په هانګ کانګ کې یوه بار وړونکې الوتکه سمندر ته لوېدلې ده
له دوبۍ نه یوه بار وړونکې الوتکه نن سهار مهال په هانګ کانګ کې د کېناستو پر مهال له ځغاست لیکې وتلې او بیا سمندر ته لوېدلې ده، چې د یادې پېښې په پایله کې د هوايي ډګر دوه کارکوونکي مړه شوي دي.
له دوبۍ نه یوه بار وړونکې الوتکه نن سهار مهال په هانګ کانګ کې د کېناستو پر مهال له ځغاست لیکې وتلې او بیا سمندر ته لوېدلې ده، چې د یادې پېښې په پایله کې د هوايي ډګر دوه کارکوونکي مړه شوي دي.
دغه الوتکه له ځغاست لیکې تر وتلو وروسته له یوه موټر سره ټکر شوه او تر هغه وروسته سمندر ته ولوېده. چارواکو ویلي، چې د دغه ټکر په پایله کې د هوايي ډګر دوه کارکوونکي مړه شوي؛ خو د الوتکې څلور کسیزه عمله ژوندۍ پاتې ده.
د سعودي ولیعهد محمد بن سلمان او د فرانسې ولسمشر امانوېل مکرون څو ساعته وړاندې په ټلیفوني اړیکه کې د غزې د وروستیو تحولاتو، د جګړې د پای ته رسولو او د ثبات د بیا رامنځته کولو په اړه خبرې وکړې.
د رویټرز د راپور له مخې، دواړو خواوو د سولې د لارې تعقیب او د دوو دولتونو د حل لارې د ترلاسه کولو لپاره د عملي ګامونو پر ارزښت ټینګار وکړ.
ویل کېږي، چې دا اړیکه د پاریس-ریاض د ګډ نوښت په دوام کې کېږي ترڅو د خپلواک فلسطیني دولت د جوړولو پر بنسټ سیاسي نقشه پرمخ بوځي؛ هغه نوښت چې د ملګرو ملتونو په وروستیو غونډو کې د فرانسې او سعودي عربستان د ګډ کوربه توب له خوا تعقیب شو.
په غزه کې دوامداره اوربند، د یرغمل شویو کسانو خوشې کول، د فلسطیني ادارې اصلاحات او د غزې بیارغونه د دې ګډ نوښت له اصلي عناصرو څخه دي.
د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت یو ځل بیا ټینګار کړی، چې باید ټول اړخونه د دوو دولتونو د حل پر وړاندې ژمن پاتې شي او له داسې اقداماتو ډډه وشي، چې دا حللاره کمزورې کوي.
فرانسې په دې وروستیو اوونیو کې د دوو دولتونو د چوکاټ لپاره د نړۍوال ملاتړ په راټولولو کې فعال رول لوبولی او د سعودي عربستان سره یوځای یې په لوړه کچه د دې پروسې د دوام لپاره پلانونه اعلان کړي دي.
په همدې لړ کې پاریس د نیویارک د غونډو په جریان کې د «دوو دولتونو د حل امکان ساتلو» او د عملي اقداماتو په لور د حرکت کولو اړتیا باندې هم ټینګار وکړ.
د ایران د سیستان او بلوچستان په شمال کې چارواکي وایي، د میلک سرحدي لاره بېرته پرانیستل شوې او د ایران او افغانستان ترمنځ سوداګري بیا پیل شوې.
د دوی په خبره، دا لاره د وارداتي تېلو د معیار د بدلون له امله تړل شوې وه او یو شمېر ایراني ټانکرونه له څو میاشتو راهیسې په افغانستان کې بند پاتې وو.
چارواکو بیا دا نه ده واضح کړې چې دا دروازه څو ورځې تړلې وه.
د دوی په خبره، د طالبانو له چارواکو سره له خبرو اترو وروسته ستونزه حل شوې او د ایراني ټانکرونو د تېلو تشول او هېواد ته د هغوی د بېرته ستنولو پروسه پیل شوې ده.
د میلک بندر د ایران د سون توکو او نورو مالونو د صادراتو له اصلي لارو څخه شمېرل کېږي.
د دې بندر بندېدل د دواړو هېوادونو پر سوداګرۍ مستقیم اغېز لري.
ایراني چارواکو همداراز ویلي، چې د یکشنبې له سهاره د سمنټو، خوراکي توکو او صنعتي توکو صادرات افغانستان ته بېرته پيل شوي دي.
د یادونې وړ ده، چې د افغانستان د سون توکو لویه برخه له ایران څخه واردېږي او طالبانو په وروستیو میاشتو کې لسګونه ټانکره «بېکیفیته» ایراني تېل بېرته وګرځول.
د طالبانو دفاع وزیر الجزیرې سره په مرکه کې ویلي: «موږ له هند سره د یوه خپلواک هېواد په توګه د ملي ګټو پر بنسټ اړیکې ساتو او له پاکستان سره د متقابلو ګټو پر اساس اړیکې غواړو.» نوموړي د ډیورنډ کرښې پر سر د طالبانو په اړه د هند د پټ رول په تړاو د پاکستان تورونه رد کړل.
د طالبانو دفاع وزیر یعقوب مجاهد د یکشنبې په ورځ له الجزیرې ټلوېزیون سره په مرکه کې له پاکستان سره د جګړې ختمېدو او شوي تړون ته په اشارې ویلي: «په دې تړون کې د افغانستان حقونه تضمین شوي دي. موږ باور لرو چې دا د سولې په لور یو مهم ګام دی.»
هغه ټينګار کړی، چې د تړون له مخې به دواړه هېوادونه خپلې شخړې د خبرو له لارې حل او اوربند به عملي کوي.
مجاهد د تړون د مادو په اړه زیاتوي: «په تړون کې راغلي چې دواړه هېوادونه به خپلې شخړې د خبرو او تفاهم له لارې حلوي، یو بشپړ اوربند به نافذ وي او دواړه لوري به یو د بل د خاورې حاکمیت ته درناوی کوي. دواړه هېوادونه به د یو بل پر وړاندې دوښمنانه کړنې نه تر سره کوي او نه به بریدونه کوي.»
ملا یعقوب مجاهد وايي، چې د ترکیې په راتلونکې غونډه کې به د تړون د پلي کېدو لارې او عملي مېکانیزمونه وڅېړې.
د طالبانو دفاع وزیر وايي، که پاکستان د تړون ژمنې ماتې کړې ستونزې به بیا را ولاړې شي. د هغه په خبره، دوی د تړون د پلي کولو لپاره خپل ټول اړین اقدامات تر سره کوي.
مجاهد همداراز زیاتوي، پاکستاني پوځيانو پر افغانستان لومړی برید وکړ او دوی دفاعي ځواب ورکړی
هغه پر افغانستان د برید په اړه ویلي: «موږ یوازې پاکستان نه یادوو، که هر بل هېواد هم پر افغانستان برید وکړي، موږ د دفاع حق لرو او له خپل هېواد څخه به په زړورتیا دفاع وکړو. موږ پخوانۍ تاریخي تجربې لرو او چمتو یو.»
دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې شاوخوا لس ورځې د پاکستان او افغانستان ترمنځ په وقفه يي ډول جګړه وشوه او پهکې دواړو لورو ته هم درنه مرګ ژوبله واوښته، خو کره شمېر یې لا تر اوسه نه دی مشخص شوی.
دواړه لوري د دغې جګړې د درېدو لپاره د قطر په دوحه کې سره جرګه شول او په پایله په سمدستي اوربند پرېکړه وشوه.
ویل کېږي، چې د ستونزې د بشپړ هوارۍ لپاره به بیا هم د افغان او پاکستاني پلاویو ترمنځ خبرې اترې وشي، خو دغه خبرې به دا ځل د ترکیې په استانبول کې وشي.
د پاکستان او طالبانو ترمنځ تر هغه وروسته اړیکې ډېرې ترینګلې شوې، چې په دې وروستیو کې طالبانو له هند سره اړیکې زیاتې کړي او نوي ډيلي ته د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر سفر پاکستانی لوری خواشنی او اندېښمن کړی دی.
ډېری شنونکي وايي، د هند او طالبانو د اړیکو د جوړېدو له امله پاکستان غوسه شوی او هڅه کوي پر طالبانو خپل فشار زیات کړي.
د قطر د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په شپه ناوخته د پاکستان او طالبانو ترمنځ د سمدستي اوربند په اړه په یوه اعلامیه کې د ډیورنډ کرښې لپاره د "سرحد" کلمه کارولې وه، خو د افغانانو تر غبرګونونو وروسته قطر د طالبانو په غوښتنه دویمه اعلامیه خپره کړه او دغه کلمه یې لرې کړه.
په دوحه کې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د خبرو او سمدستي اوربند په اړه قطر یوه اعلامیه خپره کړې، چې په کې یې د ډیورنډ کرښه «سرحد» یاد کړې ده.
په ټولنیزو رسنیو کې ګڼو افغانانو او سیاستوالو دغه اعلامیه وغندله او قطر د طالبانو په غوښتنه اعلامیه اصلاح کړه او بله اعلامیه یې خپره کړه، چې د «سرحد» کلمه ترې لرې شوې وه.
قطر په خپلې لومړۍ اعلامیه کې لیکلي و: «د قطر د بهرنیو چارو وزارت هیله څرګنده کړې وه، چې دا مهم ګام به د دواړو وروڼو هېوادونو ترمنځ د (سرحدي) ترینګلتیاوو په پای ته رسولو کې مرسته وکړي.»
تر دویمې اعلامیې وروسته د ټولنیزو رسنیو کاروونکو دا د ګډ غږ پایله ګڼلې او یو له بله یې غوښتي، چې په ورته ملي موضوعګانو کې باید د افغانانو غږ همداسي ګډ وي.
رویټرز د ځايي سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې اسراییل د یکشنبې په ورځ د خپلو ځواکونو پر وړاندې د بریدونو پر غبرګون پر غزه تازه هوايي او توپچي بریدونه کړي دي او د یادو بریدونو په پایله کې ۱۱ کسان وژل شوي دي.
د اسراییلي پوځ ویاند ویلي چې دغه بریدونه په رفح کې پر هغو وسلوالو شوي، چې د اسراییلي سرتېرو پر وړاندې یې د ټانک ضد توغندي توغولي او ډزې یې کړې دي.
پر همدغه مهال د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنېاهو ویلي، چې پوځ ته لارښوونه شوې، چې د «حماس د اوربند ماتولو» په ځواب کې سخت اقدام وکړي.
بل خوا حماس ډلې ویلي، چې د اوربند تړون ته ژمن دي او رفح کې د نښتو په اړه ناخبري ښيي.