هرات کې د طالبانو والي د ایران له کونسل سره د اقتصادي او ټرانزیټي مسایلو په اړه خبرې کړې

په همدې تړاو خبرپاڼه کې راغلي، طالبانو وړاندیز کړی چې په چابهار بندر کې د دوی د سوداګرۍ او صنعت وزارت د استازولۍ دفتر ولري. همدا راز زیاته شوې، د مالي لېږد رالېږد لپاره د افغانستان او ایران پر ګډ بانکي سېسټم جوړېدو هم په یاده لیدنه کې بحثونه شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې دواړه لوریو د افغان سوداګرو لپاره د اوږدمهاله اقامو پر صادرېدو او د هغوی د نورو ستونزو د حل پر اړتیا هم په دغه ناسته کې ټینګار کړی. پر کابل واکمنه ډله چې په ښکاره یې له پاکستان سره اړیکې ترینګلې ښکاري هڅه کوي، چې خپل سوداګریز مسیر چابهار بندر ته بدل کړي او ډېره تکیه هم پر همدې لاره وکړي.

وخت ناوخت د طالبانو او اسلام‌اباد ترمنځ د شخړو له امله پر ډیورنډ کرښه سوداګریزې لارې بندېږي، چې سوداګرو ته درانه مالي زیانونه اړوي. د دواړه لوریو سوداګرو نیوکه کړې، چې باید دوی د سیاسي کشمکشونو قرباني نه‌شي او افغان سوداګرو بیا غوښتنې کړې، چې د بدیل په توګه دې ورته چابهار بندر کې اسانتیاوې برابرې شي.

دوشنبه د (لړم ۱۹مه) خبرپاڼه کې راغلي، چې تر اوسه ۲۰زره ماشومان او مېندې له دې پروګرام څخه برخمنې شوې دي. په هرات ولایت کې ماشومان او مېندې راټولې شوې دي. یوې ماشومې نجلۍ ته چکچکې وهي او هغه کرار، کرار قدمونه اخلي. د دغه پروګرام یوه روزونکې ازیتا صدیقي په وینا؛ دغه پروګرام کې یې مېندو ته ور زده کړي چې څه ډول خپل اولادونه وپالي. د هغې په خبره: «دوی ته ور زده کوو، چې څه ډول خپلو اولادونو سره چلند وکړي او څه ډول لوبې وکړي».

نوموړې وویل، چې دغه روزنیز پروګرام د ماشومانو او مېندو ترمنځ په چلند کې مثبت بدلون رامنځته کړی دی. د څېړنو له مخې؛ افغان مېندې تر زېږون وړاندې او وروسته له سختو روحي ستونزو سره مخ وي. لامل یې فقر او بې‌وزلي ښوول شوې، چې ډېر کله مېندې د خپلو اولادونو پالنه کې له کړاوونو سره مخ کېږي.

همدا راز کورني تاوتریخوالي هم د ماشومانو او مېندو پر رواني روغتیا ژورې اغېزې لري، چې د راپورونو پر بنسټ افغان مېرمنې له دې اړخه هم اغېزمنې دي.

دغه بنسټ په یوه اعلامیه کې ویلي، دغه ټاکنه د ازادۍ نړۍوال کانګرس د هغه ژمنې څرګندونه کوي چې د ګډ او ټول‌ګډونه مشرتابه، د ښځو د ونډې پیاوړتیا او د ازادۍ، برابرۍ او انساني کرامت د ارزښتونو د پلي کولو لپاره یې کړې ده.

شکریه بارکزۍ د کانګرس غړو ته په خپل پیغام کې د ګډ کار او یووالي ټینګار کړی او ویلي یې دي: «موږ د ازادۍ، برابرۍ او عدالت لپاره یوځای ولاړ یو؛ پیاوړي، یو موټي او د نړۍوال بدلون لپاره ژمن یو».

د ازادۍ نړۍوال کانګرس دویمه ناسته پرون د جرمني په پلازمېنه برلین کې د شاوخوا (۶۰) هېوادونو د استازو په ګډون پیل شوه. دغه درې ورځنۍ ناسته د استبدادي حکومتونو پر وړاندې د مبارزې، د سیاسي بندیانو د وضعیت او د ولسي مقاومت د پیاوړتیا پر تګلارو متمرکزه ده.

په دې غونډه کې د ازادۍ نړۍوال کانګرس ټاکنې هم ترسره شوې او د یاد کانګرس مشرتابه ډله له دوو کلونو وروسته بدله شوه. د یاد کانګرس موخه دا ده، چې د بې‌عدالتۍ پر وړاندې د یووالي او همکارۍ فضا رامنځته کړي او د نړۍوالو ارزښتونو لکه د ازادو ټاکنو، بشري حقونو او د قانون د واکمنۍ ملاتړ وکړي.

نوموړي وویل: «سوداګر او عام ولس مو له دې خبر کړل، چې سودي معاملات کول یا رباع د اسلام مبارک دین خلاف او ناروا عمل دی. همدارنګه په ټولنه کې ورورلي، باور او اقتصادي سلامتیا ته خطرناک او زیانونه رامنځته کوي».

د طالبانو دغه چارواکي ننګرهار کې کاروباریانو او عامو وګړو ته سپارښتنه کړې، چې له هر ډول سودي معاملاتو نه ډډه وکړي. د طالبانو د امربالمعروف او شکایتونو اورېدو وزارت پر اېکس پاڼه د پکتیا پوهنتون د اقتصادي پوهنځي رییس پوهنیار عبدالله حبیبي غږ هم خپور کړی، چې په‌کې یې د سودي معاملاتو پر زیانونو خبرې کړې دي.

د هغه په وینا: «سودي معاملات د عاید او شتمنۍ د غیر عادلانه وېش یوه لویه منبعه ده او له لارې د ټولنې شتمن وګړي نور هم شتمن کېږي او بې‌وزله وګړي نور هم فقیر پاتې کېږي. د سود نشتوالي له کبله بازار کې مستقیمه پانګونه زیاتېږي، حسنه پور ورکوونه هم ورسره زیاتېږي».

د راپورونو له مخې؛ د هېواد په صرافیو کې د «سودي معاملاتو» مسایل ډېر دي او له کبله یې خلکو ته درانه زیانونه اوښتي دي. همدا راز په موټر پلورنځیو کې هم دغه مسله د اندېښنې وړ بلل شوې او ډېر کله اړمن کسان اړ کېږي، چې له اصلي بیو په لوړو بیو د «نېټو په نوم»‌ د اوږد مهال لپاره موټرونه واخلي.

یکشنبه د (لړم ۱۸مه) خبرپاڼه کې راغلي، چې د افغان پوسټ تر کوره د پاسپورټونو رسولو لګښت به یوازې «سل افغانۍ» وي او اختیاري بڼه لري. د‌ طالبانو د پاسپورټ ریاست رییس عبدالکریم حسیب په دې موخه جوړو شویو مراسمو کې وویل: «دغه نوښت چټک، اصولي او قانوني دی».

د طالبانو د افغان پوسټ عمومي مشر رحمت الله مکي وایي، چې په ټول هېواد کې «۳۶۴پوسته خانې» لري او د کورونو منظم ادرسونه هم ورسره ثبت دي. د هغه په خبره؛ له همدې امله به تر کورونو د دوی د پاسپورټ رسونې دغه بهیر بریالی شي.

طالبانو همدا راز ډاډ څرګند کړی، چې تر کورونو د پاسپورټونو او نورو اسنادو رسونه خوندي او محرمه ده. د مخکېني جمهوري نظام پر مهال هم د اسان خدمت په نوم ادارې او افغان پوسټ ورته خدمتونه په کابل کې پیل کړي وو؛ خو یوازې محدودې سیمې یې تر پوښښ لاندې وې او د پراختیا په حال کې و.

له دې سره، سره د طالبانو په واکمنۍ کې د پاسپورټ اخیستلو بهیر هم له کړاوونو ډک و او سلګونه زره کسان اړ شوي، چې له قانوني پیسو پرته یې د ترلاسه کولو لپاره رشوتونه هم ورکړي. د طالبانو دننه کړیو هم په یاده اداره کې پراخ اداري فساد تایید کړی او ان څو، څو ځلې یې ځینې کمېشنکاران هم نیولي دي.