په پنجشېر کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست اعلان کړی چې په وروستیو میاشتو کې یې د ۳۰ جهادي اثارو په راټولولو سره د دغه ولایت د جهادي موزیم مجموعه بډایه کړې. طالب چارواکي وايي، چې د دغو اثارو خوندي کول د تېرو «کارنامو» خوندي کول دي.
د پنجشیر لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ رییس مولوي نصرالله ملکزاده ویلي چې په تېرو شپږو میاشتو کې شاوخوا ۳۰ ډوله جهادي اثار د طالبانو له لوري راټول او جهادي موزیم ته سپارل شوي دي.
د هغه په وینا، د لسګونو تنو د سوانحو د ترتیب ترڅنګ هڅې روانې دي چې ټول اړوند اسناد د خوندي کولو لپاره په موزیم کې ځای پر ځای شي.
ملکزاده زیاته کړه: «د جهادي اثارو راټولول او د شل کلن اشغال پر وړاندې د مجاهدینو د فداکارۍ ثبتول، د نظام د ټینګېدو او د شهیدانو د ویاړونو د یاد تازه ساتلو لپاره یوه ارزښتناکه هڅه ده».
نوموړی وايي، « دا کار د منظم مهالویش او دقیق پلان له مخې پر مخ وړل کېږي.»
په کابل کې د څاګانو وچېدو زرګونه کورنۍ د ژوند له لومړنیو اړتیاوو بې برخې کړې او ماشومان د زده کړو پر ځای د اوبو لپاره په کتارونو کې ولاړ وي. د کابل په یو شمېر سیمو کې هغه څاګانې هم وچې شوې، چې تر ۱۲۰ مترو ژورې اېستل شوې وې.
اتلس کلن نورالله او د هغه ورور ثناالله، چې د ښوونځي پر ځای د ژېړو بوشکو په ډکولو بوخت دي، د کابل د اوبو د کړکېچ یوه بېلګه ده.
د دوی د ۱۳ کسیزې کورنۍ کورنۍ څاه څلور کاله وړاندې وچ شوی او اوس د عامه نلونو اوږدو کتارونو ته درېږي، یا له ټانکرونو نه په پیسو اوبه اخلي.
د دوی پلار، ۴۲ کلن اسدالله، چې یو کوچنی دوکان لري، وايي: «له سهاره تر ماښامه، زما ماشومان شپږ یا اووه ځله اوبو پسې ځي، کله ناکله ژاړي او وايي نور نه شي کولای، خو موږ بله لاره نه لرو.»
د نورالله مور وايي چې خاوند یې د معدې په ناروغۍ اخته شوی او خپله د غیر صحي اوبو له امله د ایچ پایلوري باکتریايي ناروغي لري.
نوموړې زیاته کړه: «زه اوبه دوه ځله جوش کوم، خو بیا هم ستونزه حل نه ده.»
د سیمې استازی محمد اصف ایوبي وایي چې یوازې په د دوی په ګاونډ کې ۳۸۰ کورنۍ له ورته ستونزې سره مخ دي.
د هغه په وینا، ان هغه څاګانې چې تر ۱۲۰ مترو ژورې وې، اوس په بشپړه توګه وچې شوې دي.
د اوبو چارو څېړونکي وايي چې د دوامدارې وچکالۍ او نامنظمو بارانونو له امله هغه واورې چې پخوا یې د کابل د اوبو زیرمې ډکولې، له منځه تللې دي.
ملګرو ملتونو هم خبرداری ورکړی چې کابل ښايي په نږدې کلونو کې د نړۍ لومړۍ پلازمېنه شي چې له اوبو بې برخې کېږي.
د طالبانو تر واک لاندې د مخابراتي خدمتونو تنظیم ادارې (اترا) مسوولانو نن دوشنبه د نوري فایبر انټرنېټ شبکو له مسوولینو سره په ناسته کې ویلي، چې د طالبانو د مشر په امر د کابل په ګډون په ټولو ولایتونو کې باید نوري فایبر قطع شي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان مخابراتي خدمتونو تنظیم ادارې (اترا) نن دوشنبه د (تلې ۷مه) د نوري فایبر انټرنېټي خدماتو د شرکتونو له مسوولینو سره ناسته کړې ده.
په ناسته کې ټولو شرکتونو ته ویل شوی، چې د طالبانو د مشر ملاهبت الله د امر پر اساس دې په ټول افغانستان کې د نوري فایبر انټرنېټ قطع شي.
د ناستې یو ګډونوال وویل:« کله چې د شرکتونو مسوولینو د اترا له مسوولینو څخه پوښتنه وکړه، چې د کوم حکم پر اساس دا کار وشي، هغوي وویل، چې دا د ملاهبت الله له خوا شفاهي امر دی او باید تطبیق شي.»
د نوري فایبر انټرنېټي شرکتونو ته ویل شوي، چې په ټول افغانستان کې خپلو دفترونو ته ابلاغ کړي، چې تر امرثاني پورې نوري فایبر قطع کړي.
د شرکتونو ځینې مسوولین وايي چې د نوري فایبر له قطع کېدو سره پواینټ ټو پوینټ انټرنېټ هم بندیږي او یو ځل بیا بانکونه، ګمرکات او دولتي ادارې د انټرنېټ د قطع کېدو له ستونزې سره مخ کیږي.
د انټرنېټي خدماتو د ادارو په وینا، په بشپړ ډول د نور فایبر بندېدو سره به مخابراتي شرکتونه هم زیان وویني او د دوی خدمات به ډېر کمزوري شي.
طالبانو تر اوسه په ټول افغانستان کې د نوري فایبر د قطع کېدو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.
په کندهار کې د طالبانو سرچینو د (وږي ۲۵مه) افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د طالبانو د اقتصاد وزارت په مشرۍ یو پلاوی چې د دې ډلې د مالیې وزارت او د افغانستان بانک چارواکي پکې شامل وو، د طالبانو له مشرتابه سره د نوري فایبر خدماتو د قطع کېدو په تړاو د خبرو اترو لپاره دغه ولایت ته سفر کړی و.
د سرچینو په وینا، د پلاوي ټینګار دا و، چې د یادو ادارو ټولې چارې د انټرنېټ له لارې ترسره کېږي او د انټرنېټ په قطع کېدو سره به یې سیسټمونه فلج شي.
سرچینو وویل:« ملاهبت الله دغه پلاوي ته ویلي، چې دا پرېکړه به په تدریجي ډول عملي کېږي او د هغه استلال دا و، چې د لوي ملاصاحب (ملا عمر) د واکمنۍ پرمهال انټرنېټ نه و، هغه کارونه سم روان ول، اوس دې ورته بدیلې لارې ولټول شي.»
سویس د طالبانو د څلور کسیز پلاوي پر سفر، هوټل او خوراکونو څه باندې ۱۳ زره ډالره لګولي، چې له دغه هېواده د اېستل کېدونکو ۱۳ افغانانو هویت تشخیص کړي، خو طالبان وايي، دوی د اخراج لپاره یوازې خپل صادر شوي اسناد مني او ددې شرط هدف دادی چې ددوی استازي ومنل شي.
د سویس بلېک ورځپاڼې رپوټ ور کړی، دغه څلور استازي، چې د سویس د کډوالۍ د فدرالي ادارې په کوربه توب تېره میاشت جېنوا ته تللي وو، په دوو شپو کې یې ۱۳ زره او ۲۰۰ دالره مصرف کړی، خو له ۱۳ تنو اېستل کېدونکو افغانانو یوازې دوه تنه په خپله خوښه افغانستان ته په تګ رضا دي او د ۱۳ نورو افغانانو په اړه لاهم له طالبانو سره په خبرو کې پرمختګ نه دی شوی.
بلېک وايي، طالبانو نوي اصول وضع کړي او دوی یوازې هغه اسناد مني چې خپله یې صادر کړي وي.
د افغان سفارت له لوري ورکړل شوي پاسپورتونه نور نه پېژندل کېږي او دغه وضعیت د سویس حکومت له سیاسي فشار سره مخ کړی، چې یا باید طالبان په عملي ډول د واکمنانو په توګه ومني، یا به مجرمان دلته پاتې وي.
بلېک وايي، طالب پلاوي د تابعیت د تثبیت لپاره د افغانانو خبرې او لهجې تثبیتولې. د سویس چارواکو د وضاحت له مخې، د سفر ټول لګښتونه دولت ورکړي دي، چې ټکټونه یې۹۷۰۰ فرانکه، او د استوګنې او ډوډۍ لګښتونه یې۲۲۰۰ فرانکه شوي او ټول ۱۳ زره او ۲۰۰ ډالره کیږي.
ورځپاڼه وايي، کلونه کلونه چارواکو ویل چې افغانستان ته اخراج د امنیتي او عملي ستونزو له امله ناشونی دی، خو د تېر کال په سپتمبر کې د عدلیې وزیر بیت یانس دریځ بدل کړ او ژمنه یې وکړه چې خطرناک مجرمان باید «ژر تر ژره» ستانه شي. د ورځپاڼې په وینا، له هغه وخت راهیسې یوازې پنځه کسان بېرته لېږل شوي دي.
د ورځپاڼې په باور، اروپایي ګاونډیان هم له ورته ستونزو سره مخ دي او جرمني یوازې هغه وخت وتوانېد ۸۱ کسان بېرته واستوي چې د طالبانو د کونسلګرۍ استازي یې په رسمیت وپېژندل.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې طالبانو ددې ډلې د اوبو او برېښنا وزارت سلاکار فاروق اعظم له نظارتخونې څخه د کابل نظامي محکمې ته لېږدولی دی. د سرچینو په وینا، د طالبانو ځینو وزیرانو فاروق اعظم ته ویلي، چې د ملاهبت الله په امر نیول شوی او دوی یې د ازادولو واک نه لري.
په کابل کې سرچینو نن دوشنبه (د تلې ۷مه) وویل چې د طالبانو څو تنو وزیرانو او د طالبانو د مشر ملاهبت الله ځینو استازو د نظامي څارنوالۍ په زندان کې ددې ډلې د اوبو او برېښنا وزارت سلاکار فاروق اعظم سره کتلي دي.
یوې سرچینې چې په دې لیدنو کې یې حضور درلود، افغانستان انټرنشنل ته وویل:« ځینو طالب مشرانو فاروق اعظم ته ویلي، چې د طالبانو له مشر ملاهبت الله څخه بښنه وغواړي خو فاروق اعظم له بښنې انکار کوي او ټینکار کوي چې بښنه نه غواړي.»
دوی همدراز زیاتوي چې ځینو طالب وزیرانو فاروق اعظم ته ویلي، چې په نیول کېدو یې خوښ نه دي خو د ملاهبت الله له اجازې پرته نه شی کولی چې په ازادولو کې ورسره مرسته وکړي.
دغو وزیرانو زیاته کړې، « خپله هڅه به وکړو، چې په کندهار کې ملاهبت الله ته ووایو چې تاسې خوشې کړي».
د رارسېدلو معلوماتو له مخې، طالبانو د فاروق اعظم د کورنۍ درې غړو ته اجازه ورکړې، چې هره ورځ ورسره وګوري او درمل یا هم خوراک ورته ورسوي.
د طالبانو سرچینو د وږي پر۲۹مه، افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو ادارې د فاروق اعظم د خوشې کولو لپاره نوموړي ته یو لړ شرایط وړاندې کړي، چې یو پکې ددې ډلې له مشر ملا هبت الله نه رسمي بښنه غوښتل دي.
له فاروق اعظم سره د کابل په نظارت خونه کې د طالبانو یوه پلاوي لیدلي وو او ورته ویلي یې وو، چې د نجونو د زده کړو په تړاو د نوموړي وروستۍ څرګندونې د طالبانو له واک نه«بغاوت» او د ملا هبت الله پر وړاندې «سپکاوی» دی.
سرچینو وویل، « طالبانو فاروق اعظم ته ویلي، تاسې په رسمي اداره کې سلاکار یاست او د ملاهبت الله اطاعت پر تاسې واجب دی او تاسې د هغه سپکاوی کړی او باید بښنه وغواړئ».
سرچینې زیاتوي، چې طالبانو فاروق اعظم ته ویلي، « په خپلو ټولنیزو رسنیو کې ولیکئ، چې زه د نجونو د زده کړو په اړه پر خپلو څرګندونو پښېمانه یم او په دې برخه کې له ملاهبت الله بښنه غواړم».
د طالبانو د سرچینو په وینا، فاروق اعظم پلاوي ته ویلي، چې د ده عمر اوس له ۸۰ لوړ دی، د نجونو د تعلیم په خبره ټینګ ولاړ دی او زندان تېرولو ته چمتو دی، خو هیڅکله به نه پښېماني وښيي او نه به له ملا هبت الله نه بښنه وغواړي.
سرچینو د فاروق اعظم له قوله ویلی و:« زه چې افغانستان ته راغلی یم، زما هدف ولس ته کار کول و او په دې مرحله کې د نجونو د تعلیم د ملاتړ لپاره هرې قربانۍ ته تیار یم».
د طالبانو د اوبو او برېښنا وزارت سلاکار فاروق اعظم د وږي پر۲۴مه خپل زوی ته په لیک کې لیکلي و، چې طالبانو د ښځو زده کړو، عصري زده کړو او د امر بالمعروف د کمزوریو د په ګوته کولو له امله زندان ته اچولی دی.
په اسلاماباد کې د افغان سیاسي جریانونو او فعالانو په ناسته کې ګډونواله فوزیه کوفي وايي، خوشحاله ده چې په دغه ناسته کې ګډون کوي. هغه وایي، دغه ناسته افغان ښځینه او نارینه استازو ته د هېواد د راتلونکې په اړه د نظرونو شریکولو زمینه برابروي.
نوموړې بر اېکس پاڼه کاږلي، چې په افغانستان کې اوسنی وضعیت په ځانګړې توګه د ښځو لپاره د زغم نهدی او افغانستان داسې مشرتابه ته اړتیا لري چې له خلکو یې سرچینه اخیستې وي.
اغلې کوفي په افغانستان کې د یوه داسې نظام په جوړېدو ټینګار کړی، چې د خلکو حقونه پهکې خوندي وي او دوی پهکې د پرېکړو حق ولري. فوزیه کوفي وايي، چې د یوه داسې نظام په رامنځته کېدو کې د پاکستان هڅې د پام وړ مهمې دي.
په اسلاماباد کې د افغان سیاسي جریانونو او فعالانو ناسته نن پیل شوه، دغه ناسته به دوه ورځې دوام وکړي.
د دغه ناستې موخه د افغانستان د سیاسي راتلونکې ارزونه او په راتلونکو تحولاتو کې د طالبانو د مخالفینو ونډه بلل شوې ده.