طالبانو د پاکو اوبو او زېربنايي پروژو په برخه کې پر جاپان د مرستو پراخولو غږ کړی

جنید اکبر زیاته کړه:« د هغه وخت د پوځ او استخباراتو مشرانو موږ ته ویل، چې باید بېرته طالبان راولو، ځکه د افغانستان حکومت دا وړتیا نه لري چې د دوی خلاف ګامونه واخلي. موږ ته ویل کېدل، چې د دوی کورنیو ته امتیازات ورکوو. هغه وخت ټولو سیاسي ګوندونو په دې اړه نیوکه لرله.»

نوموړي دا څرکندونې پرداسې مهال کړې، چې واک ته د طالبانو د رسېدو پرمهال د پاکستان حکومت د تحریک انصاف ګوند په لاس کې و او هغه مهال کابل ته د پاکستان د ای اېس ای د رییس سفر ډیر غبرګونونه را وپارول.

د امن جرګې دغه ناسته په داسې مهال کې ترسره کېږي، چې د افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې تر بل هر وخت خورا ترینګلې شوي، د دواړو لوریو ترمنځ مذاکرات ناکام شوي او پاکستان کې بریدونه هم زیات شوي دي.

په راپور کې راغلي چې د کډوالو د راستنېدو پراخ بهیر د هېواد اوسنی اقتصادي بحران لا پسې ژور کړی دی.

د ملګرو ملتونو د احصایو له مخې، نږدې لس سلنه هغه افغانان چې له هېواده بهر مېشت وو، اړ شوي چې بېرته خپل هېواد ته راستانه شي.

له ۲۰۲۳کال راوروسته تر اوسه پورې شاوخوا ۴،۵ ميليونه کسان چې ډېری یې په ايران او پاکستان کې کډوال وو، بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي. ددغه شمېر د افغانستان نفوس شاوخوا ۱۰سلنه زيات کړی دی.

راپور زياتوي چې طبيعي پېښو لکه زلزلې، سېلابونو او وچکالۍ هم د خلکو ژوند ته سخت تاوان اړولی، او نږدې اته زره کورونه يې ويجاړ کړي دي، چې له امله یې د عامه خدمتونو (روغتيا، تعليم، سرپناه او مرستو) سيستمونه له خپلې عادي وړتيا څخه تر ډېر فشار لاندې راوستي دي.

یاده اداره خبرداری ورکوي چې که د افغانستان د اقتصاد ملاتړ ونه‌شي او د بې‌ځايه شويو او راستنېدونکو کسانو لپاره د کار او عايد فرصتونه برابر نه‌شي، نو په دغه هېواد کې به د لوږې او بې‌وزلۍ کچه نوره هم لوړه شي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي نن د چارشنبې په ورځ، د لړم ۲۱مه د یوې خبرې ناستې پرمهال وویل، چې د افغان سوداګر ۱۲زره کانټینرونه په پاکستان کې بند پاتې دي.

د نوموړي په وینا، طالبان هڅه کوي، یاد توکې له هرې ممکنه لارې افغانستان ته انتقال کړي.

نورالدین عزیزي وویل:«د خصوصي سکتور ۱۲زره کانټینرونه چې د‌پاکستان په څو سیمو کې بند پاتې دي، موږ په هر حالت کې چې وي، خپله هڅه کوو، په هر ډول چې وي کوښښ کوو د پاکستان له منګولو یې را خوشې کړو.»

نوموړي د افغانستان او پاکستان ترمنځ لارو بندښت او سوداګرۍ بندیدو ته په اشاره وویل، چې تمه یې نه لرله پاکستان دې د افغانستان سوداګرۍ ته دغه ډول زیان واړوي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړې وروسته د سوداګرۍ او هر ډول تګ راتګ پر مخ ټولې لارې تړل شوې دي.

د راپورونو له مخې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د لارو بندیدو له امله د دواړو هېوادونو سوداګرو ته میلیونونه ډالره زیان اوښتی دی.

دغه وزارت نن (چهارشنبه) په يوې خپرې کړې اعلاميې کې ويلي، په ایران کې د افغان بنديانو د کورنيو غړي دې اړين معلومات د وزارت له خوا په خپاره شوي ځانګړي فورم کې ثبت او یاد وزارت ته واستوي.

په اعلاميه کې د طالبانو یاد وزارت له افغان کورنيو غوښتي، چې د خپلو بنديانو د پېژندپاڼو، د بند د اسنادو او نورو اړوندو مدارکو نقلونه هم ورسره ضميمه کړي، څو د معلوماتو د تصديق او همغږۍ چارې اسانه شي.

تر اوسه د ايران په زندانونو کې د افغان بنديانو دقيق شمېر روښانه نه دی او نه هم د ايران يا د طالبانو چارواکو په دې اړه رسمي شمېرې خپرې کړې دي.

په تېرو څلور کلونو کې د طالبانو او ايران ترمنځ څو ځله د بنديانو د تبادلې په تړاو خبرې شوې دي.

ايران په دې موده کې سلګونه افغان بنديان طالبانو ته سپارلي، څو د خپلو جزاګانو پاتې موده په افغانستان کې تېره کړي.

د طالبانو د بهرنيو چارو وزارت وايي، د احصایيې دا بهير به د هغو افغانانو د ستونزو په هواري کې مرسته وکړي چې په ايران کې بنديان دي، او هڅه کېږي له ايران سره د حقوقي او کنسولي همغږۍ له لارې د هغوی حقونه خوندي شي.

امیر حاتمي د ایران د پوځ له یوشمېر ټولیو، قرارګاوو، کنډکونو او پر پوله د دیوال جوړېدو له پروژې د لیدنې پرمهال وویل، چې د پوځ اصلي دنده د ایران د خپلواکۍ او ځمکنۍ بشپړتیا ساتل دي.

نوموړي وویل، چې د پوځ سرتېري شپه او ورځ د دې هدف لپاره هڅې کوي څو د هېواد پولې په خوندي ډول وڅاري.

هغه د سرحدي دیوال جوړول د ایران د ختیزو سیمو د امنیت د پیاوړتیا لپاره مهم ګام وباله او ویې ویل: « که څه هم په تېرو کلونو کې د خاورینو خنډونو او کانالونو په څېر اقدامات شوي، خو د کانکریټي دیوال جوړول یو بنسټیز اقدام دی چې کولای شي له ګاونډي افغانستان سره د ځینو سرحدي ستونزو د حل لاره برابره کړي».