ملګري ملتونه: له هرو ۱۰ افغان کورنیو څخه ۹ هغه له اقتصادي ستونزو سره مخ دي

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي نن د چارشنبې په ورځ، د لړم ۲۱مه د یوې خبرې ناستې پرمهال وویل، چې د افغان سوداګر ۱۲زره کانټینرونه په پاکستان کې بند پاتې دي.

د نوموړي په وینا، طالبان هڅه کوي، یاد توکې له هرې ممکنه لارې افغانستان ته انتقال کړي.

نورالدین عزیزي وویل:«د خصوصي سکتور ۱۲زره کانټینرونه چې د‌پاکستان په څو سیمو کې بند پاتې دي، موږ په هر حالت کې چې وي، خپله هڅه کوو، په هر ډول چې وي کوښښ کوو د پاکستان له منګولو یې را خوشې کړو.»

نوموړي د افغانستان او پاکستان ترمنځ لارو بندښت او سوداګرۍ بندیدو ته په اشاره وویل، چې تمه یې نه لرله پاکستان دې د افغانستان سوداګرۍ ته دغه ډول زیان واړوي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړې وروسته د سوداګرۍ او هر ډول تګ راتګ پر مخ ټولې لارې تړل شوې دي.

د راپورونو له مخې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د لارو بندیدو له امله د دواړو هېوادونو سوداګرو ته میلیونونه ډالره زیان اوښتی دی.

دغه وزارت نن (چهارشنبه) په يوې خپرې کړې اعلاميې کې ويلي، په ایران کې د افغان بنديانو د کورنيو غړي دې اړين معلومات د وزارت له خوا په خپاره شوي ځانګړي فورم کې ثبت او یاد وزارت ته واستوي.

په اعلاميه کې د طالبانو یاد وزارت له افغان کورنيو غوښتي، چې د خپلو بنديانو د پېژندپاڼو، د بند د اسنادو او نورو اړوندو مدارکو نقلونه هم ورسره ضميمه کړي، څو د معلوماتو د تصديق او همغږۍ چارې اسانه شي.

تر اوسه د ايران په زندانونو کې د افغان بنديانو دقيق شمېر روښانه نه دی او نه هم د ايران يا د طالبانو چارواکو په دې اړه رسمي شمېرې خپرې کړې دي.

په تېرو څلور کلونو کې د طالبانو او ايران ترمنځ څو ځله د بنديانو د تبادلې په تړاو خبرې شوې دي.

ايران په دې موده کې سلګونه افغان بنديان طالبانو ته سپارلي، څو د خپلو جزاګانو پاتې موده په افغانستان کې تېره کړي.

د طالبانو د بهرنيو چارو وزارت وايي، د احصایيې دا بهير به د هغو افغانانو د ستونزو په هواري کې مرسته وکړي چې په ايران کې بنديان دي، او هڅه کېږي له ايران سره د حقوقي او کنسولي همغږۍ له لارې د هغوی حقونه خوندي شي.

امیر حاتمي د ایران د پوځ له یوشمېر ټولیو، قرارګاوو، کنډکونو او پر پوله د دیوال جوړېدو له پروژې د لیدنې پرمهال وویل، چې د پوځ اصلي دنده د ایران د خپلواکۍ او ځمکنۍ بشپړتیا ساتل دي.

نوموړي وویل، چې د پوځ سرتېري شپه او ورځ د دې هدف لپاره هڅې کوي څو د هېواد پولې په خوندي ډول وڅاري.

هغه د سرحدي دیوال جوړول د ایران د ختیزو سیمو د امنیت د پیاوړتیا لپاره مهم ګام وباله او ویې ویل: « که څه هم په تېرو کلونو کې د خاورینو خنډونو او کانالونو په څېر اقدامات شوي، خو د کانکریټي دیوال جوړول یو بنسټیز اقدام دی چې کولای شي له ګاونډي افغانستان سره د ځینو سرحدي ستونزو د حل لاره برابره کړي».

عزیزي زیاته کړه، چې که د لارو د بشپړ پرانېستلو تضمین او برابري او وروري وي، نو سوداګري شته او که دا نه وي، د پاکستان په دې اوسنیو شرایطو نور له پاکستان سره تجارت نه کوي.

نوموړي ټینګار وکړ، چې « تاسې که قرارداد لرئ، درې میاشتې وروسته نور د پاکستان په شرایطو د تجارت اجازه نشته».

هغه وویل، چې افغانستان له نورو هېوادونو سره ګڼې لارې لري، چې سوداګري ورسره وکړي.

په همدې ناسته کې د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته وویل، چې له پاکستان سره په دریو میاشتو کې خپل قراردادونه او حسابونه تصفیه کړي.

هغه زیات کړه، چې د پاکستان د وارداتو د ټیټ کیفیت له امله باید صادرات او واردات له بدیلو لارو ترسره شي.

ملا عبدالغني برادر نن د یوې ناستې پرمهال افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته څرګنده کړه، چې پاکستان په تېرو وختونو کې او په ځانګړي ډول د مېوو په موسم کې د سوداګرۍ لپاره لارې تړلې دي. هغه زیاته کړې، چې د پاکستان وارداتي توکي بیا تر ډېره ټیټ کیفیت لري.

هغه وايي، که دا ځل پاکستان له افغانستان سره د لارو پرانیستل غواړي؛ نو باید تضمینونه ورکړي چې بیا دغه لارې نه تړي.

ملابرادر ټینګار کړی، چې د افغانستان صادرات او واردات باید له بدیلو لارو څخه ترسره شي؛ ترڅو سوداګري خوندي او د هېواد اقتصادي ګټه تضمین شي.

دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په تېرو وروستیو کې اړیکې خورا ترینګلې شوې دي. له تېرې یوې میاشتې راهیسې له افغانستان سره د پاکستان ټولې لارې هم تړلې دي.
د دواړه خواوو سوداګر شکایت کوي، چې د لارو تړل پاتې کېدو له امله یې سخت زیانونه لېدلي دي.