په روسیه کې د طالبانو سفارت وايي، چې په دغه هېواد کې ددې ډلې سفیر گل حسن حسن په مسکو کې د سعودی عربستان له نوي سفیر سامي محمد السدحان سره وکتل. په دې کتنه کې د طالبانو سفیر د افغانستان او سعودي عربستان ترمنځ د رغنده دوه اړخیزو تعاملاتو پر پراختیا او پالنه ټینګار کړی دی.
په مسکو کې د طالبانو سفارت نن دوشنبې په ورځ، د لړم ۱۹مه په اېکس کې لیکلي، چې په دې لیدنه کې د افغانستان او سعودي عربستان پر اړوندو گډو موضوعاتو له بحث سربېره د دوه اړخیزو اړیکو پر پیاوړتیا او گډې همکارۍ هم خبرې وشوې.
د طالبانو د چارو اداره وايي چې ددې ډلې د رییس الوزرا په مشرۍ د کابینې نهمه غونډه کې پرېکړه وشوه، چې د بې کیفیته توکو د مخنیوي لپاره د نفت او ګازو د لابراتوارونو اړوند دستګاوې وپېرل شي.
د طالبانو د ارګ د چارو ادارې نن دوشنبه، د لړم ۱۹مه وویل، چې د کابینې په دې ناسته کې د پراختیايي پروژو پر څرنګوالي بحث وشو او د غیر مالیاتي عوایدو راپورونه تایید شول.
د کابینې د ناستې په تړاو خبرپاڼه کې ویل شوي، په دې ناسته کې پرېکړه وشوه چې د ټولو اړوندو ادارو را ټول شوي وړاندیزونه، په ځانګړې توګه په پراختیايي برخه کې وړاندیزونه په نظر کې ونیسي او خلکو ته د کارزمینه برابره شي.
په دې ناسته کې د طالبانو مالیې وزارت ته لارښوونه شوې، چې هر څومره ژر کېدلی شي د نفتو او ګازو د لابراتوارونو اړوند دستګاوې د معیار او کیفیت له ادارې سره په همغږۍ وپېري چې د غیر معیاري نفتو او ګازو د وارېدېدلو مخه ونیول شي.
دا پرېکړه په داسې حال کې کېږي، چې هېوادوال وخت ناوخته له ایران او نورو هېوادونو نه د بې کیفیته ګاز او نفتو له واردولو شکایت کوي.
د خیبرپښتونخوا د خیبر ولسوالۍ په په لنډي کوتل کې یو شمیر سوداګرو د یوې غونډې په ترڅ کې د پاکستان له حکومت څخه غوښتنه وکړه، چې تورخم لاره د سوداګرۍ او مساپرو پرمخ پرانیزي. سوداګرو وویل، چې د تورخم لارې د بندېدو له امله سوداګر او مساپر له سختو ستونزو سره مخ دي۔
یو شمیر سوداګرو، د ټرانسپورټ د برخې مسوولانو او د سوداګرۍ اتحادیې غړو نن دوشنبې په ورځ، د لړم ۱۹مه د خیبر پښتونخوا د خیبر ولسوالۍ په لنډي کوتل سیمه کې په یوه غونډه کې وویل، چې د تورخم لارې د بندېدو له امله د سیمې خلک بېروزګاره شوي او لسګونه پاکستاني مساپر په افغانستان کې بند پاتې دي.
سوداګرو د دواړو هېوادونو له چارواکو وغوښتل، چې د مذاکراتو له لارې دې د تورخم لاره ژر تر ژره په بشپړ ډول پرانیزي.
د غونډې ګډونوالو وویل چې د تورخم سوداګریزې لارې تړل کېدو له امله د دواړو غاړو پښتانه له ستونزو سره مخ دي او د مساپرو ترځنګ سلکونه بار وړونکي موټر په داوړو خواو کې بند پاتې دي.
دوی همدراز خبرداری ورکړ، چې که په درې ورځو کې لاره خلاصه نشي نو په دې اړه به یوه جرګه وکړي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړو وروسته پاکستان له افغانستان سره ټولې سوداګریزې لارې وتړلې خو د تورخم دروازه څو ورځې وړاندې یوازې له پاکستان نه د اېستل کېدونکو افغان کډوالو پر مخ پراخېستل شوې ده.
لاره لا هم له افغانستان نه پاکستان ته د تلونکو کسانو پر مخ بنده ده.
په دواړو خواوو کې سوداګر، محصلان، ناروغان او عام خلک د لارې بندېدو له امله له ګڼو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.
پخواني ولسمشر حامد کرزي د نومبر ۱۰مې په تړاو، چې د سولې او پراختیا لپاره د پوهې نړیوالې ورځې په توګه نومول شوې، د افغان نجونو پرمخ د ښوونځیو او پوهنتونونو د دروازو د زر تر زره پرانېستل کېدو هیله ښودلې ده.
کرزي پر خپل اېکس د نومبر د لسمې په تړاو ویلي، چې دا ورځ د سولې په ټینګښت او د بشري ټولنې پراختیا کې د علم د حیاتي رول یادونه کوي.
پخواني ولسمشر د دې ورځې د نمانځلو په ترڅ کې ویلي، چې افغانستان هم لکه نورې ټولنې، علم او پوهې ته اړتیا لري او یوازې هغه وخت پر ستونزو بریالی او پرمختګ او ځان بسیاینې ته رسېدای شي چې د سراسري تعلیم او زده کړو لازم شرایط برابر شي.
کرزي هیله څرګنده کړې، چې د نجونو پرمخ ژر تر ژره د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانېستل شي.
نوموړي له ټولو افغان ځوانانو، نجونو او هلکانو غوښتنه کړې چې د علم او پوهې د ترلاسه کولو لپاره له هر شوني فرصت او وسیلې ګټه واخلي او ځانونه لوړو علمي مقامونو ته ورسوي، چې افغانستان د علم په رڼا کې او د خپلو لوستو ځوانانو په مټ سولې او تلپاتې پراختیا ته ورسیږي.
د نومبر لسمه داسې مهال نمانځل کیږي، چې طالبانو واک ته له رسېدو وروسته په ټول افغانستان کې د نجونو پرمخ د پوهنتونونو او له شپږم پورته ټولګیو ښوونځیو دروازې تړلې دي.
دې ډلې تر اوسه ددې پرېکړې روښانه دلایل نه دي وړاندې کړي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت وايي، تهران یوځل بیا دا اعلانوي، چې که افغانستان او پاکستان وغواړي، دوی به د وضعیت د ښه والي لپاره له هېڅ راز هڅې ډډه ونه کړي. د یاد وزارت ویاند اسماعیل بقايي وویل، چې په ختیزو سرحدونو کې هر ډول ناامني د ټولې سیمې امنیت اغېزمنوي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت اسماعیل بقايي د دوشنبې په ورځ په خپله اونیزه خبري ناسته کې وویل، چې د ایران حکومت په ختیزو سرحدونو کې د شخړو د زیاتوالي په اړه ژوره اندېښنه لري.
د ویاند په وینا، دا اندېښنه یوازې د جغرافیايي ګاونډیتوب له امله نه، بلکې د دې لپاره هم ده چې پاکستان او افغانستان د ایران مسلمان ګاونډیان دي او له ایران سره اوږدې تاریخي، فرهنګي او مذهبي اړیکې لري.
اسماعیل بقايي زیاته کړه چې په ختیزو سرحدونو کې هر ډول ناامني د ټولې سیمې امنیت اغېزمنوي.
نوموړي وویل، « د دې لپاره، ایران له لومړۍ ورځې څخه دواړې خواوې حوصلې او خبرو اترو ته هڅولې او د واړو هېوادونو ترمنځ د شخړو کمولو لپاره یې خپل چمتووالی اعلان کړی دی».
نوموړي وویل، چې په تازه پرمختګ کې، د ایران د بهرنیو چارو وزیر له خپل پاکستاني او افغان سیالانو سره ټیلیفوني تماسونه نیولي، خپل دریځونه یې شریک کړي او بیا یې تایید کړه چې ایران د شخړو د حل او د تاوتریخوالي د زیاتوالي د مخنیوي لپاره هر ډول مرستې ته چمتو دی.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مالي او اداري مرستيال محمد نعیم په افغانستان کې د بشري همغږۍ په چارو کې د ملګرو ملتونو سرمنشي د ځانګړي استازي له مرستيال اندریکا رټواټه سره په لیدنه کې غوښتنه کړې، چې په پاکستان کې له افغان کډوالو سره د ناوړه چلند په اړه نړیواله ټولنه غږ پورته کړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن دوشنبه، د لړم ۱۹مه، وویل، چې په دې کتنه کې د دواړو لوریو ترمنځ د اړیکو پر پیاوړتیا، د جبري راستنېدونکو کډوالو د ستونزو پر حل او یوشمېر نورو موضوعاتو خبرې وشوې.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مالي او اداري مرستيال محمدنعیم څرګنده کړې، چې طالبان د ټولو هغو بنسټونو ملاتړ ته ژمن دي، چې چارې یې د افغانانو په خیر وي.
ده همدارنګه له ملګرو ملتونو وغوښتل، چې له افغان حکومت سره په ګډه د جبري راستنېدونکو کډوالو د لومړنیو اړتیاوو په برابرولو کې کوټلي ګامونه واخلي.
نوموړي همداراز ټینګار کړی، چې له پاکستان څخه د افغان کډوالو د اجباري ایستلو پر مهال روان ناوړه چلند د ټولو بشري اسلامي او ګاونډيتوب د ارزښتونو خلاف دی او نړیواله ټولنه باید په دې اړه خپل غږ پورته کړي.
د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي مرستیال ویلي، سربېره پردې چې مالي سرچینې محدودې شوې دي، خو بيا هم ملګري ملتونه د افغانانو د ملاتړ او د راستنېدونکو کډوالو د ستونزو د هواري په برخه کې له طالبانو سره ګډ کار ته ژمن دي او دوام ورکوي.
په دې وروستیو کې په پاکستان کې د افغان کډوالو سره ناوړه چلند په اړه راپورونه ورکړل شوي دي.