ملګري ملتونه: د انټرنېټ پرې کېدو په ختیځ افغانستان کې زلزله‌ځپلو سره د مرستو بهیر ګډوډ کړی

فضل محمود فضلي وايي، په هېواد کې افراطي مذهبي ډلې د استعماري ځواکونو د ورانۍ او سبوتاژ وسیلې دي او موخه یې هم په افغانستان کې د دولت سبوتاژ او د ټولنې د بنسټونو کمزوري کول دي. فضلي زیاتوي، «د دولت انقطاع، د زده‌کړو ځنډول، د ټکنالوژۍ او انټرنېټ مخنیوی، د خوښۍ محدودول او په پایله کې د هوسا ژوند له منځه وړل د دوی [افراطي ډلو] اساسي دنده، خصلت او ماهيت دی.»

هغه د هیله مندۍ په څرګندولو سره ویلي: «د سبوتاژ اوسنۍ افراطي ډله به هېڅکله دولت نشي.»

فضلي زیاتوي: «د اوسني سبوتاژ او د افراطیونو د اشغال روانه فاجعه، يقينا توره او سخته دوره ده، خو پای یې حتمي دی.»

د دغه بنسټ د معلوماتو له مخې، په هېواد کې د مخابراتو عمومي خدمتونه په پراخه کچه بند شوي او اوسمهال په عملي ډول د مخابراتي شبکو بشپړ بندیز لګول شوی دی.

نېټ‌ بلاکس په خپل تازه خپور کړي راپور کې ویلي: «په ټول افغانستان کې د مخابراتي شبکو پراخ بندیز په بشپړ ډول عملي شوی او اوسمهال د انټرنېټ لاسرسی نږدې په ټول هېواد کې پرې شوی دی.»

د دغې پرېکړې له امله نه یوازې د خلکو ورځنی ژوند اغېزمن شوی، بلکې د رسنیو د فعالیتونو، د زده‌کړو بهیر، د سوداګرۍ چارې، د بانکي خدماتو او روغتیايي سیسټم په ګډون ګڼې برخې له جدي ګډوډۍ سره مخ شوې دي.

د بشري حقونو ملاتړو بنسټونو له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د افغانستان د خلکو د حقونو د خوندیتوب لپاره بېړني اقدامات ترسره کړي او پر طالبانو فشار زیات کړي، ترڅو انټرنېټ ته د خلکو لاسرسی بېرته عادي حالت ته راوګرځي.

علي میثم نظري په افغانستان کې د انټرنېټ قطع کول د افغان ولس پر وړاندې ستر «ظلم» بولي او زیاتوي، چې طالبانو په قصدي ډول له نړۍ سره د افغانستان اړیکې پرې کړې دي.

هغه ویلي، دغه ډول «استبدادي» عمل په داسې پېر کې چې د بشري ژوند ټول اړخونه له ټکنالوژۍ سره تړلي دي، جرم دی او باید په کلکه وغندل شي. هغه په ټينګار سره ویلي، افغانستان «شمالي کوریا» نه دی او په وینا یې «افغان ولس هېڅکله هم نشي مجبورېدای چې د یوې ترهګریزې او جنایتکاره ډلې له لوري د انزوا په تیارو کې وساتل شي.»

د نظري په وینا، نړۍوالې ټولنې اوس باید دا درک کړې وي چې د طالبانو دغه بې پروايي او زړورتیا د هغو کلونو پایله ده، چې ځينو هېوادونو ورسره نرم چلند غوره کړی و.

هغه زیاته کړې: «اوس بایده یوه څرګنده سره کرښه وکښل شي او نړۍوالې ټولنې ته پکار ده چې پرېکنده عمل وکړي، څو افغانستان د طالبانو تر واک لاندې پر یوه منزوي هېواد بدل نه‌شي.»

د کام ایر هوایي شرکت یو استازی چې له هېواده بهر مېشت دی، وایي: «موږ نشو کولای له خپلو مسوولینو سره په کابل کې اړیکه ونیسو. نه پوهېږو چې الوتنې به لغوه شي او که نه. په بشپړه توګه د ګډوډۍ په حالت کې یو، ځکه هېڅ ډول مشخص هدایت نه لرو او نه پوهېږو څه باید وکړو.»

د انټرنېټ د بندېدو له امله نه یوازې د کام ایر په څېر خصوصي شرکتونه، بلکې ګڼې ادارې، رسنۍ او د عامو وګړو ورځنۍ چارې هم له سختو ستونزو سره مخ شوې دي.

بلخوا، دوو سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې د اریانا افغان هوايي شرکت سهارنۍ ټولې الوتنې ځنډول شوي، خو لا تراوسه روښانه نه ده چې دغې ستونزې ته څه حل لاره په پام کې نیول شوې ده؟

په افغانستان کې د انټرنېټ په پرې کېدو سره د میلیونونو افغانانو تر منځ د اړیکو له پرې کېدو سربېره په هېواد کې د رسنیو خپرونې هم له خنډ او ځنډ سره مخ کړې دي.

دوو سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، د اریانا افغان هوايي شرکت سهارنۍ ټولې الوتنې ځنډول شوي، خو لا تراوسه روښانه نه ده چې دغې ستونزې ته څه حل لاره په پام کې نیول شوې ده؟

په افغانستان کې د انټرنېټ په پرې کېدو سره د میلیونونو افغانانو تر منځ د اړیکو له پرې کېدو سربېره په هېواد کې د رسنیو خپرونې هم له خنډ او ځنډ سره مخ کړې دي.

همدا څو ورځې مخکې طالبانو په افغانستان کې د نوري فایبر انټرنېټ بند کړ، خو له نن مازدیګر راهیسې په ټول هېواد کې د مخابراتي شبکو انټرنېټ هم قطع شوی او طالبانو لا تر اوسه په دې اړه هېڅ وضاحت نه دی ورکړی.