هبت الله تصمیم نیولی چې په افغانستان کې ټول انټرنیټي خدمات قطع شي

یونېسف په افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو د بندیزو دوام په اړه اندېښنه ښودلې او وايي، د ۲۰۲۵ کال تر پایه به له ۲،۲ مېلیونو ډیري نجونې د زده کړو له حقه بې برخې پاتې شي.

د یونېسف اجرایوي رییسې کترین رسل ویلي، چې د نجونو پر زده کړو د بندیز دوام افغان نجونې د زده کړو ترڅنګ له ټولنیزو اړیکو، د شخصیت له ودې او د راتلونکي له جوړولو څخه هم بې برخې کړې دي.

کترین رسل وايي:« په کور کې د نجونو بندې پاتې کېدل د رواني ستونزو، د کم عمره ودونو او د زیاتو زیږونونو لامل ګرځي.»

همدارنګه نوموړې ویلي چې روان کال له ګاونډیو هېوادونو څخه د ۲ مېلیونو افغان کډوالو راستنېدو سره به په افغانستان کې له زده کړو څخه د محرومو نجونو شمېر نور هم زیات کړي.

د کترین رسل په وینا، د افغان نجونو پر زده کړو روان بندیز د افغانستان د اوږدمهاله ثبات او پرمختګ پر وړاندې جدي ګواښ دی.

کترین رسیل زیاته کړې:«هر هغه هېواد چې نیم وګړي یې له زده کړو منع وي پرمختګ نه شي کولی. که افغانستان غواړي پرمختګ وکړي نو د نارینه او ښځو بشپړه ونډه اړینه ده، چې پیاوړی کاري ځواک جوړ کړي، اقتصادي وده چټکه کړي او د یو مخ پر ودې هېواد اړتیاوې پوره کړي.»

یونېسف له طالبانو غوښتنه کړي، چې ژر تر ژره دې د نجونو پر زده کړو بندیز پای ته ورسوي او ټولو نجونو ته ښوونځي ته د تګ اجازه ورکړي.

په کابل کې د ایران سفارت د چارشنبې په ورځ وویل، چې سید محمد اتابک د خپل سفر په درېیمه ورځ هرات ته تللی او هلته یې د هرات له والي اسلام جار، طالب چارواکو او سوداګرو سره کتلي دي.

له دې وړاندې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي چې اتابک د یاد وزارت له وزیر نورالدین عزیزي سره کتلي دي. عزیزي له خپل ایراني سیال سیدمحمد اتابک او مل پلاوي سره د کتنې پرمهال ویلي، چې د کابل او تهران ترمنځ کلنۍ سوداګریزه کچه باید تر ۱۰ مېلیارد ډالرو ورسېږي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې نوموړي له ایراني پلاوي سره د کابل او تهران ترمنځ د سوداګریزو ستونزو د حل او د اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا پر لارو چارو خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړه لوري په بندرونو کې د شته ستونزو، بانکي اسانتیاوو، ګډو اقتصادي کمېټو پر فعالېدو او د ټرانزیتي همکاریو د لاپیاوړتیا په برخو کې هوکړې ته رسېدلي دي.

پرون په کابل کې د طالبانو د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر سید محمد اتابک او ورسره مل اقتصادي پلاوي سره کتلي او د اقتصادي همکاریو پر پراخولو یې ټينګار کړی.

د طالبانو د ریاست‌الوزرا د اقتصادي مرستیال دفتر ویلي چې په دې کتنه کې دواړو لوریو د سوداګرۍ، ترانزیټ، پانګونې، د چابهار بندر او ګډې اقتصادي کمېټې د فعالیتونو پر لا اغېزناکتیا هر اړخیز بحثونه کړي دي.

یاده دې وي چې ایران د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د دې ډلې له مهمو اقتصادي شریکانو بلل کېږي.

که څه هم ایران د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی خو بیا هم تهران له کابل سره د سوداګرۍ او ترانزیټي دهلیزونو د پراخولو ترڅنګ، د چابهار بندر له لارې د افغانستان د صادراتو او وارداتو لپاره ځانګړې لارې پرانېستې دي.

سربېره پر دې، دواړو لوریو د تېلو، برېښنا او کانونو په برخو کې هم پر ګډو همکاریو ټینګار کړی دی.

د راپورونو پربنسټ، دا مهال د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ کلنۍ کچه له څلور مېلیارد ډالرو اوړي.

په کابل او کندهار کې دوو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو مشر مولوي هبت الله اخوندزاده ددې ډلې د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا برادر ته له دې امله غوسه دی، چې د بندیانو په چارو کې د امریکا د ولسمشر ځانګړي استازي ادم بولر په مشرۍ امریکايي پلاوي سره یې دده له اجازې او دده د باوري کسانو له حضور پرته، کتلي دي.

په کندهار کې د طالبانو یوې سرچینې وویل، چې « شیخ وايي، له بهرنیانو سره په هره مهمه لیدنه کې باید دده نږدې کسان حضور ولري».

هبت الله ویلي، چې امریکايي پلاوي ولې د رییس الوزرا محمد حسن پرځای، د هغه د اقتصادي چارو له مرستیال ملا برادر سره کتلي دي.

د طالبانو د مشر په اړه ویل کیږي، چې د ددې ډلې د حج او اوقافو وزیر، د کانونو وزیر، د عدلیې وزیر، د لوړو زده کړو وزیر، قاضي القضات، د کندهار او بلخ والیان او د دې ډلې رییس الوزرا یې د حکمونو بشپړ متابعت کوي او په بهرنیو ناستو کې له دغو کسانو څخه د یوه تن پر حضور ټینګار کوي.

سرچینې وايي، د طالبانو یو شمېر وزیران د کندهار په سفر دي او د امریکايي بندیانو په تړاو یې له ځان سره د امریکايي پلاوي پیغام وړی دی.

کندهار ته د طالبانو یو شمېر وزیران او چارواکي تللي، چې د دې ډلې د کانونو او پټرولیم وزیر ملا هدایت الله بدري، د مالیې او اقتصاد وزیران، د کورنیو چارو وزارت لوی مرستیال ابراهیم صدر او افغانستان بانک رییس پکې شامل دي.

تېره ورځ سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د دغه پلاوي د سفر یو هدف د نوري فایبر او انټرنیټ خدماتو د قطع کولو په تړاو له مولوي هبت الله سره خبرې اترې دي.

له ملا برادر سره په لیدنه کې ادم بولر ویلي و، چې امریکا او طالبانو د دوحې تړون په ښه ډول عملي کړی او هېڅ لوري سرغړونه نه ده کړې.

ملا برادر امریکايي پلاوي ته د افغانستان د اقتصاد، د نشه يي توکو د کر او قاچاق د مخنیوي، د بیکارۍ او نورو مسایلو په تړاو معلومات ورکړي وو.

ملا برادر د بندیانو په چارو کې د ټرمپ له ځانګړي استازي غوښتنه کړې وه، چې امریکا دې په افغانستان کې د تقابل پر ځای تعامل ته مخه کړي او د افغانستان په بیارغونه کې دې خپل رول ولوبوي.طالبانو د ادم بولر له قوله ویلي و، چې دواړه هېوادونه به خپل زندانیان تبادله کړي.

خو سرچینې وايي، مولوي هبت الله د قطر دفتر د پخوانیو غړو لیدنې خپلسرې ګڼي او ځینې یې په دې تورنوي چې د خپل امیر د حکمونو اطاعت نه کوي.

سرچینې زیاته کړه، « ملا خیرالله خیرخواه یې له دې امله د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت نه لرې کړ، چې دده احکام یې په بشپړه توګه نه پلي کول. د ملا برادر لپاره هم پلمه ګوري او که زور یې پرې ورسیږي، بلې څوکۍ ته یې تبدیلوي».

طالبانو تراوسه په رسمي ډول په دې اړه څه نه دی ویلي.

د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت د چارشنبې په ورځ وویل، ددې ډلې اقتصادي کمیسون پرېکړه کړې چې اورانوس د ودونو تالار او ددغه تالار د موټرو تم ځای د قیمتي ډبرو مارکیټ ته ځانګړی شي.

ددغې پرېکړې په اړه ملا برادر ویلي: «هدف مو دا دی چې د ښار مهمې اقتصادي ساحې د ټولنې او سوداګرۍ د ودې لپاره اغېزناکې وکارول شي.»

یاد کمیسیون ویلي، چې په کابل ښار کې خلیج او ممتاز محل د ودونو تالارونه به د موجوده قراردادونو تر پایه پورې د کابل ښاروالۍ له اصولو سره سمې کړنې ترسره کوي.

د طالبانو د اقتصادي کمېسیون د نظر پر اساس، د نظیف مارکېټ، علاوالدین درې لارې د تېلو ټانک او ظاهر شاهي مارکېټ ازادې داوطلبۍ ته وړاندې کړل شوي او اوس مهال له نویو کرایه ګرو څخه کرایه اخیستل کېږي.

دغه پرېکړې د طالبانو د مشر هبت الله له لوري تایید شوې دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې نوموړي دغه ایراني پلاوي سره د کابل او تهران ترمنځ د سوداګریزو ستونزو د حل او د اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا پر لارو چارو خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړو لوریو په بندرونو کې د شته ستونزو، بانکي اسانتیاوو، ګډو اقتصادي کمېټو پر فعالېدو او د ټرانزیتي همکاریو د لاپیاوړتیا په برخو کې هوکړې ته رسېدلې دي.

د راپورونو پربنسټ؛ دا مهال د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ کلنۍ کچه له څلور مېلیارد ډالرو اوړي.