طالب چارواکی: د افغان ملت پر وړاندې د انساني قاچاق او وحشت په نوم نوې جګړه پیل شوې ده

علي‌رضا بېکدلي د شنبې په ورځ (د لړم ۳مه) له یوې ایرانۍ رسنۍ سره په مرکه کې افغانستان ته د ایران د صنعت، کانونو او سوداګرۍ د وزیر د ترسره شوي سفر د پایلو په تړاو ویلي، له طالبانو سره هوکړه شوې «ځينې هغه سوداګریز توکي چې پخوا به مو له نورو سیمو راواردول، د افغانستان د چمتووالي په صورت کې به له دغه هېواده راوارد کړو. د پیل لپاره غوښه، پنبه او ځينې کرنیز محصولات د هدف په توګه مشخص شوي دي.»

بېکدلي زیاته کړې، تهران هڅه کوي چې له افغانستان سره په سوداګرۍ او کاني برخو کې د همکاریو د پراختیا لپاره لارې چارې جوړې کړي او په وینا یې، که په کاني برخو کې د همکاریو نوې هوکړې وشي، نو ورسره به د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه څه باندې ۳ اعشاریه ۵ میلیارده ډالرو ته ورسېږي.

هغه وايي: «د دغې هوکړې بنسټ به زموږ د هېواد د کانونو برخو کې د ښکېلو ادارو او افغانستان تر منځ نوې همکارۍ وي او د افغانستان د کانونو او پټرولیم وزارت په دې برخه کې له موږ سره همکاري کوي.»

د نوموړي په وینا، افغانستان ته د ایران د صنعت، کانونو او سوداګرۍ وزیر له سفر وروسته د دواړو لوریو تر منځ د پلاویو تګ راتګ پیل شوی او زیاتوي: «په کور دننه باید له افغانستان څخه د ځینو توکو د واردولو لپاره باید بودجه ځانګړې شي او همداراز د یادو محصولاتو د ساتنې او قرنطینې لپاره تاسیسات جوړ شي.»

هغه وايي، طالبانو په دې برخه کې دوه میاشتنۍ موده ټاکلې څو په دې برخه کې د شته ظرفیتونو راپور ورکړل شي او زیاتوي: «موږ په پوره جدیت سره دغه موضوع څارو او هیله‌مند یو چې د اقتصادي همکاریو د ګډ کمېسیون په غونډه کې چې ډېر ژر به د کابل په کوربتوب جوړه شي، د دغو تحرکاتو د پایلو شاهدان واوسو.»

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت په تلې میاشت کې وویل، چې د روان لمریز کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ کچه یو میلیارد او ۶۲۶ میلیون امریکايي ډالرو ته رسېدلې ده.

په دې شمېر کې یوازې ۱۳ میلیونه ډالره یې د افغانستان صادرات او یو میلیارد او ۶۱۳ میلیونه یې واردات دي.

ایران ته په صادراتو کې تر ډېره سُرب، پنبه، سره ممیز، غېرالکولي مشروبات، د سبزیجاتو تخمونه، بادام، کاني ډبرې، پروسس شوې شوکاڼې او کښته او له ایران څخه بیا په وارداتو کې تر ډېره ډېزل، پټرول، اوبلن ګاز، د موټرو پرزې، سمنټ، اهن‌چادر، کتان او هګۍ شامل دي.

نیلا ابراهیمي وویل، چې هغه به تر راتلونکو دوو کلونو له ملګرو ملتونو سره کار وکړي او هڅه به کوي، چې د افغان نجونو غږ نړۍ ته ورسوي.

د ملګرو ملتونو د ځوانانو دفتر د جمعې په ورځ (د لړم ۲مه) د ۲۰۲۵ کال د دغو ځوانو مشرانو نوملړ خپور کړ او زیاته یې کړه، چې دا کسان د نړۍ له ۱۵۰ څخه زیاتو هېوادونو او له ۳۳ زره غوښتنلیکونو څخه غوره شوي دي.

د ملګرو ملتونو په اعلامیه کې راغلي، چې دغه ځوان مشران د دې سازمان د بېلابېلو برخو په چوکاټ کې فعالیت کوي. دا ۱۷ مشران د ۱۶ تر ۳۳ کلونو ترمنځ عمر لري، چې په کې بنسټګر، ټولنیز فعالان، د سولې ملاتړي او سوداګر شامل دي.

ملګري ملتونه وایي، دا ځوان مشران د جنسیت د برابرۍ، د بشري حقونو د دفاع، د اقلیم بدلون، سولې، امنیت او د دوامدار پرمختګ په بېلابېلو برخو کې فعالیت کوي.

نیلا ابراهیمي په انسټاګرام کې په خپل یوه یادښت کې لیکلي دي، چې په راتلونکو دوو کلونو کې به له ملګرو ملتونو او د هغې له شریکانو سره د دوامدار پرمختګ د موخو د پلي کولو لپاره کار وکړي.

هغې زیاته کړې، چې په دې لاره کې به هڅه کوي څو د افغان نجونو غږ نړۍ ته ورسوي او د کیسې ویلو له نړۍوالو بنسټونو سره د همکارۍ او ټولنیزو فعالیتونو له لارې به د ښځو او نجونو د پیاوړتیا لپاره هڅې وکړي.

ملګري ملتونه وایي، چې نیلا ابراهیمي د نجونو د زده‌ کړې ملاتړې ده او «د هغې کیسه» په نوم د یوې موسسې بنسټګره او مشره ده. هغې تېر کال په لړم میاشت کې د ۴۷ هېوادونو له ۱۶۵ نوماندانو څخه د ماشومانو د نړۍوالې سولې معتبره جایزه وګټله. 

طالبانو د شنبې په ورځ (د لړم ۳مه) د کابل پوهنتون په انګړ کې د دري ژبې شاعر او لیکوال خلیل‌الله خلیلي قبر ویجاړ کړ. په ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق د شنبې ورځې ناوخته (د لړم ۳مه) په خپله اېکس پاڼه کې د طالبانو دغه اقدام د افغانستان د قومي تنوع، تمدن، کلتور او هویت پر وړاندې د دغې ډلې د دوښمنۍ څرګندونه بللې ده.

نصیر احمد فایق د طالبانو دغه چاره تصادفي نه بولي او زیاتوي: «طالبانو د بامیان له بودا نیولې بیا د استاد خلیلي تر مقبرې، دا ثابته کړې چې د ملي ارزښتونو، کلتور او د افغانستان د تاریخي حافظې اصلي دوښمنان دي.»

د فایق په باور، د طالبانو دغه ډول کړنې د دې ښکارندويي کوي، چې «طالب» او «طالبانیزم» په افغانستان کې ملي او ولسي رېښې نه‌لري او دغه ډله پر افغانانو تپل شوې ده.

خلیل‌الله خلیلي یو له نومتو شاعرانو او لیکوالانو و، چې د ۱۳۶۶ کال په پسرلي کې د پاکستان په اسلام‌اباد کې وفات شو او ۱۳۹۱ کال کې یې جسد له پاکستان څخه کابل ته راولېږدول شو او د هغه وخت د وزیرانو شورا د پرېکړې له‌مخې، د کابل پوهنتون په انګړ کې د سید جمال الدین افغان مقبرې ته نږدې ښخ شو.

طالبانو لا تراوسه په دې اړه څه وضاحت نه دی ورکړی.

شاپور حسنزوی د شنبې په شپه (د لړم ۳مه) په خپلې فېسبوک پاڼې یوه ویډیو خپره کړې او ورسره یې لیکلي دي: «د تخنیکي او مسلکي عمومي مشر ساتونکو زما د کور مخې ته زما موټرچلوونکی په ناحقه وواهه او بهانه یې لټوله، تر څو زما بې‌عزتي وکړي او زه یې ناحقه بندي کړم.»

دا په داسې حال کې ده، چې په خپره شوې ویډیو کې ښکاري چې په شخصي جامو کې څو وسله‌وال کسان له موټر څخه ښکته کېږي، یو کس په زور موټر ته پورته کوي او وهي یې.

حسنزوی وايي، چې ستونزه یې د طالب مشرانو سره هم شریکه کړې؛ خو چا یې غږ نه دی اورېدلی او نه یې هم همکاري ورسره کړې.

هغه زیاتوي، چې په تېرو دوو ورځو کې د طالبانو له خوا ورته اخطارونه ورکړل شوي، تر څو غږ پورته نه کړي.

نوموړی ټينګار کوي، چې هېڅ زور به یې له حق ویلو منعه نه کړي.

طالبانو تر اوسه په دې اړه وضاحت نه دی ورکړی.

د یادولو ده، چې شاپور حسنزوی تر دې وړاندې هم څو ځله د طالبانو له خوا زنداني شوی.

ټرمپ د ناټو له عمومي منشي مارک روته سره د یوې لیدنې پر مهال هیله وښوده، چې پر روسیې د امریکا نوي بندیزونه به «پوتین هوښیار کړي.»

د ناټو عمومي منشي مارک روته د جمعې په ورځ خبریالانو ته وویل، چې پر روسیې د امریکا نوي بندیزونه به پر پوتین ډېر فشار راوړي، چې «د نغدو پیسو، پوځي ځواک او ملاتړ کمښت لري.»

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، مارک روته ویلي چې که څه هم پوتین په اوکراین کې یوازې کوچني نظامي پرمختګونه لري، خو د ناټو او متحدینو ملاتړ له اوکراین سره اغېزناک ثابت شوی دی.