طالبان د نفت او ګازو د لابراتوارونو اړوند ماشینونه پیري

یو شمیر سوداګرو، د ټرانسپورټ د برخې مسوولانو او د سوداګرۍ اتحادیې غړو نن دوشنبې په ورځ، د لړم ۱۹مه د خیبر پښتونخوا د خیبر ولسوالۍ په لنډي کوتل سیمه کې په یوه غونډه کې وویل، چې د تورخم لارې د بندېدو له امله د سیمې خلک بې‌روزګاره شوي او لسګونه پاکستاني مساپر په افغانستان کې بند پاتې دي.

سوداګرو د دواړو هېوادونو له چارواکو وغوښتل، چې د مذاکراتو له لارې دې د تورخم لاره ژر تر ژره په بشپړ ډول پرانیزي.

د غونډې ګډونوالو وویل چې د تورخم سوداګریزې لارې تړل کېدو له امله د دواړو غاړو پښتانه له ستونزو سره مخ دي او د مساپرو ترځنګ سلکونه بار وړونکي موټر په داوړو خواو کې بند پاتې دي.

دوی همدراز خبرداری ورکړ، چې که په درې ورځو کې لاره خلاصه نشي نو په دې اړه به یوه جرګه وکړي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړو وروسته پاکستان له افغانستان سره ټولې سوداګریزې لارې وتړلې خو د تورخم دروازه څو ورځې وړاندې یوازې له پاکستان نه د اېستل کېدونکو افغان کډوالو پر مخ پراخېستل شوې ده.

لاره لا هم له افغانستان نه پاکستان ته د تلونکو کسانو پر مخ بنده ده.

په دواړو خواوو کې سوداګر، محصلان، ناروغان او عام خلک د لارې بندېدو له امله له ګڼو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.

کرزي پر خپل اېکس د نومبر د لسمې په تړاو ویلي، چې دا ورځ د سولې په ټینګښت او د بشري ټولنې پراختیا کې د علم د حیاتي رول یادونه کوي.

پخواني ولسمشر د دې ورځې د نمانځلو په ترڅ کې ویلي، چې افغانستان هم لکه نورې ټولنې، علم او پوهې ته اړتیا لري او یوازې هغه وخت پر ستونزو بریالی او پرمختګ او ځان بسیاینې ته رسېدای شي چې د سراسري تعلیم او زده کړو لازم شرایط برابر شي.

کرزي هیله څرګنده کړې، چې د نجونو پرمخ ژر تر ژره د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانېستل شي.

نوموړي له ټولو افغان ځوانانو، نجونو او هلکانو غوښتنه کړې چې د علم او پوهې د ترلاسه کولو لپاره له هر شوني فرصت او وسیلې ګټه واخلي او ځانونه لوړو علمي مقامونو ته ورسوي، چې افغانستان د علم په رڼا کې او د خپلو لوستو ځوانانو په مټ سولې او تلپاتې پراختیا ته ورسیږي.

د نومبر لسمه داسې مهال نمانځل کیږي، چې طالبانو واک ته له رسېدو وروسته په ټول افغانستان کې د نجونو پرمخ د پوهنتونونو او له شپږم پورته ټولګیو ښوونځیو دروازې تړلې دي.

دې ډلې تر اوسه ددې پرېکړې روښانه دلایل نه دي وړاندې کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت اسماعیل بقايي د دوشنبې په ورځ په خپله اونیزه خبري ناسته کې وویل، چې د ایران حکومت په ختیزو سرحدونو کې د شخړو د زیاتوالي په اړه ژوره اندېښنه لري.

د ویاند په وینا، دا اندېښنه یوازې د جغرافیايي ګاونډیتوب له امله نه، بلکې د دې لپاره هم ده چې پاکستان او افغانستان د ایران مسلمان ګاونډیان دي او له ایران سره اوږدې تاریخي، فرهنګي او مذهبي اړیکې لري.

اسماعیل بقايي زیاته کړه چې په ختیزو سرحدونو کې هر ډول ناامني د ټولې سیمې امنیت اغېزمنوي.

نوموړي وویل، « د دې لپاره، ایران له لومړۍ ورځې څخه دواړې خواوې حوصلې او خبرو اترو ته هڅولې او د واړو هېوادونو ترمنځ د شخړو کمولو لپاره یې خپل چمتووالی اعلان کړی دی».

نوموړي وویل، چې په تازه پرمختګ کې، د ایران د بهرنیو چارو وزیر له خپل پاکستاني او افغان سیالانو سره ټیلیفوني تماسونه نیولي، خپل دریځونه یې شریک کړي او بیا یې تایید کړه چې ایران د شخړو د حل او د تاوتریخوالي د زیاتوالي د مخنیوي لپاره هر ډول مرستې ته چمتو دی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن دوشنبه، د لړم ۱۹مه، وویل، چې په دې کتنه کې د دواړو لوریو ترمنځ د اړیکو پر پیاوړتیا، د جبري راستنېدونکو کډوالو د ستونزو پر حل او یوشمېر نورو موضوعاتو خبرې وشوې.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مالي او اداري مرستيال محمدنعیم څرګنده کړې، چې طالبان د ټولو هغو بنسټونو ملاتړ ته ژمن دي، چې چارې یې د افغانانو په خیر وي.

ده همدارنګه له ملګرو ملتونو وغوښتل، چې له افغان حکومت سره په ګډه د جبري راستنېدونکو کډوالو د لومړنیو اړتیاوو په برابرولو کې کوټلي ګامونه واخلي.

نوموړي همداراز ټینګار کړی، چې له پاکستان څخه د افغان کډوالو د اجباري ایستلو پر مهال روان ناوړه چلند د ټولو بشري اسلامي او ګاونډيتوب د ارزښتونو خلاف دی او نړیواله ټولنه باید په دې اړه خپل غږ پورته کړي.

د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي مرستیال ویلي، سربېره پردې چې مالي سرچینې محدودې شوې دي، خو بيا هم ملګري ملتونه د افغانانو د ملاتړ او د راستنېدونکو کډوالو د ستونزو د هواري په برخه کې له طالبانو سره ګډ کار ته ژمن دي او دوام ورکوي.

په دې وروستیو کې په پاکستان کې د افغان کډوالو سره ناوړه چلند په اړه راپورونه ورکړل شوي دي.

د کب روزنې د ټولنې مشر قدرت‌الله وایي، په وروستیو کلونو کې د کب روزنې لېوالتیا د پام وړ ډېره شوې ده او اوس زرګونه فارمونه د تولید په حال کې دي. نوموړی زیاتوي، یوازې په تېرو دوو اونیو کې له دوو زرو ډېر فارمونه ثبت او راجستر شوي چې دغه صنعت د پراختیا څرګنده نښه ده.

قدرت‌الله باور لري، که د حکومت او خصوصي سکتور پانګونه زیاته شي؛ نو هلمند کولای شي په لنډ وخت کې د کبانو د تولید له پلوه ځان بسیا شي. نوموړی زیاتوي: «موږ د هیچري یا د کب بچیو د تولید د یو مرکز جوړولو ته اړتیا لرو؛ څو د سوېلي زون اړتیاوې پوره کړو.»

د کب روزنې یو شمېر فارم‌ لرونکي هم له خپلو لاسته راوړنو خوښ دي. شاه‌محمد چې د ناوې ولسوالۍ اوسېدونکی دی، وايي: «یو کال مخکې مې درې زره د کبانو بچي اخیستي وو، اوس یې وزن له یو نیم کیلوګرامه اوښتی او بازار ته برابر دي.»

په دغه ولایت کې د کبانو روزونکي وایي، چې له دې لارې یې عاید ښه شوی. دوی وایي، که پانګه‌وال دې برخې ته راشي نه یوازې به یې کاري فرصتونه ډېر شي؛ بلکې هلمند به د کبانو د تولید یو مهم مرکز شي.