیو معلوماتو له مخې، د پېښې اصلي لامل کورنی تاوتریخوالی بلل شوی دی.

یادې قومندانۍ په دې اړه چې ایا په دې تړاو څوک نیول شوي او که نه، څه نه دي ویلي، خو په اړه یې د څېړنو له دوامه خبر ورکړی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له لوري له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر مخ د زده کړو دروازو له بندېدو وروسته له وخت مخکې د ودونو او همداراز د ځان وژنو پېښې ډېرې شوي دي.

هغه دغه راز په دغه لیک کې ویلي، چې ددین، وطن او «امارت» د استحکام لپاره متعهد دی.

نن د دوشنبې په ورځ د طالبانو د اوبو او برېښنا وزارت سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې فاروق اعظم د طالبانو د مشر په امر نیول شوی دی.

فاروق اعظم د کونړ زلزلې پرمهال ویلي و، ښځینه روغتیاپالانې دې هغو طالبانو ته د درس کېدو په موخه کونړ ته لاړې شي چې د مېرمنو تعلیم ګټور نه بولي.

سرچینې وايي، د فاروق اعظم له نیول کېدو وروسته د هغه دوسیه د کابل نظامي محکمې ته لېږل شوې ده.

سرچینه وايي، « نوموړي په دې وروستیو کې لیکنې کولې او په شخصي مجلسونو کې یې د امارت د پالیسۍ خلاف څرګندونې کولې نو له همدې امله نیول شوی دی».

د افغان خبریالانو مرکز د یوې باخبرې سرچینې په حواله ویلي چې په بلخ کې د طالبانو والي یوسف وفا د (وږي ۱۷مه) د بلخ د ملي راډیو او تلویزیون د مشر ملا محمد محمدي په ګډون د دې ډلې له سیمه ییزو چارواکو سره یوه غونډه وکړه او ټینګار یې وکړ چې د ژوندیو موجوداتو د انځورونو خپرول منع دي.

وفا دا امر هم کړی، چې سیمه ییز چارواکي له رسنیو سره د انځوریزو یا ویډیويي مرکو اجازه نه لري.

په بلخ کې یوې سیمه ییزې سرچینې د افغان خبریالانو مرکز ته وویل، چې د دې امر په تعقیب، د ولایت ملي تلویزیون خپلې ویډیو خپرونې وځنډولې او راډیويي خپرونې یې پیل کړې.

د افغان خبریالانو مرکز په بلخ کې د یوې سیمه ییزې سرچینې په حواله ویلي چې د طالبانو یو شمېر چارواکو په دې وروستیو کې کندهار ته له سفر او د دې ډلې له مشر ملا هبت الله سره له لیدنې وروسته په بلخ ولایت کې د ژوندیو موجوداتو د انځورونو پر خپرولو بندیز لګولی دی.

د تېر کال په زمري میاشت کې د "د امربالمعرف" قانون له تطبیق کېدو راهیسې، د ژوندیو موجوداتو د انځورونو پر خپرولو بندیز د افغانستان په ۲۰ نورو ولایتونو کې پلی شوی، چې کندهار، تخار، بادغیس، هلمند، ننګرهار، نورستان، فراه، بدخشان، بغلان، نیمروز، جوزجان، زابل، پروان، کندز، بامیان، دایکندي، فاریاب، پنجشېر، لغمان او سرپل پکې شامل دي.

د افغان خبریالانو مرکز د طالبانو دا اقدام غندلی دی.

ټیک‌ ټاک له دې ګواښ سره مخامخ و، چې که چینایی شرکت بایټ ډانس د خپلې ونډې پلورلو ته غاړه کېنږدي د سپټمبر تر ۱۷مې وروسته به په امریکا کې وتړل شي.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بیسنټ ویلي چې ښايي د معاملې د بشپړېدو لپاره د ضرب‌الاجل نېټه وغځول شي.

هغه زیاته کړه: «موږ د معاملې سوداګریز جزییات نه بربنډوو، ځکه دا د دوو خصوصي لوریو ترمنځ تړون دی، خو دواړه لوري پر تجارتي شرایطو هوکړې ته رسېدلي دي.»

دغه خبرې اترې، چې په ماډریډ کې د هسپانیا د بهرنیو چارو وزارت په سانتا کروز ماڼۍ کې ترسره شوې، د څلورو میاشتو په ترڅ کې د امریکا-چین د سوداګریزو اختلافاتو او د ټیک‌ټاک د ملکیت پر سر خبرو، څلورمه ناسته وه.

ولسمشر ټرمپ د دوشنبې په ورځ د دې هوکړې ستاینه وکړه او په خپله ټولنیزه رسنۍ «ټروت سوشیل» کې یې ولیکل:«په اروپا کې د امریکا او چین ترمنځ سترې سوداګریزې خبرې ډېرې ښې پرمخ تللې، ډېر ژر به پای ته ورسېږي. د یوې کمپنۍ په اړه هم معامله وشوه، چې زموږ د هېواد ځوانانو یې خوندي کېدل غوښتل، هغوی به ډېر خوشاله شي. زه به د جمعې په ورځ له ولسمشر شي سره خبرې وکړم، زموږ اړیکې لا هم ډېرې پیاوړې دي».

ځینې امریکایي چارواکو مخکې ویلي و، چې که چین د تعرفو په برخه کې له خپلو غوښتنو لاس وانخلي او د ټکنالوژۍ محدودیتونو ته غاړه کېنږدي، نو واشنګټن به د ټیک‌ ټاک د بندولو ګواښ عملي کړي.

بیجینګ بیا د دوشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د امریکایي ټیکنالوژۍ د لوی شرکت انوېډیا پر ضد یې د انحصار ضد هڅو لومړنۍ څېړنه پیل کړې.

د یادې ډلې ویاند محمد خراساني د شهباز شریف څرګندونې بې اساسه ګڼلې دي او وايي، یوازې د پاکستان د امنیتي عملیاتو د ناکامیو پټولو لپاره شوې دي.

ټي ټي پي ټینګار کړی، چې «دا تحریک د دولت د ظلم او فشار پر وړاندې د ولسي ملاتړ په مرسته راپورته شوی او د خپلو عملیاتو لپاره پر ګاونډیو هیوادونو تکیه نه کوي».

خراساني د پاکستان پر دولت غږ کړی، چې د بلوڅ او پښتون ځوانانو جبري ورکیدل بند کړي او خپلو شتمنیو او حقونو ته د خلکو لاسرسی باوري کړي.

ډلې خبرداری ورکړی چې یوازې پوځي فشار د ستونزې حل نه دی، او ادعا کوي، چې په پاکستاني خاوره کې یې فعالیت شاوخوا ۲۰ کاله دوام کړی.

دا څرګندونې په داسې وخت کې دي، چې د پاکستان په شمال لویدیزو سرحدي سیمو کې د وسله والو ډلو پر وړاندې پوځي عملیات بیا بیا له ستونزو سره مخامخ شوي دي.