رویټرز خبري اژانس یکشنبه (د تلې ۶مه) د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف له خولې لیکلي، که پر روسیې هر ډول ځمکنی یا هوايي تېری وشي، سخت جواب به ورکړل شي. لاوروف وویل چې دوی نه د ناټو یا اروپايي ټولنې غړو هېوادونو باندې برید کړی او نه داسې کوم پلان لري.
سرګي لاوروف د شنبې په ورځ د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هغو څرګندونو په اړه سخت غبرګون وښود، چې ویل یې د ناټو په هوايي حریم کې دې روسي جیټ الوتکي وویشتل شي.
لاوروف وویل که د روسیې هر ډول حاکمیت نقض شي ناوړه عواقب به ولري. هغه زیاته کړه، چې روسیې د ناټو یا اروپایي ټولنې غړي هېوادونه نه دي په نښه کړي او نه هم داسې کوم پلان لري.
ګارډین ورځپاڼې راپور ورکړی، چې په ایران کې د جاسوسۍ په تور د نیول شوې برېتانوۍ جوړې لېندزي او کریګ فورمن کورنۍ وایي، په زندان کې د هغوی روغتیایي وضعیت په خرابېدو دی.
دغې برېتانوۍ جوړې تر دې مخکې د هسپانیې او برېتانیې ترمنځ ژوند کاوه او دوی تېر ژمی د نړۍ د سفر پر مهال په کرمان کې نیول شوي دي.
ایران د دوی له نیولو یوه میاشت وروسته اعلان وکړ، چې دا جوړه د سیاحت په بڼه دغه هېواد ته ورغلي، خو موخه یې د معلوماتو راټولول و.
دې جوړې دغه تورونه رد کړي دي.
د لېندزی زوی جو بېنټ ویلي، چې کورنۍ یې د دوی د روغتیا په اړه اندېښمنه ده، مور یې په زندان کې د سیروم درملنې لاندې ده او کریګ څو ځلې د معدې ویروس او انفلونزا په څېر ناروغیو اخته شوی دی.
د هند د بهرنیو چارو وزیر اېسجي شنکر د ملګرو ملتونو په اتیایمه غونډه کې پرته له دې چې د پاکستان نوم واخلي، وویل چې د هند ګاونډی هېواد د نړۍوالو ترهګرو مرکز دی او له څو لسیزو راهیسې له هغه ځایه نړۍوال بریدونه پلانېږي.
د هند د بهرنیو چارو وزیر د شنبې په ورځ (د تلې ۵مه) په خپله وینا کې وویل: «له ترهګرو سره مبارزه ځانګړی لومړیتوب دی. هند له داسې یوه ګاونډي سره مخ دی چې د نړۍوالو ترهګرو مرکز ګڼل کېږي او له خپلواکۍ راهیسې له دې ننګونې سره مخامخ دی.»
اېسجي شنکر د اپرېل میاشتې د «پهلګام» برید ته په اشاره سره زیاته کړه، چې هند د خپلو خلکو د دفاع لپاره له خپل مشروع حق څخه استفاده کړې او د پاکستان پروړاندې یې اقدام کړی دی.
هغه وویل: «که هېوادونه په څرګنده تروریزم د دولتي تګلارې په توګه غوره کړي، د ترهګرۍ مرکزونه په صنعتي کچه فعال وي او ترهګر په علني ډول ستایل کېږي، نو دا کړنې باید په واضیح ډول وغندل شي.»
نوموړي همداراز د ترهګرۍ د مالي سرچینو د پرې کولو پر اړتیا ټینګار وکړ او ویې ویل، پر هغو هېوادونو چې تروریزم ته ملاتړ ورکوي، باید لازم فشار واچول شي.
تر دې وړادې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په خپله وینا کې هند تورن کړی و، چې د «پهلګام» له برید وروسته یې د پاکستان حاکمیت او امنیت نقض کړی او بې ګناه خلک یې وژلي دي.
شریف ویلي و، چې اسلام اباد د نوي ډیلي پر اقداماتو «پرېکنده ځواب» ورکړی دی.
د هند د بهرنیو چارو وزیر په خپله وینا کې د نوی ډیلي له خوا بېلابېلو هېوادونو ته د بشري مرستو یادونه وکړه.
نوموړي افغانستان ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې د افغانستان او میانمار خلک شاهد دي چې هند د وروستیو زلزلو پر مهال د مرستې لاس ورکړی دی.
هغه همداراز د غزې او اوکراین پر وضعیت هم خبرې وکړې او ویې ویل، چې هر هېواد کولی شي د سولې په راوستو کې رول ولوبوي.
د هند د بهرنیو چارو وزیر زیاته کړه، ان هغه هېوادونه چې مستقیم ښکېل نهدي، کولی شي د خبرو له لارې د ښکېلو خواوو ترمنځ د تفاهم هڅې وکړي.
په امریکا کې د کډوالو ملاتړ کوونکي سازمان افغان اېواک اعلان وکړ، چې د سید ناصر په نوم یو افغان کډوال چې شاوخوا څلور میاشتې مخکې د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو ادارې له خوا په سنډیاګو کې نیول شوی و، خوشې شوی دی.
محکمې د هغه نیول کېدل غېرقانوني ګڼلي او د هغه د بشردوستانه لومړني اقامت شرایط یې بېرته ورکړي دي.
سید ناصر چې تېر کال په قانوني توګه امریکا ته تللی و او د امریکایي ځواکونو لپاره یې د ژباړونکي په توګه کار کړی و، د روان کال د چنګاښ په میاشت کې د خپلې پناغوښتنې اورېدنې په جریان کې د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو ادارې له خوا په سنډیاګو کې ونیول شو.
افغان اېواک د شنبې په ورځ (د تلې ۵مه) وویل، چې دغه افغان کډوال د امریکا ټول قوانین مراعات کړي او د ټولو شرایطو پابند پاتې شوی دی.
سید ناصر تر لسو کلونو پورې په کندهار او بلخ کې د امریکایي ځواکونو ترڅنګ د ژباړونکي او قراردادي په توګه کار کاوه.
هغه په ۲۰۲۳ کال کې وروسته له هغې چې ورور یې د طالبانو له خوا په یوه کورنۍ واده کې ووژل شو، اړ شو چې له افغانستان څخه وتښتي.
سید ناصر له خپلې کورنۍ سره د برازیل بشردوستانه ویزه ترلاسه کړه او وروسته بیا د کډوالۍ له سختو لارو څخه له تېرېدو سره د ۲۰۲۴ کال په جولای میاشت کې په قانوني توګه امریکا ته ورسېد.
دغه سازمان وایي، چې د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو ادارې له خوا د هغه بې دلیله نیول کېدل د سید ناصر د قانوني حقونو سرغړونه ده.
افغان اېواک ټینګار کړی، چې د هغه خوشې کېدل د عدالت په لور یو مهم ګام دی.
افغان اېواک بیا له امریکا غوښتنه کړې، چې خپلو ژمنو ته د افغان متحدانو په وړاندې پابند پاتې شي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر د شنبې په ورځ (د تلې ۵مه) د ملګرو ملتونو په عمومي اسمبلې کې د ځينو هېوادونو او سازمانونو له لوري پر یو شمېر کسانو او هېوادونو پر لګول شویو نړۍوالو بندیزونو په نیوکې سره وویل، بندیزونه د سیالانو د ځپلو او وېرولو لپاره کارول کېږي.
سرګي لاوروف پر کیوبا د لګول شویو بندیزونو د لرې کېدو غوښتنه کړه او د وینزویلا له خلکو سره یې د بهرنيو بندیزونو پر وړاندې د روسیې یووالی څرګند کړ.
نوموړي د دولتونو د مساواتو پر اصل له ټينګار سربېره وویل، دغه اصل د لوېدیځوالو له لوري په مکرر ډول نقض شوی او په دې برخه کې یې د ناټو له خوا د یوګوسلاویا بمبار، د امریکا په مشرۍ د اېتلاف له خوا پر عراق یرغل او په لېبیا کې د ناټو پوځي عملیات یاد کړل.
لاوروف زیاته کړه، په ملګرو ملتونو کې د هېوادونو تر منځ توازن نه منعکس کېږي او په وینا یې له همدې امله روسیه په امنیت شورا کې د برازیل او هند د دایمي غړیتوب لپاره له شویو غوښتنلیکونو ملاتړ کوي.
دا په داسې حال کې ده، چې د اوکراین د جګړې له امله پر روسیې ګڼو اروپايي هېوادونو او امریکا بندیزونه لګولي او امریکا غواړي د بندیزونو دغه لړۍ لاپسې پراخه کړي.
د سوریې موقتي حکومت د دغه هېواد د پخواني ولسمشر بشارالاسد د نیولو حکم صادر کړی دی. په دمشق کې د څېړنو قاضي توفیق علي د شنبې په ورځ دولتي خبري اژانس «سانا» ته ویلي، چې د بشارالاسد لپاره په غیابي توګه د قصدي وژنې او د شکنجې له امله د وژنې په تور د نیولو حکم صادر شوی دی.
بشارالاسد له شلو کلونو ډېر پر سوریې واکمن پاتې شوی و، خو د تېر ډسمبر په میاشت کې د یاغیانو له لوري د دمشق پر لور د پرمختګ وروسته روسیې ته وتښتېد. اوس د ۲۰۱۱ کال د درعا د پاڅون د خونړۍ ځپلو له امله تر قانوني څار لاندې دی.
درعا د سوریې په سوېل کې موقعیت لري او د بشارالاسد پر ضد د پاڅون د پیل ټاټوبی بلل کېږي. په ۲۰۱۱ کال کې د اسد د حکومت پر ضد یو سوله ییز پاڅون پیل شو، خو دغه پاڅون د حکومت له خوا په تاوتریخوالي سره وځپل شو او موضوع ژر یوې پراخې جګړې ته واوښته.
دې تاوتریخوالي سلګونه زره خلک ووژل، پراخې ویجاړۍ یې وکړې او د بشري حقونو د فعالانو په وینا، زرګونه کسان بنديان، شکنجه شوي یا هم بې درکه شوي دي.
قاضي توفیق علي زیاته کړه: «دا قضایي پرېکړه د دې زمینه برابروي چې د انټرپول له لارې خبرپاڼه خپره شي او قضیه په نړۍوال ډول تعقیب شي.»
هغه وویل، دا اقدام د قربانیانو د کورنیو د شکایتونو پر بنسټ ترسره شوی دی.
د سوریې رسنیو راپور ورکړی، چې د دغه هېواد د عدلیې وزارت د پنجشنبې په ورځ د بشارالاسد د نیولو حکم صادر کړی دی. په تورونو کې د کورنۍ جګړې د راپارولو هدف لرونکي بریدونه هم شامل دي.
له هغه وخته چې د بشارالاسد حکومت راپرځېدلی، د سوریې نوې اسلامي پلوه مشرتابه هڅه کوي، چې له ځان څخه یو منځلاری تصویر وړاندې کړي او له نړۍوالو څخه د سوریې د بیارغونې لپاره چې له یوې لسیزې ډېر وخت جګړو ځپلې ده اقتصادي ملاتړ جذب کړي.
د اسد د نیولو د حکم صادرېدل نړۍوال غبرګونونه هم راپارولي دي.
د اوکراین ولسمشر زېلېنسکي له دې پرېکړې هرکلی کړی او ویلي یې دي، چې کییف د بشارالاسد د محاکمې لپاره له ټولو هڅو ملاتړ کوي.
زېلېنسکي ټینګار کړی، چې بشارالاسد له تېر ډسمبر راهیسې په مسکو کې پټ شوی دی او روسیه هڅه کوي، چې د ځان او نورو جرمونه پټ کړي.
همداراز د روان ۱۴۰۳ لمریز کال د چنګاښ میاشتې په جریان کې د پاریس د استیناف محکمې هم د بشارالاسد د نیولو حکم تایید کړ، ځکه چې هغه د کیمیاوي وسلو په وسیله د ملکیانو پروړاندې له ممنوعه بریدونو کار اخیستی و.