اصف درانی: ملا برادر سوداګري ناقانونه بولي خو د ټي ټي پي تاوتریخوالی غیرقانوني نه اعلانوي

د پښتون ژغورنې غورځنګ غړو نظیف خان اشنغر، حنیف پشتین او نورالله ترین د خیبر پښتونخوا د امن جرګې له تالار نه تر راوتلو وروسته خبریالانو ته وویل، چې دوی ته په دې جرګه کې د خبرو او وینا وخت نه دی ورکړل شوی او دوی له دې امله د اعتراض په ډول له جرګې سره پرېکون کوي.

نورالله ترین وايي، چې د جرګې مسوولانو ته یې څو ځله د وینا وړاندیز کړی، خو دوی ته تر ناوخته وخت نه دی ورکړل شوی.

هغه وویل، چې دا جرګه دولتي ده او د ریاست تر څار لاندې جوړه شوې ده.

نورالله ترین وویل، چې په دې جرګه کې هر کس د امن خبرې کولې، خو هیچا دا ونه ویل، چې ترهګري چا خپره کړې او څوک قاتل دی.

د هغه په وینا، د پي ټي اېم د غړو وړاندیز دا و، چې د خیبر قومي جرګې پرېکړې پلې شي.

نوموړي نن د چارشنبې په ورځ، د لړم ۲۱مه په ننګرهار کې د ولسوالیو له استازو او قومي مشرانو سره د یوې غونډې پرمهال په خپله وینا کې د کوم هېواد له نوم یادولو پرته وویل:«زموږ او ستاسو ګاونډیان ډېر بند نیته خلک دي، ډېر بې ایمانه خلک دي، ډېر بې وجدانه خلک دي او ډېر د کافرانو غلامان دي.»

نوموړي په افغانستان کې د روانو ستونزو پړه پر ګاونډيو هېوادونو واچوله او زیاته یې کړه:«هسي یې د اسلام په نوم ځانونه مسلمانان کړي دي، نور په دوی کې د اسلام بوی نه دی پاتې. دغه ټولې پدیدې په موږ کې له ګاونډیانو نه راپیدا کېږي، خو الحمدالله د دوی ځالې خرابې شوې دي او دوی دې هدف ته نه شي رسیدلی.»

نوموړي مشخص د پدیدې نوم نه دی یاد کړی، خو ظاهرا هدف یې دداعش وسله واله ډله ده.

یاد طالب چارواکي که څه هم په ظاهره د پاکستان نوم نه دی یاد کړی، خو له تیرې یوې میاشتې راهیسې د افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې په خورا ترینګلي حالت کې دي او د دواړو لوریو چارواکي یو او بل د ناامنیو په پراخولو تورنوي.

د خېبر پښتونخوا د سیاسي ګوندونو ترمنځ نن د چار شنبې په ورځ په پېښور کې د خیبر امن جرګه وشوه، چې د یاد ایالت د روانو ناامنیو او افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ د شخړې په اړه اندیښنو او حل لارو باندې خبرې پکې وشي.

یاده جرګه د ټولو سیاسي ګوندونو په تایید د یوې ۱۵ مادیزې اعلامیې په خپرېدو سره پای ته ورسېده.

د جرګې په اعلامیه کې غوښتنه شوې، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې لارې دې د هر ډول سوداګرۍ پر مخ ژر تر ژره خلاصې شي.

همدارنګه د یادې اعلامیې په ۱۳ ماده کې راغلي، چې د پاکستان مرکزي حکومت دې د افغانستان په اړه د پاکستان د بهرنۍ پالیسۍ په جوړولو کې کې له ایالتي حکومت سره مشوره وکړي او ډیلوماسۍ ته دې لومړیتوب ورکړل شي.

د امن جرګې په اعلامیه کې د مرکزي او ایالتي حکومت ترمنځ د اړیکو د نرمښت، د ناامنیو په مهارولو کې پر ایالتي حکومت باور، کانونو او نورو مسایلو په اړه یادونه شوې ده.

په جرګه کې د پښتون ژغورنې غورځنګ غړو ته له بلنې سره سره، د وینا وخت نه دی ورکړل شوی او دغه غورځنګ له جرګې سره پرېکون اعلان کړی.

د خېبر پښتونخوا امن جرګه پر داسې مهاله ترسره شوه، چې د افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړې وروسته د دواړو لوریو ترمنځ په قطر او استابنول کې درې ځلې مذاکرات پرته له کومې مطلوبې پایلې پای ته ورسیدل او له کابو یوې میاشتې راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې لارې د سوداګرۍ ترمنځ تړلې دي.

د طالبانو د سرې میاشتې ټولنې مرستیال حافظ غزیزالرحمن د چین د بشري همکاریو مننه کړې او ویلي یې دي چې دا مرسته به په بشپړ شفافیت سره مستحقو کورنیو ته ورسول شي.

د دغې مرستې موخه د سمنګان او بلخ ولایتونو هغو کورنیو لاسنیوی ښودل شوی چې د وروستۍ زلزلې له امله زیانمنې شوې دي.

همدارنګه، د چین د سفارت مرستیال باو ژو هوی ټینګار کړی چې د دواړو هېوادونو ترمنځ به بشرپاله همکارۍ لا پیاوړې کړي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویاند وايي، دا هغه کسان دي چې د جرمني محاکمو ته یې د ویزو د رد کېدو پر ضد حقوقي دعوه وړاندې کړې او بریالي شوي دي.

اوس مهال شاوخوا ۱۹۰۰ افغانان په پاکستان کې انتظار باسي چې د جرمني حکومت بن ته د هغوی د داخلېدو ژمنه عملي کړي. ډېری یې هغه پخواني سیمه‌ییز کارکوونکي دي چې د جرمني له پوځ یا ادارو سره یې په افغانستان کې کار کړی و، یا هغه کسان دي چې د خپل مدني او سیاسي فعالیت له امله د طالبانو له ګواښ سره مخ دي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینت ویلي، ټولې دوسیې بیا ارزول کېږي او یوازې هغو کسانو ته به د داخلېدو اجازه ورکړل شي چې د امنیتي څېړنې له پړاوه تېر شوي وي او د قانوني اعتبار وړ پرېکړه ولري.

د وزارت د معلوماتو له مخې، وروستي ۱۱ افغانان ټول د افغانستان لپاره «د کډوالۍ فدرالي پروګرام» له لارې راغلي دي. چارواکو د ښځو او ماشومانو د شمېر په اړه څه نه دي ویلي.

په وروستیو میاشتو کې یو شمېر افغانانو د خپلو ویزو د رد کېدو پرېکړې پر ضد قضیې ګټلې دي.

د سپټمبر په پای کې ۲۸ افغانان له همدې لارې جرمني ته داخل شوي وو، خو ځینې دوسیې لا هم تر کار لاندې دي.