د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت وايي چې د کندهار په دامان ولسوالۍ کې د ۵۰۳ میلیون افغانیو په لګښت د باروړونکو موټرو لپاره د یو ترمینل جوړولو چارې پیل شوې دي. دغه ترمینل پر ۵۸۲ جرېبه ځمکه جوړېږي او چارې به یې په دریو کلونو کې بشپړې شي.
د طالبانو ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت نن سې شنبه، د تلې ۲۹مه وویل، چې دا ترمینل په مشارکتي ډول د افغان رولکس شرکت له لوري پر هغه ځمکه جوړېږي چې څه موده وړاندې له غصب خلاصه شوې وه.
په ورته مهال د طالبانو د کندهار مرستيال والي ملا محمد صادق انقلابي ټینګار کړی چې د شرکت مسوولين دې د پروژې په تطبيق کې کيفيت ته پام وکړي، چې ودانیزې چارې یې په لوړ کيفيت ترسره شي.
د افغانستان د میلیونونو خلکو د فرهنګي هویت نښه، ازبکي ژبه، چې د جمهوریت پرمهال هر کال د تلې په ۲۹مه د ملي ورځې په نوم نمانځل کېده، سږکال په افغانستان کې له رسمي مراسمو پرته تېره شوه. فرهنګي فعالان او پخواني دولتي چارواکي د دې ژبې د رسمي ملاتړ د نشتوالي په اړه اندېښنه ښيي.
د ازبکي ژبې ملي ورځ، چې د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني په وخت کې د افغانستان په کلتوري تقویم کې ثبت شوې، سږکال د رسمي نمانځنې له مراسمو پرته تېره شوه.
ازبکي ژبه د هېواد د شاوخوا څلورو میلیونو خلکو د ورځني ژوند ژبه بلل کېږي او د افغانستان درېیمه ډېره ویل کېدونکې ژبه ده.
د فرهنګي چارو کارپوهان وايي، د ازبکي ژبې د ودې لپاره تر اوسه هېڅ منسجمه دولتي تګلاره نه ده جوړه شوې.
د درسي کتابونو کمښت، د ښوونکو نشتوالی او د ژبې د معیاري تدریس نشتوالی هغه ستونزې دي چې د دې ژبې ویونکي له کلونو راهیسې ورسره مخ دي.
د افغانستان د مشرانو جرګې پخوانۍ غړې راحله دوستم د ازبکي ژبې ملي ورځې په مناسبت په ویلي، « د ازبکي ژبې ملي ورځ ټولو تورکتبارانو، ویونکو او د دې ژبې مینهوالو ته مبارکي وایم، ازبکي ژبه د افغان ملت د فرهنګي او تاریخي هویت مهمه برخه ده چې د نسلونو په زړونو کې ځای لري او تل یې د دوستۍ او پوهې پیغام رسولی دی.»
نوموړې زیاته کړې چې که څه هم په وروستیو کلونو کې د ازبکي ژبې د زدهکړې او د رسنیو برخه کې پرمختګونه شوي، خو «لا هم د درسي منابعو کمښت، د روښانه ژبنۍ پالیسي نشتوالی، او د رسمي بنسټونو بېپامي، په تېره بیا د اوسني حاکمیت پر مهال، جدي ننګونې دي».
د هغې په وینا، د ازبکي ژبې ملي ورځ یوازې د ویاړ نه، بلکې د ګډ مسوولیت یادونه ده چې باید د دې ژبې د ژوندي ساتلو، پراختیا او علمي اعتبار لپاره ګډ ګامونه پورته شي.
د طالبانو تر واک لاندې د زندانونو چارو د سمون اداره وايي چې ددې ډلې له بیاځلي واکمنېدو راهسې د ملاهبت الله د فرمانونو پر بنسټ ۱۹ زره او ۹۹۸ زندانیانو ته بښنه او یا تخفیف ورکړل شوی. په دې موده کې ۱۵۵۵ افغان بندیان له ایران، کویټ او اذربایجان څخه هېواد ته را لېږدول شوي دي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د ملي ټلوېزیون د خبر له مخې، د زندانونو د چارو د سمون ادارې په دې موده کې له ایران څخه د رااستول شویو ۵۸۳ بندیانو او له اذربایجان څخه د را لېږدول شویو ۸ بندیانو اسناد د ارزونې په موخه سترې محکمې ته لېږل شوي، چې له دې ډلې ۱۶۴ بندیان ازاد شوي دي.
د طالبانو زندانونو چارو د سمون ادارې په وینا، په تېرو څلورو کلونو کې یې د هېواد په ټولو زندانونو کې د بندیانو لپاره ۲۶ زره او ۸۸۴ شخصي دوسیې ترتیب کړې دي.
د یادې ادارې د شمیرو له مخې، اوسمهال د مرکز او ولایتونو په زندانونو کې ۸ ښوونځي او ۷۲ روغتیايي مرکزونه فعال دي، چې د بندیانو لپاره ښوونیز او روغتیايي خدمتونه وړاندې کوي.
دې ادارې ویلي، چې د هېواد په ټولو زندانونو کې یې د بندیانو لپاره د سواد زدهکړې پروګرامونه پيل کړي او اوسمهال یې ۵ زره او ۸۸۹ پرسونل او بندیان په زدهکړو بوخت دي.
یاده اداره زیاتوي، چې د کتابتونونو فعالول یې له نورو مهمو لاستهراوړنو څخه دي، چې په تېرو څلورو کلونو کې یې ۹ زره او ۹۵۲ جلده بېلابېل کتابونه د مرکز او ولایتونو په زندانونو کې وېشلي دي.
طالبانو دا نه دي ویلي، چې بندیانو ته یې څه ډول کتابونه وېشلي دي، خو دې ډلې په ازاد مارکیټ او کتابپلورنځیو او کتابتونونو کې پر ګڼو کتابونو بندیزونه لګولي او ځینې یې له کتابپلورنځیو راټول کړي دي.
ډېری دغه کتابونه له دې امله له کتابتونونو او کتابپلورنځیو ټول شوي، چې محتوا او یا د محتوا یوه برخه یې ددې ډلې له سیاستونو سره په ټکر کې ګڼل شوې.
د اتریش د کورنیو چارو وزیر ګېرارد کارنر او د سویډن د کډوالو چارو وزیر یوهان فوسېل په ویانا کې د «پناه او مهاجرت تړون»، «د اروپایي اتحادیې له پولو بهر د پناه غوښتنې پروسې»، او «سوریې او افغانستان ته د اخراج» پر موضوعاتو کارې غونډه کړې.
د اتریش د کورنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ، د تلې پر ۲۹مه، وویل، چې دا لیدنه د ویانا د ۲۰۲۵ کال مهاجرت کنفرانس له پیل مخکې وشوه، چې موخه یې د اروپا په کچه د مهاجرت اړوند مهمو موضوعاتو په اړه همغږي وه.
د اتریش د کورنیو چارو وزیر ګېرارد کارنر وویل، « نن موږ د دوه اړخیزو خبرو لپاره سره کښېناستو څو یو شمېر مهم ټکي وڅېړو. دا څرګنده ده چې زموږ دریځونه د پناه پالیسۍ په برخه کې سره نږدې دي، موږ د یوې سختې، پرېکندې او په ورته وخت کې مسوولې اروپایي پناه پالیسۍ ملاتړ کوو».
هغه زیاته کړه چې دواړو هېوادونو تر اوسه ځینې پرمختګونه کړي، خو لا هم نور کارونه په مخ کې شته چې باید ترسره شي. کارنر وویل، « په ځانګړي ډول د اروپایي اتحادیې د بهرنیو پولو د ساتنې په تړاو، نوښتګرې حل لارې لکه د اروپا له پولو بهر د بېرته ستنېدا مرکزونو او د شړلو او بېرته لېږلو چارې، حتاد سوریې او افغانستان په څېر هېوادونو ته».
سویډن او اتریش دواړه هڅه کوي چې افغانستان ته د کډوالو د بېرته استولو پروسه بېرته شونې کړي.
په همدې موخه، د تېرې اونۍ په پای کې اتریش، سویډن او نورو ۱۸ اروپایي هېوادونو اروپایي کمیسیون ته ګډ لیک استولی.
اتریش له هغو لومړیو اروپایي هېوادونو و چې د طالبانو له ادارې سره یې هم په کابل او هم په ویانا کې اړیکې نیولې دي.
د اتریش د کورنیو چارو وزارت وايي، اوس مهال د هغو افغانانو د بېرته ستنېدو لپاره چمتووالی روان دی، چې په اتریش کې په جرمونو محکوم شوي دي.
د یاد وزارت په وینا، د پناه غوښتنې د پروسو د ترسره کولو لپاره د اروپا له پولو بهر د بېرته ستنېدنې مرکزونو جوړول هم د خبرو یوه مهمه موضوع وه. د اتریش او سویډن په باور، دا اقدامات به د قاچاق وړونکو کاروبار کمزوری کړي او د اروپا د پناه پالیسۍ په عادلانه او اغېزناک تطبیق کې به مرسته وکړي.
کارنر د سویډني وزیر فوسېل له نږدې همکارۍ او باور پر بنسټ اړیکو مننه کړې او ویلي یې دي، « موږ د یو بل ترڅنګ ولاړ یو، چې اروپا لا نوره خوندي کړو.»
د اسلامي یووالي صندوق (ISF) او د اسلامي همکاریو سازمان (OIC) د افغانستان دفتر د هېواد په ختیزو ولایتونو کې د زلزله ځپلو خلکو د انساني ملاتړ لپاره د مرستې یو تړون لاسلیک کړی دی.
د اسلامي همکاریو سازمان له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د اسلامي یووالي صندوق له لوري دغه تړون د صندوق اجرایوي رییس محمد بن سلیمان اباالخیل، او د اسلامي همکاریو سازمان د افغانستان د دفتر له لوري د دغه دفتر رییس ډاکټر محمد سعید العیاش لاسلیک کړ.
ددغه سازمان د خبرپانې له مخې، د یادې مرستې د وېش او تطبیق چارې به د افغاني سرې میاشتې له ټولنې سره په همغږۍ ترسره شي، څو مرسته اغېزمنو خلکو ته ورسیږي.
د اسلامي همکاریو سازمان ددغه تړون په اړه ډېر جزیات نه دي روښانه کړي.
د طالبانو د اوبو او انرژي وزارت له خپلو یو شمېر کارکوونکو نه له دې امله د هویت کارتونه اخېستي، یاد وزارت پرېکړه کړې چې ټول کارکوونکي باید خپلې ظاهري بڼې د اسلامي شریعت له اصولو سره سمې کړي.
د طالبانو د اوبو او انرژي وزارت د سې شنبې په ورځ وویل، یاد وزارت پرېکړه کړې چې ټول کارکوونکي باید خپلې ظاهري بڼې د اسلامي شریعت له اصولو سره سمې برابرې کړي او که د کوم کارکوونکي ظاهري بڼه د اسلامي شریعت له اصولو سره سمون ونهلري، نو د دعوت او ارشاد ریاست کارکوونکي به ترې هویت کارت بېرته واخلي.
یاده پرېکړه د امر بالمعروف او نهي عن المنکر قانون د ښه پلي کولو په موخه شوې ده.
یاد وزارت ویلي چې ځینو کارکوونکو ته به د «اصلاح» د تضمین تر اخېستلو وروسته کارتونه بېرته ورکړل شي او د بیا ځلي تکرار په صورت کې به له کړنلارو سره سم له دندو منفک شي.
دغه وزارت همدغه راز زیاته کړې، چې په دې ناسته کې د کارکوونکو د معنوي روزنې او د دعوت او ارشاد ریاست د ښوونیز نصاب د منظم پلي کولو لپاره د میکانیزم د چمتوکولو په هکله هم خبرې اترې شوې دي.