د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چارشنبې په ورځ وویل، چې د امریکا او سویلي کوریا ترمنځ د سوداګرۍ یو تړون شوی دی. د تړون په اړه د ټرمپ له څرګندونو سره سم، د سویلي کوریا د پولي واحد (وون) ارزښت د ډالر پر وړاندې لوړ شو.
د رویټرز د راپور له مخې، ټرمپ د یوې پوښتنې په ځواب کې چې ایا تړون شوی دی؟ وویل: «هو، موږ تړون کړی، موږ تړون ته رسېدلي یو.»
هغه دا خبرې د سویلي کوریا د ولسمشر لي جاي میونګ له لوري د کوربهتوب په ماښامنۍ کې وکړې.
ټرمپ وروسته زیاته کړه: «موږ خپل تړون جوړ کړی او تقریباً وروستی کړی مو دی.»
خو هغه د تړون جزییات نهدي ورکړي.
رویټرز لیکلي که تړون نه وای شوی، نو د سویلي کوریا د موټرو او فولادو جوړوونکي به اړ شوي وای چې د امریکا ۲۵ سلنه ګمرکي مالیه ورکړي.
د جنوبي کوریا چارواکو ویلي، دواړه هېوادونه لا هم د ۳۵۰ میلیارده ډالرو د پانګونې د کڅوړې د نغدي برخې پر سر «ژور اختلاف» لري، ځکه سویلي کوریا هڅه کوي د نغدو پیسو اندازه راکمه او د پورونو او پور تضمینونو ونډه زیاته کړي.
د تېر جمهوري نظام د ولسمشر پخواني لومړي مرستیال امرالله صالح د پاکستان د دفاع وزیر د وروستیو څرګندونو په غبرګون کې ویلي، چې د هغه خبرې له تشو شعارونو او تبلیغاتي ژبې ډکې دي.صالح وايي، د پاکستان دفاع وزیر باید له افغان ولس، حامد کرزي، اشرف غني او ده بښنه وغواړي.
صالح د اصف خبرې اوږدې او تشې یادې کړي او پوښتلي یې دي چې هغه د دفاع وزیر دی او که د تبلیغاتو.
امرالله صالح د چارشنبې پر ورځ د لړم ۷مه، پر اېکس پاڼې د خواجه اصف څرګندونو ته لیکلي: «څومره اوږدې او تشې خبرې! دا د دفاع وزیر دی او که د تبلیغاتو مشر؟ د دفاع وزیران خو هغه کړنې کوي چې پخپله خبرسازې شي او سرټکي جوړ کړي، نه دا چې یوازې خبرې او بیانونه ورکړي».
صالح زیاته کړې، چې د کویټې شورا او د پاکستان د پوځ ترمنځ روانه شخړه یوه زړهراښکونکې ننداره ده او خوند ورکوي چې پاکستان ته د کویټې شورا یادونه وکړي.
هغه له پاکستان څخه غوښتي چې د طالبانو د ملاتړ په اړه خپل اعترافونه څرګند کړي.
صالح پوښتنه کړې: «ایا وخت نهدی رارسېدلی چې اعتراف وکړئ څنګه مو له طالبانو سره مرسته وکړه، ولې مو مرسته وکړه، څومره مو مرسته وکړه، څومره کسان مو وروزل، ولې د هغوی د روزنې ویډیوګانې نه شریکوئ، ولې د هغوی کاروبارونه او ودانۍ چې ستاسې په ښارونو کې دي، نه ښیئ؟»
د پاکستان دفاع وزیر په خپل وروستي اېکس پوسټ کې طالبان د ۲۰۰۱ کال په څېر د تورې بوړې غارونو کې په ایسارولو ګواښلي دي، خو د ۲۰۰۱ کال په ډسمبر کې د تورې بوړې په غارونو کې د القاعدې جنګیالي او بن لادن پټ وو او د شنونکو په باور، طالبان پاکستان ته په ازادانه ډول لاړل.
خواجه محمد اصف ویلي، پاکستان د خپلو وروڼو هېوادونو په غوښتنه له طالبانو سره د سولې د هڅو لپاره خبرو ته تیار شو، خو د طالبانو د چارواکو «زهرجنې او بې ځایه څرګندونې» د هغوی « د درغلګر او تجزیه شوي ذهنيت» څرګندونه کوي.
هغه زیاته کړې: «پاکستان ته دا اړتیا نشته چې د خپل پوځ له بشپړ ځواک یوه کوچنۍ برخه هم وکاروي.
د پاکستان دفاع وزیر ویلي، « موږ کولی شو د طالبانو رژیم بشپړ له منځه یوسو او هغوی بېرته غارونو ته ور وتمبوو، که دوی وغواړي، د تورې بوړې د ماتې تکرار به د سیمې خلکو ته د نندارې وړ صحنه وي».
د پاکستان دفاع وزیر د «امپراتوریو هدیرې» اصطلاح ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي، چې پاکستان ځان امپراتوري نه ګڼي، خو افغانستان یې «د خپلو خلکو هدیره او د امپراتورانو د لوبغالي» په نوم یاد کړی.
خو صالح د خپل پوسټ په پای کې اصف ته په خطاب کې لیکلي: «له تاریخي بارونو ځان خلاص کړئ، څو د راتلونکي اوږد سفر لپاره مو اوږې سپکې شي.»
تورخم ته نږدې د خیبربښتونخوا په لنډي کوتل بازار کې ځایي خلکو د تورخم دروازې د تړل پاتې کېدو په غبرګون کې لاریون کړی. لاریونوالو له ځنډ پرته د تورخم او پر ډیورنډ کرښه له افغانستان سره د پاکستان د ټولو لارو د خلاصون غوښتنه کړې.
لاریونوالو پر پاکستان او طالبانو غږ کړی، چې د لارو د خلاصېدو په تړاو دې له خپل ضد تېر شي او خلک دې نور نه ځوروي. دوی وايي، د لارو د تړل پاتې کېدو له امله زرګونه کسان بېروزګاره شوي او که وضعیت همداسې دوام وکړي؛ نو د دوی کړاو به نور هم زیات شي.
لاریونوال وايي، د لارو تړل د هیڅ لوري په ګټه نهدی او پهکاره ده چې د خلاصون لپاره یې ټول پر اړوندو ادارو فشار راوړي. دا په داسې حال کې ده، چې نن د ۱۸مې ورځې لپاره هم د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې له افغانستان سره د پاکستان ټولې لارې تړلې دي.
که څه هم وړاندې په تورخم او سپین بولدک کې ځینو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د لارو د خلاصېدو لپاره هڅې روانې دي؛ خو د پاکستان حکومت بیا اعلان کړی، چې تر بلې خبرتیا به ټولې لارې تړلې وي.
د راپورونو پربنسټ؛ د لارو د تړل کېدو له کبله دواړو پاکستان او افغانستان ته هره ورځ تر یو مېلیون ډالرو پورې زیان رسېږي او د لومړنیو توکو په بیو کې څو برابره زیاتوالی راغلی دی.
په ورته وخت کې د کرښې هاخوا د بلوچستان ایالت په چمن او همداراز په تورخم کې د سلګونه افغان کورنیو د بند پاتې کېدو په اړه هم خبرونه ورکړل شوي.
تمه کېده، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د ترکیې په استانبول ښار کې د خپلمپنځي شخړو د حل لپاره د خبرو بریا او یوې هوکړې ته له رسېدو سره لارې خلاصې شوې وای؛ خو دغه خبرې هم بېپایلې پای ته ورسېدې او دا لا روښانه نهده، چې دغه لارې به تر کله پورې تړلې وي.
د طالبانو د لومړۍ واکمنۍ پر مهال په پاکستان کې د دغې ډلې پخوانی سفیر عبدالسلام ضعیف وايي، که پاکستان په رښتیا د ستونزو د حل لاره تفاهم او مذاکره بولي؛ نو د مذاکرې لپاره دې وړ خلک انتخاب کړي.
نوموړي پر اېکس پاڼه کاږلي، که پاکستان په رښتیا د ستونزو د حل لاره تفاهم او مذاکره بولي؛ نو دغه دوه اصله دې په پام کې ونیسي:« لومړی دې پاکستان د خبرو لپاره وړ، تجربه کاره ملکي خلک انتخاب کړي او بیا په دویم ګام کې دې د افغانستان سره د ستونزو پرعمق د حقیقت په منلو سره بالمثل عمل ته تیار شي.»
عبدالسلام ضعیف د طالبانو او پاکستان ترمنځ د رامنځته شوې ستونزې په تړاو د ملامتۍ ګوته پاکستان ته نیسي. نوموړي پرون هم په یوه بل پیغام کې ویلي و، چې د پاکستان پوځي رژیم په استانبول کې د خبرو اترو هڅې ناکامې کړې.
هغه پر اېکس پاڼه لیکي و، چې پاکستان د ترکیې په استانبول ښار کې مذاکرات ناکام کړل او میدان یې پرېښود؛ خو دوی به بالاخره مذاکراتو ته بېرته راګرځي.
دا په داسې حال کې ده، چې پرون د طالبانو په بهرنیو چارو وزارت کې سرچینې افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي و، پاکستان د مذاکراتو د ماتېدا هوډ لري؛ خو طالبان هم له خپل دریځه نه په شا کېږي. د سرچینې په وینا؛ پاکستانی پلاوی ټینګار کوي چې طالبان دې د ټيټيپي پر وړاندې عملیات پیل کړي او هغه یوه ترهګره ډله اعلان کړي.
خو د سرچینې په خبره:« زموږ دریځ دا دی، چې موږ ټيټيپي د مسوولې ډلې په توګه نه پېژنو او دا د پاکستان داخلي مسله ده. د افغانستان له خاورې هیچاته زیان نه رسېږي او نه هم موږ چاته دغه اجازه ورکوو.»
له هغه وروسته چې په استانبول کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ خبرې بېپایلې پای ته ورسېدې، د پاکستان حکومت په دغه هېواد کې د مېشتو افغانانو پر وړاندې نوي اقدامات پیل کړل. په پاکستان کې مېشت افغانان وايي، چې په بېلابېلو برخو کې پرې فشارونه زیات شوي او دوی یې له جدي ننګونو سره مخ کړي.
د اسلاماباد په افغان مېشتو سیمو کې ځینې افغانان وايي، چې ورځ تر بلې پر دوی د پاکستان حکومت فشارونه مخ پر زیاتېدو دي او هیڅوک یې غږ نه اوري. د اسلاماباد په ګلبرګ ګرین ښارګوټي کې مېشته افغان کډواله کریمه عزیزي وايي، پاکستان له یوې خوا دوی ته د ویزو موده نه غځوي او له بل پلوه یې د ژوند کړۍ پرې تنګه کړې ده.
هغه وایي:« موږ هېڅ نهپوهېږو چې څه وکړو؟ ویزې نه راکوي، افغانستان ته نهشو ستنېدای، نورو هېوادونو ته مو هم د تګ کارونه نهکېږي او له ټولو ځورونکې خو دا ده، چې ټول دغه وضعیت ګوري؛ خو هیڅوک مو غږ نه اوري.»
د اسلاماباد په یوه بل ښارګوټي کې مېشته افغان خبریاله چې نه غواړي نوم یې په راپور کې یاد شي وايي، ډېری وخت د پولیسو له وېرې له کوره دباندې وخت تېروي. هغه وایي:« په دې وروستیو کې هره ورځ پولیس زموږ ښارګوټي ته راځي. له راتګ وړاندې یې له کوره وځو تر هغې چې بېرته نه وي تللي په لارو، کوڅو او پارکونو کې سرګردانه او لالهانده ګرځو. اوس خو یې تازه د کورونو خاوندانو ته هم خبرداری ورکړی، چې افغانان باید له کورونو وباسي نهپوهېږم چې تر کله به وضعیت داسې وي.»
دا په داسې حال کې ده، چې تازه د پاکستان د پنجاب ایالت سر وزیرې مریم نواز ویلي، له بېاسناده افغان کډوالو سره د کاروبار کوونکو کسانو سره به «قانوني چلند» وشي. نوموړې له ځايي خلکو غوښتي، چې افغانانو ته کور او یا هټۍ په کرایه ورنه کړي.
په اسلاماباد کې د افغان کډوالو پر ضد د عملیاتو پر دوام تازه بېګا شپه د فیصل په نامه ښارګوټي کې پولیسو علمیات کړي او د ښځو او ماشومانو په ګډون یې لسګونه افغانان نیولي دي.
له بل پلوه د پاکستان دولتي ټلوېزیون خبر ورکړی، چې د چمن له لارې هره ورځ له درېیو تر څلور زرو پورې کډوال افغانستان ته ستنېږي. د یادې رسنۍ په راپور کې راغلي، چې تر دې دمه ۱۵لکه ۱۴زره او ۳۸۴ افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.
که څه هم د ملګرو ملتونو په ګډون د کډوالو چارو نړۍوالو ادارو او د بشري حقونو بنسټونو د پاکستان له حکومته په وار، وار غوښتي، چې له دغه هېواده د افغان کډوالو له جبري اېستلو ډډه وکړي؛ خو د پاکستان حکومت د خپل دریځ د بدلېدو پرځای د افغان کډوالو پر وړاندې خپل عملیات پراخ او چټک کړي دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وايي، که پاکستان پر افغانستان برید وکړي، دوی به ورته «پرېکنده او سخت ځواب» ورکړي، داسې ځواب چې «پاکستان ته به درس او نورو ته عبرت» وي.
د دې وزارت ویاند عبدالمتین قانع دا څرګندونې د سې شنبې په ورځ په کابل کې له یوه خصوصي ټلویزیون سره په مرکه کې کړې دي. هغه ویلي: «طالبانو تر اوسه هېڅ ځواک ته سر نه دی ټیټ کړی او که څوک برید وکړي، موږ د خپل هېواد د دفاع حق لرو.»
راپورونه وايي، د طالبانو او پاکستاني پلاویو ترمنځ په استانبول کې خبرې اترې بې له هوکړې پای ته رسېدلې دي. پاکستان له طالبانو غوښتي، چې د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) پر ضد «څرګند او د باور وړ اقدامات» وکړي.
پاکستاني چارواکو ویلي، دوی خپلې رسمي غوښتنې په استانبول کې وړاندې کړې دي، خو د طالبانو لوری لا هم د دې غوښتنو پر وړاندې د مخالفت دریځ لري.
طالبان بیا ټینګار کوي، چې د افغانستان له خاورې هېڅ هېواد ته د ګواښ اجازه نه ورکوي او د خپلې خاورې د بشپړتیا دفاع د دوی مشروع حق دی.
اسلاماباد بیا وايي، د اوږدمهالې هوکړې لپاره باید د سرحدي بریدونو مخه ونیول شي او د باور سنجونې یو واضح میکانیزم رامنځته شي، څو د افغانستان له خاورې د پاکستان پر ضد د بریدونو مخه ونیول شي.
بلخوا، د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني ته نږدې کس او د هغه مرستیال محمد نبي عمري په خوست کې یوې غونډې ته ویلي، که کوم هېواد د افغانستان حریم نقض کړي نو له سخت غبرګون سره به مخ شي. هغه زیاته کړې: «داسې هڅې کېږي، چې یوځل بیا د نورو په اشارو جګړه پر مونږ وتپل شي.»
هغه زیاته کړې، چې د دوی پالیسي دا ده چې د بهرنیو او ګاونډيو هېوادونو په چارو کې هېڅ مداخله نه کوي او نه هم خپله خاوره د کوم هېواد پرضد کاروي.
هغه وویل: «هېچا سره جنګ نه غواړو او نه هم مشکلات غواړو نه د خارجیانو او نه هم ګاونډیانو سره.»
محمد نبي عمري خبردارې ورکړی، چې که جګړه پر دوی تحمیل شي، نو د خپل وطن، دین او ناموس د دفاع لپاره به هماغسې وجنګېږي لکه څنګه چې یې تر دې وړاندې د نورو قدرتونو پروړاندې مقاومت کړی و.