د بریتانیا پولیسو په مانچسټر کې د یهودانو پر عبادتځای برید ترهګریز وباله

د روسیې «ټاس» خبري اژانس د راپور له مخې زاخارووا ویلي، په دې غونډه کې به د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او د روسیې، چین، هند، ایران، پاکستان، قزاقستان، ازبکستان، قرغیزستان، تاجکستان، ترکمنستان او بلاروس ځانګړي استازي ګډون وکړي.

هغې زیاته کړه چې د بلاروس استازي ته د ځانګړي مېلمه په توګه بلنه ورکړل شوې ده.

ماریا زاخارووا ویلي چې دا غونډه به د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف په پرانیستونکې وینا پیل شي، او امیرخان متقي به د دې غونډې په څنډه کې له لاوروف سره وګوري.

د هغې په خبره، په دغه غونډه کې به ځانګړې پاملرنه د افغانستان د ملي پخلاينې د بهير پياوړتيا، د سيمې هېوادونو او طالبانو ترمنځ د سياسي، اقتصادي، د ترهګرۍ ضد او د نشه‌يي توکو پر وړاندې د ګډو عملي همکاریو د پراختیا موضوعاتو ته وشي.

د تمې وړ ده چې د غونډې په پای کې به ګډه اعلاميه خپره شي.

بلخوا د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې متقي ته د سفر معافیت ورکړل شوی دی.

هغه زیاته کړې، چې ملګرو ملتونو د سپټمبر پر ۳۰مه امیر خان متقي ته د یوې اونۍ سفري معافیت منلې دی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت دتلې پر۶مه د یوې اعلامې په ترڅ کې وویل، چې روسیه به په لومړي ځل له طالب پلاوي څخه د دغه فارمټ د غړي په توګه هرکلی وکړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په مسکو فارمټ کې ددې ډلې غړیتوب یو مهم او اساسي ګام بللی او هیله یې ښودلې، چې دغه سیمه ییز چوکاټونه د افغانستان او سیمې تر منځ په باور جوړونې او مثبت پرمختګ کې مهم رول ولوبوي.

د مسکو فارمټ هغه سیمه‌ییز چوکاټ دی چې تمرکز یې پر افغانستان دی او پخوانۍ ناستې یې هم د سیمه‌ییزو همکاریو د پراخېدو په موخه ترسره شوې دي.

د پاکستاني طالبانو تحریک «ټي ټي پي»د پنجشنبه په ورځ په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي: «ازاد کشمېر د طبیعي سرچینو، سیندونو او برېښنا له پروژو پاکستان ګټه اخلي خو ځايي خلکو ته هیڅ ګټه نه رسيږي.»

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې پاکستاني چارواکي د عامو کشمیریانو حقونه تر پښو لاندې کوي.

د پاکستاني طالبانو تحریک ویلي، چې د پاکستان واکمن د کشمیریانو د ستونزو د حل لپاره جدي هڅې نه کوي او یوازې یې د اسلام اباد د ګټو لپاره استفاده کوي.

دوی د کشمیر له خلکو غوښتي، چې «د پاکستان د واکمنو په وړاندې راويښ شي او د هغوی پر تشو ژمنو ونه غوليږي.»

دغه وسله والې ډلې د پاکستان له ټولو خلکو په ټينګار غوښتنه کړې، چې د کشمیریانو د حق غوښتلو ملاتړ وکړي او د لاریونوالو تر څنګ ودریږي.

د پاکستان تر ولکې لاندې کشمیر کې له تاوتریخوالي څخه په ډکو لاریونونو کې لږ تر لږه اته کسان وژل شوي.

د کشمیر د مدني حقونو د ډلو ایتلاف مشر ویلي چې مظاهره‌چیان د سیمه‌ییزو سیاستوالو، بیروکراټانو او نورو لوړپوړو چارواکو د امتیازاتو او ځانګړو مراعاتو پر ضد دي.

د اسلام‌اباد دوو امنیتي چارواکو رویټرز خبري اژانس ته ویلي چې تر اوسه درې پولیس او پنځه ملکي وګړي وژل شوي. د دوی په وینا، د مظاهره‌چیانو او پولیسو ترمنځ نښتې د دوشنبې له ورځې راهیسې نه دي کمرنګه شوې.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه ناسته د پاکستاني پلاوي او تاجکستاني چارواکو ترمنځ د «سیاسي دوه اړخیزو مشورو» تر عنوان لاندې د دوشنبې ښار کې ترسره شوې ده.

د دغه وزارت په وینا، په دې ناسته کې د دفاعي همکارۍ او د ترهګرۍ پر ضد مبارزې تر څنګ د کاسا-۱۰۰۰برېښنا پروژې په اړه هم بحث شوی، چې یاده پروژه له افغانستان څخه هم تېرېږي.

همدارنګه، د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو، سیاسي، کرنیزو او تعلیمي اړیکو د پراختیا پر لارو چارو هم خبرې شوې دي.

پاکستان او تاجیکستان له دې وړاندې هم د افغانستان د امنیتي وضعیت په اړه اندېښنې څرګندې کړې وې. دواړو هېوادونو پرله‌ پسې ویلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ترهګرو ډلو لکه «تحریک طالبان پاکستان«ټي ټي پي» او «انصارالله» شتون د سیمې لپاره یو جدي ګواښ دی.

بلخوا ډیپلوماټ وېبپاڼې په یوې مقاله کې ادعا کړې، چې د سوریې په جګړو کې له ګډون وروسته د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ډلې یو شمېر جنګیالي افغانستان ته تللي او په ځانګړي ډول د پنجشېر په دره کې ځای پر ځای شوي دي.

په مقاله کې همدارنګه ویل شوي، د دغه ډلې مشر عبدالحق ترکستاني چې په افغانستان کې مېشت دی او له طالبانو، القاعده، تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) او د منځنۍ اسیا له ګڼو وسله‌والو ډلو سره نږدې اړیکې لري، په خپل وروستي بیان کې ویلي: «چینایي کافران به ډېر ژر د هغه څه خوند واخلي چې د سوریې کفارو وڅاکه».

د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۵ کال د فبرورۍ میاشتې د راپور له مخې، اوس مهال د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ۵۰۰ تر ۱۲۰۰ پورې جنګیالي په افغانستان کې لري. که څه هم طالبان هڅه کوي پر دوی کلک کنټرول ولري، خو د سوریې په جګړه کې د تجربه‌کارو وسله‌والو راتګ کېدای شي دغه شمېر په چټکۍ سره ډېر کړي.

راپورونه زیاتوي، چې د یادې ډلې جنګیالي د منځنۍ اسیا څخه راغلو وسله‌والو سره یو ځای په بلخ، بدخشان، کندوز، کابل او بغلان ولایتونو کې د روزنې مرکزونه لري. طالبانو د دې ډلې جګړه‌ماران د داعش خراسان څانګې پر وړاندې هم کارولي دي. خو د اندېښنې وړ دا دی، چې د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ناراضي غړي ښايي داعش خراسان ډلې ته ورګډ شي، ځکه چې داعش له اوږدې مودې راهیسې د ایغور جنګیالیو د جذبولو هڅې کوي.

له ۲۰۲۰ کال راهیسې د هند او چین ترمنځ مستقیمې الوتنې درېدلې وې، سره له دې چې چین د هند تر ټولو ستر دوه اړخیز سوداګریزو شریکانو څخه دی.

د هند تر ټولو لوی هوايي شرکت "انډيګو" اعلان کړی چې د اکتوبر له ۲۶مې څخه به د کلکتې او چینايي ښار ګوانګژو ترمنځ ورځنۍ مستقیمې الوتنې پیل کړي.

دغه شرکت همدارنګه پلان لري چې د نوي ډیلي او چین ترمنځ هم مستقیمه هوايي کرښه پرانیزي.

د مظاهرو د څرنګتیا په اړه یوازې لږ معلومات له سیمې بهر رسېدلي، ځکه مظاهرې د دوشنبې په ورځ هغه مهال پیل شوې، چې د شاوخوا ښارونو زرګونه اوسېدونکي مرکز مظفراباد ته ورسېدل.

چارواکو له هغه وخت راهیسې په سیمه کې د ټیلیفوني اړیکو او انټرنېټ لاسرسی بند کړی دی.

کشمیر د ۱۹۴۷ کال له ویش راهیسې د پاکستان او هند ترمنځ د شخړې سیمه پاتې شوې.

له دوشنبې راهیسې کاروبارونه، ښوونځي او ټرانسپورټ تړل شوي دي.

د اسلام‌اباد دوو امنیتي چارواکو رویټرز ته وویل چې تر اوسه درې پولیس او پنځه ملکي وګړي وژل شوي. د دوی په وینا، د مظاهره‌چیانو او پولیسو ترمنځ نښتې د دوشنبې له ورځې راهیسې نه دي کمرنګه شوې.

د صدراعظم شهباز شریف دفتر په یوه اعلامیه کې وویل چې نوموړي د سیاستوالو یوه کمېټه ټاکلې چې د نښتو څېړنه وکړي او له مظاهره‌چیانو سره د خبرو غوښتنه وکړي. شریف وویل، « حکومت تل تیار دی چې د خپلو کشمیري وروڼو ستونزې هوارې کړي».

د کمېټې یو غړي او د پلان وزیراحسن اقبال وویل چې هیله لري «ټولې ستونزې به د خبرو له لارې حل کړو».

د کشمیر د مدني حقونو د ډلو د ایتلاف مشر شوکت نواز میر د مظاهرو له پیل وړاندې ویلي وو چې مظاهره‌چیان د سیمه‌ییزو سیاستوالو، بیروکراټانو او نورو لوړپوړو چارواکو د امتیازاتو او ځانګړو مراعاتو پر ضد دي.

هغه د «کشمیر لنک» یوټیوب چینل ته وویل: «کله چې موږ د روغتونونو لپاره د درملو غوښتنه کوو، دوی وايي بودجه نشته، خو د پرتمین ژوند لپاره پیسې لري».

یوه بله عمده نیوکه هغه څوکۍ دي چې په سیمه‌ییزه مقننه شورا کې د پاکستان د نورو برخو د استازو لپاره ځانګړې شوې دي. د کشمیري فعالانو په وینا، له دغو څوکیو د سیمه‌ییزو حکومتونو د جوړولو یا پرزولو لپاره کار اخیستل کېږي.

تېر کال په ورته نښتو کې څلور کسان وژل شوي وو. وروسته شریف ۲۴ میلیارده روپۍ تصویب کړې، چې د دوی د اوړو او برېښنا د سبسایډۍ ترڅنګ ځینې غوښتنې پوره کړي.