د خیبر پښتونخوا په کورمه ولسوالۍ کې د یوې درندې چاودنې له امله لږ تر لږه ۵ پاکستاني سرتېري وژل شوي او ۱۴نور ټپیان دي. چاودنه د کورمې ولسوالۍ په سلطان کلی کې شوې ده. له چاودنې وروسته پاکستاني طالبانو د پاکستان د امنیتي ځواکونو پر باروړونکو موټرې ډزې کړې او موټر هم سوځېدلي دي.
پاکستاني رسنیو رپوټ ورکړی، چې محلي چارواکو پېښه تایید کړې ده.
یو شمېر سرچینو خبر ورکړی، چې په پېښه کې شپږ پوځیان وژل شوي او یو تن جګپوړی افسر هم پکې شامل دی.
تورخم ته نږدې د خیبربښتونخوا په لنډي کوتل بازار کې ځایي خلکو د تورخم دروازې د تړل پاتې کېدو په غبرګون کې لاریون کړی. لاریونوالو له ځنډ پرته د تورخم او پر ډیورنډ کرښه له افغانستان سره د پاکستان د ټولو لارو د خلاصون غوښتنه کړې.
لاریونوالو پر پاکستان او طالبانو غږ کړی، چې د لارو د خلاصېدو په تړاو دې له خپل ضد تېر شي او خلک دې نور نه ځوروي. دوی وايي، د لارو د تړل پاتې کېدو له امله زرګونه کسان بېروزګاره شوي او که وضعیت همداسې دوام وکړي؛ نو د دوی کړاو به نور هم زیات شي.
لاریونوال وايي، د لارو تړل د هیڅ لوري په ګټه نهدی او پهکاره ده چې د خلاصون لپاره یې ټول پر اړوندو ادارو فشار راوړي. دا په داسې حال کې ده، چې نن د ۱۸مې ورځې لپاره هم د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې له افغانستان سره د پاکستان ټولې لارې تړلې دي.
که څه هم وړاندې په تورخم او سپین بولدک کې ځینو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د لارو د خلاصېدو لپاره هڅې روانې دي؛ خو د پاکستان حکومت بیا اعلان کړی، چې تر بلې خبرتیا به ټولې لارې تړلې وي.
د راپورونو پربنسټ؛ د لارو د تړل کېدو له کبله دواړو پاکستان او افغانستان ته هره ورځ تر یو مېلیون ډالرو پورې زیان رسېږي او د لومړنیو توکو په بیو کې څو برابره زیاتوالی راغلی دی.
په ورته وخت کې د کرښې هاخوا د بلوچستان ایالت په چمن او همداراز په تورخم کې د سلګونه افغان کورنیو د بند پاتې کېدو په اړه هم خبرونه ورکړل شوي.
تمه کېده، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د ترکیې په استانبول ښار کې د خپلمپنځي شخړو د حل لپاره د خبرو بریا او یوې هوکړې ته له رسېدو سره لارې خلاصې شوې وای؛ خو دغه خبرې هم بېپایلې پای ته ورسېدې او دا لا روښانه نهده، چې دغه لارې به تر کله پورې تړلې وي.
د طالبانو اړوند «المرصاد» رسنۍ د سېشنبې په ورځ په پېښور کې د نصرت په نوم چې په «پهلوان موسی او ابو ذر» مشهور و، د ناپېژندو وسله والو له لوري له ترور کېدو خبر ورکړی دی. المرصاد وايي، دغه کس د ۲۰۲۲ او ۲۰۲۳ کلونو په اوږدو کې په کابل کې ځينې بریدونه هم پلان کړي و.
د طالبانو اړوند رسنۍ «المرصاد» وايي، دغه کس چې د داعش خراسان څانګې یو له مهمو کسانو و، په پاکستان کې یې د «پهلوان» په نوم د داعشیانو د یوه مهم مرکز مشري هم کوله.
سرچینه زیاتوي: «نوموړي په ښاري او چريکي جګړو کې مهارت لاره او په بهرنيو هېوادونو کې يې افراد هم روزل.»
د پاکستان امنیتي بنسټونو لا تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
د یادونې وړ ده، چې د تلې په ۲۰مه د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد ویلي و، پاکستان په خپله خاوره کې د داعش پروژې پر موجودیت او پټنځایونو سترګې پټې کړي او د هغو په وسیله خپل دیني علماء او خلک وژني او همداراز د افغانستان او هم د نړۍ امنیت او ثبات پرې ګواښي او په باور یې «پاکستان خطرناکه لوبه پیل کړې ده.»
د مجاهد په وینا، داعش په پاکستان کې مرکزونه لري او له نورو هېوادونو استخدام شوي کسان د پاکستان له لوېدیځې پولې او د کراچۍ او اسلام اباد له هوایي ډګرونو خپلو یادو مرکزونو ته لېږدوي او له روزنې وروسته بیا یې افغانستان او نورې نړۍ ته د ترهګریزو بریدونو په موخه استوي.
ذبیحالله مجاهد زیاتوي: «زموږ د اطلاعاتو لهمخې د داعش د خراسان څانګې مشر شهاب المهاجر او د ده نږدې همکاران عبدالحکیم توحیدي، سلطان عزیز عزام او د داعش له مرکزي څانګې سره د اړیکو تنظیموونکی او په اصطلاح د مکتب صدیق مسوول صلاح الدین رجب د پاکستان په خاوره کې موجود دي، افغانستان په جدي توګه غوښتنه کوي چې دا اشخاص باید طالبانو ته وسپارل شي.»
مجاهد همداراز له پاکستان څخه غوښتي، که یاد کسان دوی ته نه سپاري نو لږ تر لږه دې باید له خپلې خاورې وباسي او په دې توګه دې خپل مسوولیت ترسره او خپلې ژمنې پوره کړي.
د خیبر پښتونخوا اسمبلۍ د حکومت او اپوزیسیون غړو د دغه ایالت د امنیتي وضعیت، له افغانستان سره د اړیکو د ترینګلتیا او د ترهګرۍ زیاتېدو په تړاو د یو ټولګوندیز کنفرانس د جوړېدو غوښتنه کړې ده.
په پېښور کې د خیبر پښتونخوا اسمبلۍ د دوشنبې ورځې غونډه کې د ټولو سیاسي ګوندونو استازو د ناامنۍ، پر ډيورنډ کرښه د نښتو او د افغان کډوالو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، دایمي سوله هغه مهال ټینګېدای شي چې حکومت، اپوزیسیون، قبایلي مشران او دولتي ادارې په ګډه د سولې او ثبات ګډه تګلاره جوړه کړي.
د اسمبلۍ مشر بابر سلیم سواتي وویل، خیبر پښتونخوا د یوې ډلې نه، بلکې د ټولو ګډ کور دی او باید د سولې په اړه مشورې له سیاسي محدودیتونو پورته وشي.
استازو ټینګار وکړ چې تېر شل کاله عملیات، بېکوري او تاوتریخوالي سوله نه ده راوستې، او د پوځي لارو پر ځای باید د خبرو او همغږۍ سیاست وپالل شي.
ځینو استازو د افغان کډوالو د جبري ایستنې، پر ډيورنډ کرښه بریدونو او د ترهګرۍ د نوې څپې په اړه اندېښنه وښوده، او له دواړو هېوادونو یې د زغم او همکارۍ غوښتنه وکړه.
زاهد هانزیب د افغان کډوالو د وضعیت په اړه اندېښنه وښوده او ویې ویل: «د افغانانو د ایستلو دا ډول چلند ممکن سبا د غچ اخیستنې لامل شي، ادارې باید په هوښیارۍ عمل وکړي؛ که خبرې د حل لار وي، نو باید مخکې ترسره شوې وای.»
په پای کې اسمبلۍ پرېکړه وکړه چې د سولې او امنیت د ټينګښت لپاره دې د ټولو سیاسي ګوندونو، مدني ټولنې او قبایلي مشرانو په ګډون یو ټولګوندیز کنفرانس راوبلل شي.
د خیبر پښتونخوا اسمبلۍ غړو په ګډه وړاندیز وکړ، چې د امنيتي وضعیت، ترهګرۍ او له طالبانو سره د ترینګلو اړیکو د ښه کېدو لپاره دې د ټولو ګوندونو ګډه غونډه راوبلل شي. په دې اړه د پېښور د قول اردو له قوماندانو سره هم خبرې شوې؛ خو تر دې دمه وروستۍ پرېکړه نهده شوې.
اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼي سېشنبه (د لړم ۶مه) لیکلي، یادې اسمبلۍ پرېکړه کړې چې د ستونزو د حل لپاره دې له والي، سر وزیر، د سیاسي ګوندونو له مشرانو، د مدني ټولنو استازو او اړونده ادارو له چارواکو سره سلامشوره وشي.
ورته مهال د خیبرپښتونخوا اسمبلۍ مشر بابر سلیم سواتي وویل، چې د دغه کار د مدیریت لپاره د اسمبلۍ له غړو یوه کمېټه جوړه شوې ده. هغه وویل: «دغه ایالت د یوه ګوند نه؛ بلکې د ټولو دی. له ټولو سیاسي مشرانو، مدني ټولنو، وکیلانو ټولنې، سر وزیر او والي څخه غواړو، چې د امنیت د ټینګښت لپاره دې خپل وړاندیزونه وړاندې کړي.»
د یادې اسمبلۍ یوه غړي ارشاد ایوب وویل:« امنیتي وضعیت خورا کړکېچن او د اندېښنې وړ دی، دا زموږ د ټولو ګډ مسوولیت دی چې باید وضعیت سم کړو.» د خیبرپښتونخوا اسمبلۍ یوه بل غړي ډاکټر امجد علي وویل: «سره له دې چې ۱۴زره عملیات شوي؛ خو بیا هم امنیت نهدی ټینګ شوی، باید ژر تر ژره د ټولو سياسي ګوندونو ګډه غونډه راوبلل شي.»
د اسمبلۍ یوه غړي عبدالغني وویل:« قبایلي خلک نور بمبارۍ او بېکوره کېدل نهشي زغملای او بله ستونزه دا ده، چې د جرګو مخه هم نیول شوې ده.» د نوموړې اسمبلۍ یوې غړې شازیه تهماس وړاندیز وکړ، چې د قبیلو ښځینه مشرانې دې هم په جرګو کې شاملې شي؛ ځکه هغوی د ځايي مسایلو په اړه ښه درک لري.
د پښتونخوا والي فیصل کریم کنډي وړاندیز وکړ، چې ټول سیاسي ګوندونه دې یو ځای کېني او په ګډه دې یوه تګلاره جوړه کړي. تر دې پرېکړې وروسته د خیبر پښتونخوا نوي سر وزیر سهېل افریدي د پېښور د قول اردو قوماندان عمر احمد بخاري سره هم وکتل او دغه موضوع یې ورسره شریکه کړه.
پښتون سیاستوال او د پاکستان د سنا پخوانی غړی افراسیاب خټک د طالبانو او پاکستان ترمنځ د استابول مذاکراتو سره هممهاله وایي، چې شل کاله وړاندې زرګونه پاکستاني طالبان له افغان طالبانو سره یو ځای د جګړې لپاره افغانستان ته استول کېدل.
د نوموړي په وینا، د افغانستان جمهوري دولت به د دې وضعیت پر ضد شکایت کاوه، خو پاکستان دا موضوع د افغانستان «کورنۍ مسله» بلله.
خټک په اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې اوس وضعیت برعکس شوی دی. د هغه په وینا، کله چې اوس د پاکستاني طالبانو تحریک (ټيټيپي) په خېبر پښتونخوا کې جګړه کوي، افغان طالبان دا د پاکستان «داخلي موضوع» بولي.
هغه ټینګار کړی، چې د دواړو لوریو تر منځ جګړه د یوې سترې «استخباراتي لوبې» برخه ده. د ده په خبره، د پاکستان او طالبانو تر منځ د روانې جګړې تر شا د چین، پاکستان او افغانستان تر منځ د سوداګریزې لارې د جوړېدو د مخنیوي هڅې دي.
خټک ویلي: «د طالبانو او پاکستان وروستۍ جګړه هماغه پخوانۍ استخباراتي لوبه ده، یوازینی توپیر یې دا دی چې دا ځل موخه د درې واړو هېوادونو تر منځ د سوداګریز کورېډورد جوړېدو مخنیوی دی، خو هېڅوک د دې اصلي موخې یادونه نه کوي.»
هغه دا هم ویلي، دا لا نه ده روښانه چې څوک د چین د دغه اقتصادي دهلېز د جوړېدو مخالفت کوي، خو څرګنده ده چې روانه جګړه د سیمې د اقتصادي اړیکو د ګډوډولو لپاره کارول کېږي.
دا په داسې حال کې ده، چې په استانبول کې د افغانستان انټرنشنل خبریاله نرګس هورخش وايي چې طالبانو له پاکستان سره په خبرو کې په افغانستان کې د ټيټيپي حضور رد کړی. نوموړې د باخبره سرچینو له قوله وویل، چې پرون د طالبانو پلاوي په افغان خاوره کې د پاکستاني طالبانو شته والی رد کړ. د راپورونو له مخې، نن چې د خبرو اترو درېیمه ورځ وه بیا هم د دواړو لوریو ترمنځ خبرې اترې بې پایلې پای ته رسېدلي دي.