د افغانستان د پخواني ولسمشر ډاکټر نجیب الله مېرمن فتانه نجیب وايي، په ظالمانه او وحشیانه توګه د ډاکټر نجیب وژنه یوه توره ورځ، دردوونکې او یوه ستره غمیزه وه. هغه وايي، «له هغې تورې ورځې او دردوونکي ناورین څخه ۲۹ کاله تېرېږې». طالبانو د خپلې لومړۍ واکمنۍ پر مهال ډاکټر نجیب وواژه.
د ډاکټر نجیب مېرمن فتانه نجیب د ډاکټر نجیب د ۲۹ تلین په مناسبت په خپل پیغام کې د خپل خاوند او د هغه د ورور د وژنې په تړاو وايي، «د هغوی یادونه او خاطرې زموږ په زړونو، د ټولو هېوادوالو په وجدان کې او په ځانګړي ډول د هېواد د ویاړمن تاریخ په زرینو پاڼو کې بېله شکه تلپاتې پاتې دي او پاتې به شي.»
د افغانستان پخوانی ولسمشر ډاکټر نجیب الله او ورور یې شاپور احمدزی له نن څخه پوره ۲۹ کاله مخکې (د ۱۳۷۵ کال دتلې په ۵مه – د ۱۹۹۶ کال د سپټمبر په ۲۷مه) د طالبانو له لوري تر وژنې وروسته د کابل په اریانا څلور لارې کې په دار وځړول شو.
د تلې ۵مه د پخواني ولسمشر ډاکټر نجیب د وژنې له ۲۹م تلین سره برابره ده | افغانستان انټرنشنل پښتو
د فتانې نجیب په وینا، ډاکټر نجیب الله له هغه ورځې چې د افغانستان د ولسمشر په توګه وټاکل شو، تر وروستیو شېبو یې د هېواد د ملي خپلواکۍ، سولې، ټولنیز عدالت او د هر یوه هېوادوال د عزت او ناموس د ساتنې په لاره کې نه ستړي کېدونکې هلې ځلې کړې وې.
د هغې په وینا، ډاکټر نجیب په هېواد کې د سولې او ثبات د ټینګښت لپاره په خپله خوښه د ولسمشرۍ له مقام څخه تېر شو او هیله یې دا وه چې خلک د خپلو ملي دودونو او عنعناتو په رڼا او د ملي حاکمیت په ساتلو سره، راتلونکی زعیم په ازادانه او خپلواکه توګه په خپله وټاکي.
د ډاکټر نجیب د سیاسي او ټولنیز ژوند په تړاو لسګونه کتابونه لیکل شوي، خو فتانه نجیب زیاتوي، ډاکټر نجیب افغان مېرمنو ته ځانګړی درناوی درلود، «زه د هغه د ژوند د ملګرې او د یوې مور توګه، غواړم ووایم چې ډاکټر نجیبالله د خپل وطن ویاړمنو ښځو ته ځانګړې درناوی درلود او د نوي افغانستان جوړښت یې یوازې د ښځو او نارینه وو په ګډو هڅو کې ممکن باله.»
هغه په افغانستان کې د ښځو پر اوسني وضعیت په نیوکو سره وايي، دمګړۍ «یوازې په کابل کې تر درې سوه زرو زیاتې کونډې چې په منځني ډول څلور کوچني ماشومان لري، د عاید له ذرې پرته په یوه تړلي چاپېریال کې د فقر او بدمرغۍ په بوږنوونکي حالت کې ژوند کوي! او دا یو ستر انساني ناورین دی.»
فتانې نجیب په خپل دې پیغام کې هغه ښځې او نجونې چې په اوسنیو شرایطو کې د خپلو انساني حقونو لپاره مبارزه کوي وستایلې او زیاته یې کړه، «زه تل پر خپلو هېوادوالو ښځو او میندو ویاړم او پر هغو ښځو او نجونو چې د خپلو انساني حقونو لپاره، د خپلو خویندو او میندو په څېر، له اریایي زمانو تر نن ورځې بې له وېرې مبارزه کوي، ډېر ویاړم.»
د هغې په باور، د دغو مبارزو ښځو بریا حتمي ده او زیاتوي، «پوره باور لرم چې د دوی بریا او کامیابي حتمي او مسلمه ده.»
د افغان ښځو او نجونو په تړاو د فتانې نجیب دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو (څه باندې څلورو کلونو) راهیسې افغان نجونې له شپږم ټولګي پورته د زده کړو او همداراز ښځې د کار کولو حق نه لري.
ډاکټر نجیب د حکومت له پرېښودو وروسته په کابل کې د ملګرو ملتونو دفتر ته پناه وړې وه او له خپل ورور سره یو ځای له شاوخوا څلورو کلونو راهیسې هلته اوسېده، خو د ۱۳۷۵ کال د تلې په پنځمه د برهان الدین رباني په مشرۍ دولت د طالبانو له لوري رانسکور او کابل د طالبانو له لوري ونیول شو.
د راپورونو له مخې، طالبانو تر ټولو لومړی په کابل کې د ملګرو ملتونو پر دفتر یرغل وکړ او پخوانی ولسمشر ډاکټر نجیب الله او ورور یې شاپور احمدزی ووژل او بیا یې د کابل ښار په اریانا څلور لارې کې په وینو لړلي جسدونه په دار وځړول.
طالبانو له هغې ورځې تر اوسه د ډاکټر نجیب د وژنې د لامل او څرنګوالي په تړاو بشپړ توضیحات نه دي ورکړي او د هغه کورنۍ هم په وار وار د دغې پېښې د روښانه کېدو لپاره د کره او بې پرې څېړنو غوښتنه کړې، خو لا تر اوسه دغه چاره نه ده ترسره شوې.
ډاکټر نجیب الله د افغانستان د خلق ډيموکراتیک ګوند د پرچم څانګې غړی و او بیا وروسته یې د وطن په نوم یو ګوند هم جوړ کړ. هغه د ۱۹۸۶څخه تر ۱۹۹۲ کال پورې د افغانستان ولسمشر و. د هغه حکومت د پخواني شوروي له ملاتړه برخهمن و.
نوموړی له ولسمشرۍ مخکې د هغه وخت د دولتي امنیت خدمتونو یا خاد (د استخباراتو) ادارې رييس هم و.
د ډاکټر نجیب له وژنې ۲۹ کاله تېرېږي خو لا هم په افغانستان کې دننه او بهر ګڼ پلویان او مخالفین لري خو بیا هم تل د یوې اغېزناکې څېرې په توګه ترې یادونه کېږي.