خېبر پښتونخوا کې وسله‌والو د پولیسو مشر په ګډون درې سرتېري وژلي دي

د خیبر پښتونخوا والي فیصل کریم کنډي په پېښور کې د سرحد خونې مشر سید جواد حسین کاظمي په مشرۍ د سوداګرو له پلاوي سره د افغانستان او پاکستان د تجارتي لارو د پرانېستل کېدو په اړه لیدلي دي.

سوداګرو په دې ناسته کې ټینګار کړی، چې د سرحدي لارو بندېدو د خېبر پښتونخوا د صنعت، کرنې او ترانسپورټ سکتورونه فلج کړي او زرګونه کسان وزګار شوي دي.

د سوداګرو د پلاوي مشر سید جواد حسین کاظمي وویل: «موږ هره ورځ میلیونونه روپۍ زیان وینو، ځکه د توکو لېږد درېدلی او د دواړو هېوادونو بازارونه د تړلي تجارت قرباني شوي دي، د لارو پرانیستل به نه یوازې اقتصاد ته ګټه ورسوي، بلکې د دواړو غاړو اعتماد به هم بېرته راژوندی کړي.»

والي فيصل کریم کنډي سوداګرو ته ډاډ ورکړی، چې د دوی غږ به اسلام‌اباد ته ورسوي او له فدرالي چارواکو سره به د تجارتي تګ‌ راتګ د بیا پیل لپاره خبرې وکړي.

هغه وویل: «د خېبر پښتونخوا امنيت او اقتصاد يو له بله نه بېلېږي، موږ دواړه يوځای پياوړي کول غواړو.»

له بلې خوا، د فاټا د لویې جرګې همغږي کوونکي فضل کریم اپريدي د پېښور په پرېس کلب کې له حکومت نه غوښتنه کړې، چې د تورخم او نورو تجاراتي لارو د پرانیستلو لپاره بېړني اقدامات وکړي.

ده ویلي، سره له دې چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ اوربند شوی، خو د لارو تړلي پاتې کېدل له خلکو سره زیاتی دی.

هغه زیاته کړې، چې زرګونه کسان په دواړو خواوو کې بند پاتې دي، چې ناروغان، کارګر او سوداګر پکې شامل دي، او د انساني همدردۍ اصول سخت زیانمن شوي دي.

په وروستیو کې د طالبانو او د پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښتو د دواړو هېوادونو ترمنځ تجارتي تګ‌ راتګ سخت اغېزمن کړی، چې له کبله یې پاکستان د تورخم، چمن او یو شمېر نورو دروازو تړلو پرېکړه کړې.

سوداګر وايي، چې د لارو تړل کېدو له امله هره ورځ یو میلیون ډالره زیان ویني.

د خیبر پښتونخوا ایالت د شمالي وزیرستان ولسوالۍ امنیه قوماندان تایید کړې چې پېښه په میرعلي سیمه کې شوې او وسله والو پر موټر په ډزو کې شپږ کسان وژلي دي.

د ده په وینا، له برید وروسته موټر اور واخیست او بریدګر له سیمې تښتېدلي دي.

پولیس وایي، د وژل شویو کسانو مړي د پېژندنې لپاره د میرعلي روغتون ته انتقال شوي دي.

خو تر اوسه د دغه برید مسوولیت چا نه‌دی منلی.

دغه برید په داسې حال کې شوی، چې په وروستیو میاشتو کې په شمالي وزیرستان او شاوخوا سیمو کې د وسله والو بریدونه زیات شوي او سیمه یې نا امنه کړې ده.

د راپورونو له مخې؛ د کډوالو درې پنډغالي چکدره، سمرباغ او تیمرګره په رسمي ډول تړل شوي دي. ښاغلي صافي ویلي، چې په کوز دېر کې د پولیسو چارواکو د افغان کډوالو مشرانو سره په لیدنه کې له هغوی سره له ځنډ پرته د وتلو مسله شریکه کړې ده.

سیمه‌ییزو چارواکو همداراز ویلي، که څوک غواړي په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شي؛ نو له خپلو مېنو تر تورخم پورې به ورته د ټرانسپورټ اسانتیاوې هم برابرې شي. د راپورونو پربنسټ؛ شاوخوا ۴۵۰۰ افغانې کورنۍ په کوز دېر کې مېشتې وې؛ خو په وروستیو کې ځینې یې افغانستان ته ستنې شوې دي.

په ورته وخت کې پاکستاني رسنیو ویلي، چې د پښتونخوا ایالتي حکومت د افغان کډوالو د لېږد لپاره د لازیاتو مالي امکاناتو برابرولو غوښتنه هم کړې ده. دا په داسې حال کې ده، چې په وروستیو څو ورځو کې په ټول پاکستان کې د افغان کډوالو د نیولو او ستنولو لړۍ پراخه او چټکه شوې ده.

تازه په لاهور کې ځايي چارواکو ویلي، چې په دغه ښار کې د بې‌اسناده افغان کډوالو د ستنولو لړۍ وروستي پړاو ته رسېدلې ده. له دې سره هم‌مهاله د ځینو هغو افغانانو د نیونې په اړه هم خبرونه ورکړل شوي، چې د اوسېدو قانوني اسناد لري.

تازه طالبانو ویلي، چې همدا پرون څه باندې درې زره ک له بېلابېلو لارو افغانستان ته ستانه شوي دي. د نړۍوالې ټولنې او په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو له غوښتونو سره، سره پاکستان او ایران د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ په کمساري ډول چټکه کړې ده.

په دغه جرګه کې په بېلابېلو هېوادونو کې د پښتون ژغورنې غورځنګ استازو، څېړونکو، ټولنیزو فعالانو او د کډوالو استازو ګډون کړی و.

د دغه غورځنګ له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د جرګې موخه دا وه چې د پښتنو د سیاسي، انساني او امنیتي بحرانونو په اړه ګډ ژور فکر وشي او یو روښانه ملي دریځ رامنځته شي.

د جرګې په پرېکړه لیک کې لیکل شوي چې د تېرې خېبر ولسي جرګې ټولې پرېکړې په بشپړه توګه تایید شوې او د ټېکساس جرګه اعلان کوي، چې د نړۍ په هر ځای کې د پښتون ژغورنې غورځنګ ټولې څانګې به دغو پرېکړو ته پام کوي.

جرګې د پاکستاني پوځ د عملیاتو، بمباریو او د پښتون مېشتو سیمو د اوسېدونکو پر ضد د تاوتریخوالي سخته غندنه کړې او دا یې «جنګي جرمونه» وبلل. ګډونوالو له نړۍوالې ټولنې، ملګرو ملتونو او د بشري حقونو له بنسټونو وغوښتل، چې د دغو جرمونو پلټنه وکړي او عاملین یې د عدالت مخې ته حاضر کړي.

جرګې د «پي ټي اېم» پر ضد د پاکستان د دولت د بندیزونو او فشارونو مخالفت وکړ او ویې ویل، چې دا غورځنګ یوه سوله‌ییزه، ولسي او غېرمسلح خوځښت دی چې د جبري تښتونو او د بشري حقونو د سرغړونو پر ضد غږ پورته کوي.

جرګې له ټولو افغان ډلو، سیاسي او ټولنیزو حلقو وغوښتل، چې د ملي یووالي او خپلواکۍ لپاره یو موټی شي او د افغانستان د ثبات لپاره د یو ټولګډونه حکومت د جوړېدو ملاتړ او د افغانستان د ملي پخلاینې لپاره دې یوه لویه جرګه راوغوښتل شي.

ګډونوالو ټینګار وکړ، چې په هېواد کې دې د نجونو پر مخ ښوونځي سمدستي پرانیستل شي او د افغانستان درې رنګه ملي بیرغ بېرته رسمي شي.

د طالبانو د کمیسارۍ یوه سرچینه وايي چې له کرښې پورې غاړې د سکینر ماشینونه چېد جګړې پرمهال انتقال شوي وو، د پاکستان له لوري بېرته نصب شول.

د یادې سرچینې په وینا، طالبانو هم د دروازې د پرانیستې تدابیر بشپړ کړي دي، خو تر اوسه د پرانیستلو مشترکه پرېکړه نه ده شوې.

د طالبانو د کمیسارۍ یوه بله سرچینه وايي چې ښايي د شپې تر ناوخته د لویو لاریو پر مخ د تورخم دروازه خلاصه شي.

له دې وړاندې طالبانو د سوداګرۍ پرمخ د سپین بولدک لارې د پرانېستل کېدو خبر ور کړی و، خو وروسته په کندهار کې محلي چارواکو وویل، چې لاره یوازې د تشو کانتینرو پرمخ پرانېستل شوې ده.

د پاکستان او افغانستان تر منځ د ډېورنډ پر کرښه ټولې لارې وروسته له هغې وتړل شوې چې د پاکستان او طالبانو تر منځ جګړې زور واخیست.