پاکستان ميشتي افغان کډوال د تورخم دروازې د پرانېستلو غوښتنه کوي

صالح د چارشنبې په ورځ پر اېکس‌پاڼې لیکلي: «طالبان چې له اوږدې مودې راهیسې یې د خپل ځواک او استقلال دعوې کولې، بالاخره د پاکستان د پوځ د استخباراتي ادارې (ای‌ایس‌ای) غوښتنو ته تسلیم شول او یو پټ تړون یې لاسلیک کړ، چې د ترهګرۍ پر ضد د همکارۍ پرمختګ به د (ای‌ایس‌ای) د شرایطو له مخې ارزول کېږي.

همدا راز صالح لیکلي چې د څلورو کلونو له څارنې وروسته د پاکستان هوايي ځواک د تحریک طالبان پاکستان (ټي‌ټي‌پي) د مشر نور ولي مسید د له منځه وړلو هڅه وکړه، خو هدف یې خطا شو او مسید ژوندی پاتې شو.

نوموړي دا پېښه یوه ستره سیاسي او استخباراتي ناکامي بللې ده.

صالح په خپلو څرګندونو کې ویلي، د دواړو لوریو پروپاګند ته له پام پرته، دا تازه پېښې ښيي چې پاکستان د استخباراتو او هدف ټاکلو په برخه کې کمزوری دی او طالبان بیا له سیاسي کمزورۍ او انحصار سره مخ دي.

نوموړي ټینګار کړی چې د نښتو او تاوتریخوالي یوازینۍ پایله د ډیورند فرضي کرښې د دواړو خواوو پوځي کېدل دي، نور هېڅ نه.

ریچارډ بېنېټ دا څرګندونې تېره اونۍ په بادغیس کې د طالبانو له خوا په عام محضر کې د یوه کس اعدام کېدو ته په غبرګون کې کړې دي.

نوموړي ویلي، چې په عام محضر کې د طالبانو له خوا اعدامونه نه یوازې د محکوم کس انساني حیثیت له منځه وړي، بلکې د ټولنې نورو وګړو ته هم د اعدام د صحني په لېدلو سره زیان اوړي.

بېنیټ ویلي:«د طالبانو له خوا عامه اعدامونه او نورې ظالمانه سزاګانې یوازې یو وېروونکی تشدد نه دی، بلکې دا قصدي عمل دی او د خلکو د کنټرول او وېرې د خپرولو لپاره کارول کېږي، دا عمل باید وغندل شي».

نوموړي پر طالبانو غږ کړی، چې ژر تر ژره دې ټول اعدامونه ودرول شي او د مرګ سزا دې په بشپړ ډول لغوه شي.

د راپورونو له مخې، د طالبانو له واکمنېدو وروسته د یادې ډلې له خوا د افغانستان په بېلا بېلو ولایتونو کې ۱۱ کسان په عام محضر کې اعدام شوي دي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت په یوه تازه لارښوونه کې ویلي، چې د حساسو ماضي لرونکو افغان وګړو له نیولو دې ډډه وشي.

سرچینې زیاتوي، په دې لارښوونه کې د بشري حقونو فعالانو، پخوانيو دولتي کارکوونکو، سیاسي مشرانو، هنرمندانو، مذهبي اقلیتونو اړوند وګړو او د هغوی د کورنیو د غړو نه نیول شامل دي.

د سرچینو په وینا، وزارت ټولو اړوندو ادارو ته ویلي چې یادو کسانو ته دې د قانوني ملاتړ او خوندیتوب ډاډ ورکړل شي، او هېڅ اداره دې د هغوی د نیولو هڅه نه کوي.

د معلوماتو له مخې، د پاکستان د کورنیو چارو وزارت د دې موضوع د څار لپاره یوه ځانګړې شمېره هم اعلان کړې، او که هر حساس افغان وګړی ونیول شي، کولای شي د دې شمېرې له لارې اړیکه ونیسي.

سرچینې زیاتوي، د وزارت دغه لارښوونه ټولو ایالتونو ته استول شوې ده.

په دغه لارښود کې ویل شوي، چې د هرې ولسوالۍ مرستیال کمېشنر ته دې دا حکم ورسېږي، څو د حساسو افغان اوسېدونکو د خوندیتوب په اړه واضحه تګلاره عملي کړي.

دا اقدام په داسې حال کې شوی چې په پاکستان کې د افغان کډوالو د نیونو او ایستلو لړۍ لا هم دوام لري، خو د بشري حقونو سازمانونه پر اسلام‌اباد غږ کوي چې له هغو افغانانو سره ځانګړی چلند وکړي، چې ژوند او ازادي یې په افغانستان کې له جدي ګواښ سره مخ دي.

د یادې ادارې له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د کندز له زندان نه د خوشې شویو ۶۳ بندیانو د حبس پاتې موده وبښل شوه او د ۹۲ تنو نورو بندیانو د بند موده کې تخفیف راغلی دی.

همدارنګه په ننګرهار کې د طالبانو تر واک لاندې د زندانونو چارو سمون رییس سهیل سعید ویلي، چې د چارشنبې په ورځ د هبت الله د ځانګړي فرمان له مخې، د ننګرهار په مرکزي زندان کې ۶۶۹ بندیانو ته عفوه او تخفیف ورکړل شوی دی.

نوموړي ویلي، چې د یاد فرمان له مخې، د ننګرهار له زندان نه ۲۱۹ بندیان خوشې شول او ۴۵۰ تنو نورو ته د بند مودي تخفیف ورکړل شوی دی.

د معلوماتو له مخې، د ننګرهار په زندان کې دمګړی شاوخوا ۲۰۰۰ بندیان دي.

د طالبانو تر واک لاندې د زندانونو چارو سمون ادارې ویلي، هغه بندیان د هبت الله په ځانګړي فرمان کې شاملوي، چې د یادې ادارې له خوا په زندانونو کې د دیني او عصري علومو، کسب، زده کړو، اصلاحي او نورو ښوونیزو او روزنیزو علمي او عملي برنامو کې یې برخه اخیستې وي او په سلوک کې یې اصلاح راغلې وي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت د جنوبي اسیا هېوادونو پر ارزښت او په دغو هېوادونو کې د برلین د حضور په اړه یوه مقاله خپره کړې ده.

ددې مقالې یوه برخه پر افغانستان تمرکز لري. یاد وزارت ویلي، چې کله طالبانو د ۲۰۲۱ کال د دوبي په میاشتو کې په افغانستان کې په عملي ډول واک ترلاسه کړ، د جرمني د فدرالي حکومت د ښکېلتیا شرایط په بنسټیز ډول بدل شول.

د یاد وزارت په وینا، د ناټو ماموریت په چوکاټ کې له افغانستان نه د نړیوالو ځواکونو تر وتلو پورې جرمني د دوهم لوی ځواک استوونکی هېواد و.

مقاله وایي، « اوس مهال په افغانستان کې د جرمني او د هغه د نړیوالو شریکانو د هڅو محور د بشري حقونو، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو د حقونو او همدارنګه د د بیان د زادۍ ملاتړ دی».

یاد وزارت ویلي، د دې ترڅنګ، د هغو کسانو د وتلو لپاره اسانتیا رامنځته کول هم ددوی یو مهم لومړیتوب دی، چې د جرمني اتباع، پخواني محلي کارکوونکي او هغه کسان پکې شامل دي چې د جرمني له خوا د منلو ژمنه ورکړل شوې ده.

د وزارت په وینا، سربېره پر دې، د افغان ولس لپاره د بشري مرستو برابرول د جرمني د هڅو یوه مهمه برخه ده او له همدې امله جرمنی لا هم په افغانستان کې فعال پاتې دی او د بشري مرستو له پلوه د تر ټولو لویو دوه اړخیزو مرستندویو هېوادونو کې راځي.