د ایران د پوځ لوی قوماندان: له افغانستان سره دیوال د سرحدي ستونزو د حل لپاره جوړیږي

د ایران د پوځ لوی قوماندان امیر حاتمي د دغه هېواد شمال ختیزو سرحدي سیمو ته په سفر کې وویل، چې له افغانستان سره پر پوله د دیوال جوړولو هدف د سرحدي ستونزو مخنیوی دی.

د ایران د پوځ لوی قوماندان امیر حاتمي د دغه هېواد شمال ختیزو سرحدي سیمو ته په سفر کې وویل، چې له افغانستان سره پر پوله د دیوال جوړولو هدف د سرحدي ستونزو مخنیوی دی.
امیر حاتمي د ایران د پوځ له یوشمېر ټولیو، قرارګاوو، کنډکونو او پر پوله د دیوال جوړېدو له پروژې د لیدنې پرمهال وویل، چې د پوځ اصلي دنده د ایران د خپلواکۍ او ځمکنۍ بشپړتیا ساتل دي.
نوموړي وویل، چې د پوځ سرتېري شپه او ورځ د دې هدف لپاره هڅې کوي څو د هېواد پولې په خوندي ډول وڅاري.
هغه د سرحدي دیوال جوړول د ایران د ختیزو سیمو د امنیت د پیاوړتیا لپاره مهم ګام وباله او ویې ویل: « که څه هم په تېرو کلونو کې د خاورینو خنډونو او کانالونو په څېر اقدامات شوي، خو د کانکریټي دیوال جوړول یو بنسټیز اقدام دی چې کولای شي له ګاونډي افغانستان سره د ځینو سرحدي ستونزو د حل لاره برابره کړي».


د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي په کابل کې د سوداګرو یوې غونډې ته وویل، چې د لارو له پرانېستلو او بشپړ ضمانت پرته افغانستان له پاکستان سره سوداګري نه کوي. هغه وویل افغانستان ګڼې نورې بدیلې لارې لري.
عزیزي زیاته کړه، چې که د لارو د بشپړ پرانېستلو تضمین او برابري او وروري وي، نو سوداګري شته او که دا نه وي، د پاکستان په دې اوسنیو شرایطو نور له پاکستان سره تجارت نه کوي.
نوموړي ټینګار وکړ، چې « تاسې که قرارداد لرئ، درې میاشتې وروسته نور د پاکستان په شرایطو د تجارت اجازه نشته».
هغه وویل، چې افغانستان له نورو هېوادونو سره ګڼې لارې لري، چې سوداګري ورسره وکړي.
په همدې ناسته کې د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر افغان سوداګرو او صنعتکارانو ته وویل، چې له پاکستان سره په دریو میاشتو کې خپل قراردادونه او حسابونه تصفیه کړي.
هغه زیات کړه، چې د پاکستان د وارداتو د ټیټ کیفیت له امله باید صادرات او واردات له بدیلو لارو ترسره شي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر افغان سوداګرو او صنعتکارانو ته ویلي، هغه کسان چې د پاکستان سره قراردادونه لري؛ درې میاشتې وخت لري، چې خپل حسابونه تصفیه کړي. هغه ویلي، د پاکستان د وارداتو د ټیټ کیفیت له امله باید صادرات او واردات له بدیلو لارو ترسره شي.
ملا عبدالغني برادر نن د یوې ناستې پرمهال افغان سوداګرو او صنعتکارانو ته څرګنده کړه، چې پاکستان په تېرو وختونو کې او په ځانګړي ډول د مېوو په موسم کې د سوداګرۍ لپاره لارې تړلې دي. هغه زیاته کړې، چې د پاکستان وارداتي توکي بیا تر ډېره ټیټ کیفیت لري.
هغه وايي، که دا ځل پاکستان له افغانستان سره د لارو پرانیستل غواړي؛ نو باید تضمینونه ورکړي چې بیا دغه لارې نه تړي.
ملابرادر ټینګار کړی، چې د افغانستان صادرات او واردات باید له بدیلو لارو څخه ترسره شي؛ ترڅو سوداګري خوندي او د هېواد اقتصادي ګټه تضمین شي.
دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په تېرو وروستیو کې اړیکې خورا ترینګلې شوې دي. له تېرې یوې میاشتې راهیسې له افغانستان سره د پاکستان ټولې لارې هم تړلې دي.
د دواړه خواوو سوداګر شکایت کوي، چې د لارو تړل پاتې کېدو له امله یې سخت زیانونه لېدلي دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال رحمتالله نجيب وايي، چې د ترکیې په ناسته کې پاکستان غوښتل چې طالبان په دغه هېواد کې روانه جګړه «ناروا» اعلان کړي؛ خو دوی څرګنده کړه، چې د فتوا صادرول یوازې د دارالفتوا مسوولیت دی. نوموړي زیاته کړه، له همدې امله خبرې بېپایلې پای ته ورسېدې.
هغه د یوې خبري ناستې پرمهال ویلي، د مذاکراتو پر مهال د پاکستان لوري غوښتنه وکړه چې طالبان دې په رسمي توګه فتوا صادره کړي او په پاکستان کې ټولې روانې جنګي کړنې دې ناروا اعلان کړي.
هغه زیاته کړه، چې منځګړو هېوادونو هم د یادې غوښتنې ملاتړ وکړ؛ ځکه هغوی د دواړو هېوادونو ترمنځ د حساسو مسایلو په اړه بشپړ معلومات نهلرل.
نوموړي ویلي: «طالب پلاوي په اصولي ډول موافقه څرګنده کړه، چې فتوا صادرېدای شي؛ خو روښانه شوه چې د فتوا صادرول د دارالفتوا مسوولیت دی او د دې ادارې هر تصمیم به یوازې د اسلامي قانون پر اساس وي، نه د چا د غوښتنو او خوښې پر بنسټ.»
د نجيب په خبره؛ دغه موضوع ښايي د پاکستاني لوري لپاره د منلو وړ نه وه؛ نو د همدغه اختلافانو له امله مذاکرات پرته له کومې پایلې پای ته ورسېدل.

د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام وایي، په روان ۲۰۲۵کال کې افغانستان ته تر ۲.۳ مېلیونه ډېر کډوال ستانه شوي دي. دغې ادارې خبرداری ورکړی، چې افغانستان ته د کډوالو بېرته ستنېدو په دغه هېواد کې بشري ناورین لا پراخ کړی.
د دغه ادارې لهخوا په تازه خپور شوي راپور کې راغلي، چې زلزلو، سېلابونو او وچکالۍ د افغانانو دغه وضعیت لا کړکېچن کړی او د طالبانو لهخوا لګېدلو بندیزونو افغان ښځې او نجونې له لویو ننګونو سره مخ کړې دي. راپور زیاتوي، چې د دغه بندیزونو له امله افغان مېرمنې بنسټیزو حقونو ته له لاسرسي بېبرخې کړې دي. دوی پر طالبانو غږ کړی، چې پر افغان مېرمنو لګېدلي بندیزونه لرې کړي.
راپور وړاندې کاږي، چې ګڼ راستنېدونکي د بېروزګارۍ، د سرپناوو نشتوالي، د څښاک پاکو اوبو او نورو بنسټیزو خدمتونو ته له لاسرسي بېبرخې دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویاند وایي چې په تېرو ۱۹ ورځو کې له پاکستان، ایران او ترکیې نه د بندیانو په ګډون ۲ لکه او ۱۸۳۴ افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي.

د پاکستان په کراچۍ ښار کې پولیسو په یو لړ عملیاتو کې لس هغه افغانان نیولي، چې د اوسېدو قانوني اسناد یې نهلاره. د کراچۍ پولیس وایي، چې نیول شوي افغانان د څېړنو لپاره د پولیسو حوزې ته استول شوي.
د کراچۍ سچل سیمې پولیسو تېره شپه د ابوالحسن اصفهاني سړک په یوه ودانۍ کې عملیات کړي، چې پهکې لس افغان وګړي نیول شوي دي. د پولیسو په وینا، نیول شوي افغانان د پوښتنو ګروېږنو لپاره د پولیسو مرکزونو ته انتقال شوي؛ څو دا روښانه شي، چې دغه کسان خو به په کومو جرمونو کې ښکېل نه وي.
پولیسو ویلي، دغه عملیات د بېاسناده افغانانو د نیولو لپاره ترسره شوي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان په پلازمینه اسلاماباد کې د سېشنبې په ورځ تر ځانمرګي برید وروسته پولیسو د افغان کډوالو د نیولو او چاپو کمپاین چټک کړی، چې ګڼې کورنۍ له وېرې د خپلو کورونو پرېښودو ته اړې شوې دي.
د اسلاماباد په E-11 سیمه کې نن چهارشنبه سهار وختي پولیسو د افغان کډوالو د نیولو لپاره ځانګړي عملیات پیل کړي. په یاده سیمه کې مېشت افغانان وایي، د پولیسو د چاپو له وېرې ګڼ افغانان اړ شوي چې له خپلو کورونو ووځي.