نن سهار د خیبر پښتونخوا ایالت د ډېره اسماعیل خان ولسوالۍ په ډرابن سیمه کې د سړک غاړې ماین چاودنې په پایله کې ۱۴ پاکستاني ځواکونه ټپیان شوي دي. ځایي چارواکو ویلي، چې د درېیو ټپیانو حالت نازک ښودل شوی دی.
یو شمېر افغان سوداګرو د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت له سرپرست سره په کتنه کې له هغه وغوښتل، چې په پاکستان کې د دوی د بند پاتې سوداګریزو توکو د ازادولو لپاره حل لاره ومومي.
یو شمېر افغان سوداګرو او په ځانګړې توګه د کندهار او ختیځو ولایتونو سوداګرو د دوشنبې په ورځ (د لړم ۱۹مه) د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي سره په کتنه کې له هغه وغوښتل، چې په پاکستان کې د دوی د بند پاتې سوداګریزو توکو د ازادولو مسله وڅاري.
د دغه وزارت د خبرپاڼې لهمخې، نورالدین عزیزي ژمنه وکړه چې دغه موضوع به په جدي توګه وڅاري.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړو وروسته پاکستان له افغانستان سره ټولې سوداګریزې لارې وتړلې، خو د تورخم دروازه څو ورځې وړاندې یوازې له پاکستان څخه د اېستل کېدونکو افغان کډوالو پر مخ پرانېستل شوې ده.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پشتین د پاکستان په مشرانو جرګه کې ددغه هېواد د ۲۷ قانوني ترمیم د تصویب په غبرګون کې ویلي، چې یو خوا پښتونخوا تر ټولو ناامنه ده او بل ددې ناامنیو بنسټګر پوځ ته د سیاسي او قانوني خوندیتوب ورکولو هڅې کیږي.
منظور پشتین د دوشنبې په ورځ پر فیسبوک ولیکل، چې د پښتنو په سیمو کې د کورونو، جوماتونو، ښوونځیو، مارکیټونو او مدرسو پر ړنګولو او بې حرمتۍ یو شمېر خبریالانو نه یوازې دا، چې څیړنې نه دي کړې، «بلکې له څیړنو پرته د پوځ له تېریو سره ولاړ دي».
نوموړي ویلي، چې پارلماني ګوندونه په راتلونکي کې د اقتدار خوب ویني او په همدې موخه لوی درستیز ته د ۲۷ قانوني ترمیم له لارې نوي واکونه ور کوي، خو دده په وینا، له دې وړاندې هم ځینو ګوندونو دا ډول کار کړی و او د جنرال باجوه کاري موده یې غځولې وه، خو پایلې یې برعکس وې.
نوموړي د پاکستان د پوځ لوی درستیز پر پښتنو او بلوڅ قومونو تېری کوونکی بللی دی.
منظور پشتین وايي، « د پنجاب سیاستوال هغه د عمر تر پایه لوی درستیز له دې امله جوړول غواړي چې د پښتنو پر وړاندې د رنجیت سنګ تاریخ ژوندی وساتي».
نوموړي خبرداری ورکړی، چې د تیري او جبر پالیسیو پر وړاندې «محکوم او مظلوم خلک» سر نه ټیټوي.
د خیبرپښتونخوا د خیبر ولسوالۍ په په لنډي کوتل کې یو شمیر سوداګرو د یوې غونډې په ترڅ کې د پاکستان له حکومت څخه غوښتنه وکړه، چې تورخم لاره د سوداګرۍ او مساپرو پرمخ پرانیزي. سوداګرو وویل، چې د تورخم لارې د بندېدو له امله سوداګر او مساپر له سختو ستونزو سره مخ دي۔
یو شمیر سوداګرو، د ټرانسپورټ د برخې مسوولانو او د سوداګرۍ اتحادیې غړو نن دوشنبې په ورځ، د لړم ۱۹مه د خیبر پښتونخوا د خیبر ولسوالۍ په لنډي کوتل سیمه کې په یوه غونډه کې وویل، چې د تورخم لارې د بندېدو له امله د سیمې خلک بېروزګاره شوي او لسګونه پاکستاني مساپر په افغانستان کې بند پاتې دي.
سوداګرو د دواړو هېوادونو له چارواکو وغوښتل، چې د مذاکراتو له لارې دې د تورخم لاره ژر تر ژره په بشپړ ډول پرانیزي.
د غونډې ګډونوالو وویل چې د تورخم سوداګریزې لارې تړل کېدو له امله د دواړو غاړو پښتانه له ستونزو سره مخ دي او د مساپرو ترځنګ سلکونه بار وړونکي موټر په داوړو خواو کې بند پاتې دي.
دوی همدراز خبرداری ورکړ، چې که په درې ورځو کې لاره خلاصه نشي نو په دې اړه به یوه جرګه وکړي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړو وروسته پاکستان له افغانستان سره ټولې سوداګریزې لارې وتړلې خو د تورخم دروازه څو ورځې وړاندې یوازې له پاکستان نه د اېستل کېدونکو افغان کډوالو پر مخ پراخېستل شوې ده.
لاره لا هم له افغانستان نه پاکستان ته د تلونکو کسانو پر مخ بنده ده.
په دواړو خواوو کې سوداګر، محصلان، ناروغان او عام خلک د لارې بندېدو له امله له ګڼو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.
د خوست ولایت لپاره د طالبانو د والي ویاند وايي، په دغه ولایت کې د یوې ښځې په ګډون ۳ کسان د یوې نجلۍ د تښتونې او جبري ودولو په تور نیول شوي دي. نوموړی وايي، د دغې پېښې نور جزییات د کلتوري حساسیتونو د ساتنې لهمخې نه اعلانوي.
نوموړي د یکشنبې په ورځ (د لړم ۱۸مه) ویلي، دغو کسانو غوښتل یاده نجلۍ په جبر او له خوښې پرته نکاح ته اړه باسي، خو تر هغې مخکې نیول شوي دي.
هغه زیاتوي، د دغې پېښې نور جزییات د ټولنیزو او کلتوري حساسیتونو او ارزښتونو د ساتنې لهمخې نه اعلانوي.
هغه خبرداری ورکړی، هر هغه کس چې د ښځو پر ازاد انتخاب تېری وکړي، د شرعي قانون منګولو ته به وسپارل شي.
د طالبانو بهرنیو چارو وزیر مولوي امیر خان متقي ویلي، د استانبول د خبرو درېیم پړاو کې پاکستاني لوری هېڅ ډول مسولیت منلو ته تیار نه و، چې له امله یې خبرې بې پایلې پاتې شوې. هغه دا څرګندونې د ایران بهرنیو چارو له وزیر سید عباس عراقچي سره د ټیلیفوني خبرو پر مهال کړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي، دواړو وزیرانو د افغانستان او ایران د دوه اړخیزو اړیکو ترڅنګ، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو خبرو پر بهیر هم بحث وکړ.
د خبرپاڼې له مخې، د ایران د بهرنیو چارو وزیر د افغانستان او پاکستان ترمنځ د شخړو د حل لپاره د خبرو اترو پر دوام ټینګار کړی او له خپل اړخه یې د منځګړیتوب او رغنده رول وړاندیز کړی دی.
مولوي امیر خان متقي ویلي، د طالبانو پلاوی د مشرتابه په ځانګړي هدایت او صلاحیت او په ښه نیت سره د پاکستاني استازو سره د استانبول په خبرو کې ګډون کړی و، خو له بده مرغه د پاکستان لوری د مسولیت منلو ته تیار نه و.
هغه زیاته کړه چې د طالبانو حکومت د پاکستان سره د شخړو د حل لپاره د ډېپلوماسۍ، تفاهم او خبرو اترو له لارې تهجیز ته لومړیتوب ورکوي.