د چین سره صلیب د افغانستان په شمال کې له زلزله ځپلو سره ۱۰۰زره امریکايي ډالره نغده مرسته، د دغه هېواد د سفارت د مرستیال باو ژو هوي له لارې د طالبانو د سرې میاشتې ټولې مرستیال ته سپارلې ده.
د طالبانو د سرې میاشتې ټولنې مرستیال حافظ غزیزالرحمن د چین د بشري همکاریو مننه کړې او ویلي یې دي چې دا مرسته به په بشپړ شفافیت سره مستحقو کورنیو ته ورسول شي.
د دغې مرستې موخه د سمنګان او بلخ ولایتونو هغو کورنیو لاسنیوی ښودل شوی چې د وروستۍ زلزلې له امله زیانمنې شوې دي.
همدارنګه، د چین د سفارت مرستیال باو ژو هوی ټینګار کړی چې د دواړو هېوادونو ترمنځ به بشرپاله همکارۍ لا پیاوړې کړي.
د راپور له مخې، دغه پټه طرحه د ۲۰۰۴کال په منی کې پيل شوې وه او شاوخوا يوه لسيزه يې دوام وکړ، تر هغه چې نږدې په ۲۰۱۵کال کې ودرول شوه.
د دغه ماموريت پر مهال، دسي اې ای الوتکو د شپې له خوا د افغانستان د هلمند او ننګرهار ولایتونو د کوکنار پر پراخو کروندو میلیاردونه ځانګړې اصلاح شوې د کوکنارو دانې(خشخاش) شیندلې وې.
واشنګټن پوسټ لیکي، دا په افغانستان کې د امریکا د جګړې له هغو پټو څپرکو دی چې تر اوسه یې عامو خلکو ته معلومات نه وو رسېدلي.
د دغې پروژې موخه دا وه چې د اصلاح شويو کوکنارو دانو له لارې داسې نباتات وکري چې د هېرويين جوړوونکو کیمیاوي موادو اندازه پکې ډېره کمه وي. تمه کېده چې دغه دانې به د طبیعي کوکنارو له نباتاتو سره ګډې شي او د وخت په تېرېدو د کمزهرجنو نباتاتو نسل پیاوړی او کوکنار له منځه یوسي.
د راپور له مخې، دغو تخمونو جینیټیکي بدلونونه نه لرل (لکه د عصري ژناډیټنګ ټکنالوژۍ له لارې)، بلکې د اوږدې مودې د کرنې او ګذار پروسې په لړ کې منځته راغلي وو.
د جګړې تر سیوري لاندې “پټ تخمونه”
د دغې پروژې لپاره په لومړیو کې د انګلستان د پوځ له (سي – ۱۳۰) الوتکو څخه کار اخیستل کېده، څو د شپې له خوا، له خلکو او د طالبانو له سترګو پټ، دا اصلاح شوې دانې وغورځوي.
واشنګټن پوسټ وایي چې د دغه ماموريت د مالي بودجې، د پروازونو شمېر او د پایلو د ارزونې جزییات لا هم محرم پاتې دي. ان د امريکا د دفاع وزارت (پينتاګون) او د بهرنيو چارو وزارت ځینې لوړپوړي چارواکي هم وايي چې له دې ماموريت څخه بېخبر پاتې شوي وو او يا هم يوازې اوازې يې اورېدلې وې.
په دې راپور کې واشنګټن پوسټ د امریکا د پخوانيو چارواکو له قوله ویلي، چې ولسمشر جورج بوش په رسمي ډول سي اې ای ته د دې عملياتو د ترسره کولو اجازه ورکړې وه.
دا اجازه د «پټې کړنلارې موندنه»په نوم يو قانوني سند و، چې د استخباراتي ادارې پټ ماموريتونه قانوني کوي.
په راپور کې راغلي چې د هغه وخت افغان حکومت، چې مشري یې حامد کرزی کوله، هم د سي ای اې له دې پلان څخه خبر نه و، او لا معلومه نه ده چې وروسته یې خبر ترلاسه کړی و او که نه، خو دا پټه پروژه داسې مهال روانه وه چې امریکا د طالبانو پر ضد جګړه او د نشهيي توکوپر ضد نړیواله مبارزه پر مخ وړله.
د ۲۰۰۰مو کلونو په لومړیو کې د افغانستان د کوکنارو کاروبار د طالبانو د تمویل یوه لویه سرچینه وه او د حامد کرزي د حکومت په دننه کې یې فساد پیاوړی کړی و.
واشنګټن پوسټ لیکي چې د دې عملیاتو د بریالیتوب، اغېزو او پایلو په اړه کره شمېرې نشته او همدارنګه سي ای اې او د بوش او اوباما د حکومت پخوانیو ویاندویانو له تبصرې ډډه کړې ده.