د خیبرپښتونخوا د خیبر د ملوارډ پولیس تاڼې اړوند سیمه کې د پاکستاني ځواکونو پر کاروان د وسلهوالو په برید کې درې پوځیان وژل شوي او پنځه نور ټپیان دي. ځایي چارواکي وایي، تر برید وروسته په سیمه کې د پاکستاني ځواکونو او وسلهوالو ترمنځ نښته هم شوې؛ خو وسلهوال په تېښته بریالي شوي دي.
د معلوماتو پربنسټ؛ په دغه برید کې ټپیان او وژل شوي ځواکونه د چورلکو له لارې پېښور ته لېږدول شوي دي. لاتر اوسه کومې وسلهوالې ډلې د دغه برید پړه په غاړه نهده اخیستې.
د خیبر پښتونخوا اسمبلۍ غړو په ګډه وړاندیز وکړ، چې د امنيتي وضعیت، ترهګرۍ او له طالبانو سره د ترینګلو اړیکو د ښه کېدو لپاره دې د ټولو ګوندونو ګډه غونډه راوبلل شي. په دې اړه د پېښور د قول اردو له قوماندانو سره هم خبرې شوې؛ خو تر دې دمه وروستۍ پرېکړه نهده شوې.
اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼي سېشنبه (د لړم ۶مه) لیکلي، یادې اسمبلۍ پرېکړه کړې چې د ستونزو د حل لپاره دې له والي، سر وزیر، د سیاسي ګوندونو له مشرانو، د مدني ټولنو استازو او اړونده ادارو له چارواکو سره سلامشوره وشي.
ورته مهال د خیبرپښتونخوا اسمبلۍ مشر بابر سلیم سواتي وویل، چې د دغه کار د مدیریت لپاره د اسمبلۍ له غړو یوه کمېټه جوړه شوې ده. هغه وویل: «دغه ایالت د یوه ګوند نه؛ بلکې د ټولو دی. له ټولو سیاسي مشرانو، مدني ټولنو، وکیلانو ټولنې، سر وزیر او والي څخه غواړو، چې د امنیت د ټینګښت لپاره دې خپل وړاندیزونه وړاندې کړي.»
د یادې اسمبلۍ یوه غړي ارشاد ایوب وویل:« امنیتي وضعیت خورا کړکېچن او د اندېښنې وړ دی، دا زموږ د ټولو ګډ مسوولیت دی چې باید وضعیت سم کړو.» د خیبرپښتونخوا اسمبلۍ یوه بل غړي ډاکټر امجد علي وویل: «سره له دې چې ۱۴زره عملیات شوي؛ خو بیا هم امنیت نهدی ټینګ شوی، باید ژر تر ژره د ټولو سياسي ګوندونو ګډه غونډه راوبلل شي.»
د اسمبلۍ یوه غړي عبدالغني وویل:« قبایلي خلک نور بمبارۍ او بېکوره کېدل نهشي زغملای او بله ستونزه دا ده، چې د جرګو مخه هم نیول شوې ده.» د نوموړې اسمبلۍ یوې غړې شازیه تهماس وړاندیز وکړ، چې د قبیلو ښځینه مشرانې دې هم په جرګو کې شاملې شي؛ ځکه هغوی د ځايي مسایلو په اړه ښه درک لري.
د پښتونخوا والي فیصل کریم کنډي وړاندیز وکړ، چې ټول سیاسي ګوندونه دې یو ځای کېني او په ګډه دې یوه تګلاره جوړه کړي. تر دې پرېکړې وروسته د خیبر پښتونخوا نوي سر وزیر سهېل افریدي د پېښور د قول اردو قوماندان عمر احمد بخاري سره هم وکتل او دغه موضوع یې ورسره شریکه کړه.
پښتون سیاستوال او د پاکستان د سنا پخوانی غړی افراسیاب خټک د طالبانو او پاکستان ترمنځ د استابول مذاکراتو سره هممهاله وایي، چې شل کاله وړاندې زرګونه پاکستاني طالبان له افغان طالبانو سره یو ځای د جګړې لپاره افغانستان ته استول کېدل.
د نوموړي په وینا، د افغانستان جمهوري دولت به د دې وضعیت پر ضد شکایت کاوه، خو پاکستان دا موضوع د افغانستان «کورنۍ مسله» بلله.
خټک په اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې اوس وضعیت برعکس شوی دی. د هغه په وینا، کله چې اوس د پاکستاني طالبانو تحریک (ټيټيپي) په خېبر پښتونخوا کې جګړه کوي، افغان طالبان دا د پاکستان «داخلي موضوع» بولي.
هغه ټینګار کړی، چې د دواړو لوریو تر منځ جګړه د یوې سترې «استخباراتي لوبې» برخه ده. د ده په خبره، د پاکستان او طالبانو تر منځ د روانې جګړې تر شا د چین، پاکستان او افغانستان تر منځ د سوداګریزې لارې د جوړېدو د مخنیوي هڅې دي.
خټک ویلي: «د طالبانو او پاکستان وروستۍ جګړه هماغه پخوانۍ استخباراتي لوبه ده، یوازینی توپیر یې دا دی چې دا ځل موخه د درې واړو هېوادونو تر منځ د سوداګریز کورېډورد جوړېدو مخنیوی دی، خو هېڅوک د دې اصلي موخې یادونه نه کوي.»
هغه دا هم ویلي، دا لا نه ده روښانه چې څوک د چین د دغه اقتصادي دهلېز د جوړېدو مخالفت کوي، خو څرګنده ده چې روانه جګړه د سیمې د اقتصادي اړیکو د ګډوډولو لپاره کارول کېږي.
دا په داسې حال کې ده، چې په استانبول کې د افغانستان انټرنشنل خبریاله نرګس هورخش وايي چې طالبانو له پاکستان سره په خبرو کې په افغانستان کې د ټيټيپي حضور رد کړی. نوموړې د باخبره سرچینو له قوله وویل، چې پرون د طالبانو پلاوي په افغان خاوره کې د پاکستاني طالبانو شته والی رد کړ. د راپورونو له مخې، نن چې د خبرو اترو درېیمه ورځ وه بیا هم د دواړو لوریو ترمنځ خبرې اترې بې پایلې پای ته رسېدلي دي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ (پيټېاېم) ځینو مهمو غړو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، چې د پاکستان پوځ د دغه غورځنګ په ګډون له نورو سیاسي ګوندونو غوښتي، چې په خپلو ویناوو کې پښتونخوا د پاکستان د برخې په توګه یاده کړي.
د سرچینو په وینا: «د پوځ د دې غوښتنې په ځواب کې ځینو ګوندونو دا غوښتنه ومنله او له پوځ سره یې خپله وفاداري تازه کړه، خو د پښتون ژغورنې غورځنګ مشرانو د بندي غړو پر وړاندې د فشار له ګواښ او د هغوی د خوشې کېدو د وړاندیزونو سره سره، دې غوښتنې ته غاړه نه ده اېښې.»
سرچینې همداراز زیاتوي، چې له خېبر ولسي جرګې وروسته پوځ د پښتون ژغورنې غورځنګ ګڼ غړي نیولي او له هرې لارې هڅه کوي، چې پر غورځنګ فشارونه ډېر کړي، څو یې غوښتنې ومني.
سرچینو همدارنګه ویلی، چې د غورځنګ د ګڼ شمېر غړو بانکي حسابونه کنګل شوي او د بېلابېلو قضیو د پیل خبرونه هم ورکول کېږي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ سرچینې دا څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې د کابل د امنیې قومندانۍ ویاند خالد ځدراڼ هم په خپل اېکسپاڼه ادعا کړې، چې د پاکستان استخباراتو له منظور پښتین څخه غوښتي، چې د «لوي افغانستان» پر ضد اعلامیه ورکړي، خو نوموړي دا غوښتنه رد کړې ده.
هغه همداراز لیکلي: «پاکستاني استخباراتو له منظور پښتین څخه غوښتي، چې د لوی کور پر ضد اعلامیه ورکړي او په بدل کې به علي وزیر او صمد لالا ازاد کړي او پيټېاېم ته به نور امکانات ورکړي، خو پښتین انکار کړی دی. په همدې مهال له اېمل ولي او محمود خان اڅکزي څخه هم ورته غوښتنې شوې دي.»
اېمل ولي خان او محمود خان اڅکزي بیا تر اوسه په دې تړاو رسمي څرګندونې نه دي کړې.
دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین د پاکستان د پوځ له لوري د پکتیکا په ارګون ولسوالۍ کې د کرېکټ پر لوبغاړو د برید په غبرګون کې ویلي وو: «د پنجاب پوځ د لر او بر پښتنو پر وړاندې د دوښمنۍ په پالیسۍ کې هېڅ توپیر نه کوي، بلکې له ټولو سره یو شان دوښمني پالي.»
نوموړي زیاته کړې وه، چې ډېر ژر به د پښتون ژغورنې غورځنګ لهخوا د جنګي جرمونو نړۍوالې محکمې ته د پاکستان پر ضد د جنګي جرمونو قضیه وړاندې کړي.
بلخوا، د پښتون ژغورنې غورځنګ د امریکا د ټېکساس ایالت په سان انتونیو ښار کې د تېرې خېبر ولسي جرګې د پرېکړو د دوام په توګه د «پښتون ولسي جرګې» په اعلامیه کې د «پيټېاېم» پر ضد د پاکستان د دولت د بندیزونو او فشارونو مخالفت کړی و او ویلي یې وو، چې دا غورځنګ یوه سولهییزه، ولسي او بې وسلې خوځښت دی چې د جبري تښتونو او د بشري حقونو د سرغړونو پر ضد غږ پورته کوي.
د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ملي ادارې رييس نورالدین ترابي د دوشنبې په ورځ (د لړم ۵مه) په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د پرمختیايي پروګرام (UNDP) له رييس سټېفن رودریګز او مل پلاوي سره په کتنه کې وویل، تر اوسه یې ۴۰۰۰ هغه نقطې مشخصې کړي چې پراختیايي پروژو ته اړتیا لري.
نورالدین ترابي په دې کتنه کې زیاته کړه: «له دې منځه بیا د ۸۰۰ پروژو د طرحو او ډیزاین چارې مو خلاصې کړي، څو سازمانونه او مؤسسې پرې کار وکړي.»
دغې ادارې د دغو مشخصو شویو نقطو د موقعیت او څرنګوالي په تړاو جزییات نه دي ورکړي.
د دغې ادارې د خبرپاڼې لهمخې، په دې کتنه کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د پرمختیايي پروګرام رييس سټېفن رودریګز په چارو کې له چټکتیا مننه وکړه او زیاته یې کړه: «دغه لېستونه به موږ ته راکړئ چې ددې ادارې د انجینرانو لهخوا شاوخوا ۴۰۰۰زره نقطې معلومې شوې دي.»
په دې کتنه کې دواړو لورو ژمنه وکړه، چې په ګډه به هغه ستونزې له منځه یوسي چې د چارو پر وړاندې یې خنډونه رامنځته کړي، څو خلکو ته اساسي خدمات ورسول شي.
د پاکستان پوځ په یوه اعلامیه کې په کورمه او شمالي وزیرستان کې د ۲۵ جنګیاليو د وژلو خبر ورکړی. یاد پوځ ویلي، برید داسې مهال شوی، چې ترکیه کې د افغانستان او پاکستان پلاوي په خبرو بوخت دي. پاکستاني پوځ د خپلو ۵ سرتېرو وژل کېدل هم تایید کړي. ټي ټي پي تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
د پاکستان د پوځ د رسنیو څانګې د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د پاکستاني جنګیالیو دوې ډلې یې کورمې ولسوالۍ او شمالي وزیرستان ته د داخلېدو پرمهال په نښه کړې او ۲۵ جنګیالي یې وژلي دي.
پاکستاني پوځ په دې جګړه کې د خپلو پنځو تنو سرتېرو وژل کېدل هم تایید کړي دي.
د پاکستان پوځ په خپله اعلامیه کې ویلي، چې لس جنګیالي په کورمه ولسوالۍ کې وژل شوي دي.
پاکستاني طالبانو تراوسه د پاکستان د پوځ د دې ادعا په اړه غبرګون نه دی ښودلی.
د پاکستان د پوځ په وینا، د جنګیالیو دغه نفوذي هڅې داسې وخت کېږي چې د پاکستان او افغانستان پلاوي په ترکیه کې په مذاکراتو بوخت دي او « دا چلند د افغانستان د موقت حکومت د ریښتینې ارادې په اړه شکونه راپاروي».
په اعلامیه کې ویل شوي، چې پاکستان تل له افغان موقت حکومت نه غوښتي چې پر خپلې خوا د پولې د اغېزناک مدیریت ډاډ ورکړي او د دوحې تړون د مکلفیتونو له مخې جنګیالیو ته پر پاکستان د برید اجازه ور نه کړي.
افغان طالبانو وخت ناوخته د پاکستان د پوځ ادعاوې رد کړې دي او وايي، د پاکستاني طالبانو موضوع د پاکستان کورنۍ مساله ده.