د خیبرپښتونخوا امن جرګې د ایالت د ټولو سیاسي ګوندونو په تایید سره په ۱۵ مادو کې د یادې جرګې اعلامیه خپره کړه. په یاده اعلامیه کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ژر تر ژره د لارو پر پرانېستلو او د افغانستان په اړه د پاکستان د حکومت پالیسۍ جوړولو کې د ایالتي حکومت پر مشورې ټینګار شوی.
د خېبر پښتونخوا د سیاسي ګوندونو ترمنځ نن د چار شنبې په ورځ په پېښور کې د خیبر امن جرګه وشوه، چې د یاد ایالت د روانو ناامنیو او افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ د شخړې په اړه اندیښنو او حل لارو باندې خبرې پکې وشي.
یاده جرګه د ټولو سیاسي ګوندونو په تایید د یوې ۱۵ مادیزې اعلامیې په خپرېدو سره پای ته ورسېده.
د جرګې په اعلامیه کې غوښتنه شوې، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې لارې دې د هر ډول سوداګرۍ پر مخ ژر تر ژره خلاصې شي.
همدارنګه د یادې اعلامیې په ۱۳ ماده کې راغلي، چې د پاکستان مرکزي حکومت دې د افغانستان په اړه د پاکستان د بهرنۍ پالیسۍ په جوړولو کې کې له ایالتي حکومت سره مشوره وکړي او ډیلوماسۍ ته دې لومړیتوب ورکړل شي.
د امن جرګې په اعلامیه کې د مرکزي او ایالتي حکومت ترمنځ د اړیکو د نرمښت، د ناامنیو په مهارولو کې پر ایالتي حکومت باور، کانونو او نورو مسایلو په اړه یادونه شوې ده.
په جرګه کې د پښتون ژغورنې غورځنګ غړو ته له بلنې سره سره، د وینا وخت نه دی ورکړل شوی او دغه غورځنګ له جرګې سره پرېکون اعلان کړی.
د خېبر پښتونخوا امن جرګه پر داسې مهاله ترسره شوه، چې د افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړې وروسته د دواړو لوریو ترمنځ په قطر او استابنول کې درې ځلې مذاکرات پرته له کومې مطلوبې پایلې پای ته ورسیدل او له کابو یوې میاشتې راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې لارې د سوداګرۍ ترمنځ تړلې دي.
د راپور له مخې، دغه پټه طرحه د ۲۰۰۴کال په منی کې پيل شوې وه او شاوخوا يوه لسيزه يې دوام وکړ، تر هغه چې نږدې په ۲۰۱۵کال کې ودرول شوه.
د دغه ماموريت پر مهال، دسي اې ای الوتکو د شپې له خوا د افغانستان د هلمند او ننګرهار ولایتونو د کوکنار پر پراخو کروندو میلیاردونه ځانګړې اصلاح شوې د کوکنارو دانې(خشخاش) شیندلې وې.
واشنګټن پوسټ لیکي، دا په افغانستان کې د امریکا د جګړې له هغو پټو څپرکو دی چې تر اوسه یې عامو خلکو ته معلومات نه وو رسېدلي.
د دغې پروژې موخه دا وه چې د اصلاح شويو کوکنارو دانو له لارې داسې نباتات وکري چې د هېرويين جوړوونکو کیمیاوي موادو اندازه پکې ډېره کمه وي. تمه کېده چې دغه دانې به د طبیعي کوکنارو له نباتاتو سره ګډې شي او د وخت په تېرېدو د کمزهرجنو نباتاتو نسل پیاوړی او کوکنار له منځه یوسي.
د راپور له مخې، دغو تخمونو جینیټیکي بدلونونه نه لرل (لکه د عصري ژناډیټنګ ټکنالوژۍ له لارې)، بلکې د اوږدې مودې د کرنې او ګذار پروسې په لړ کې منځته راغلي وو.
د جګړې تر سیوري لاندې “پټ تخمونه”
د دغې پروژې لپاره په لومړیو کې د انګلستان د پوځ له (سي – ۱۳۰) الوتکو څخه کار اخیستل کېده، څو د شپې له خوا، له خلکو او د طالبانو له سترګو پټ، دا اصلاح شوې دانې وغورځوي.
واشنګټن پوسټ وایي چې د دغه ماموريت د مالي بودجې، د پروازونو شمېر او د پایلو د ارزونې جزییات لا هم محرم پاتې دي. ان د امريکا د دفاع وزارت (پينتاګون) او د بهرنيو چارو وزارت ځینې لوړپوړي چارواکي هم وايي چې له دې ماموريت څخه بېخبر پاتې شوي وو او يا هم يوازې اوازې يې اورېدلې وې.
په دې راپور کې واشنګټن پوسټ د امریکا د پخوانيو چارواکو له قوله ویلي، چې ولسمشر جورج بوش په رسمي ډول سي اې ای ته د دې عملياتو د ترسره کولو اجازه ورکړې وه.
دا اجازه د «پټې کړنلارې موندنه»په نوم يو قانوني سند و، چې د استخباراتي ادارې پټ ماموريتونه قانوني کوي.
په راپور کې راغلي چې د هغه وخت افغان حکومت، چې مشري یې حامد کرزی کوله، هم د سي ای اې له دې پلان څخه خبر نه و، او لا معلومه نه ده چې وروسته یې خبر ترلاسه کړی و او که نه، خو دا پټه پروژه داسې مهال روانه وه چې امریکا د طالبانو پر ضد جګړه او د نشهيي توکوپر ضد نړیواله مبارزه پر مخ وړله.
د ۲۰۰۰مو کلونو په لومړیو کې د افغانستان د کوکنارو کاروبار د طالبانو د تمویل یوه لویه سرچینه وه او د حامد کرزي د حکومت په دننه کې یې فساد پیاوړی کړی و.
واشنګټن پوسټ لیکي چې د دې عملیاتو د بریالیتوب، اغېزو او پایلو په اړه کره شمېرې نشته او همدارنګه سي ای اې او د بوش او اوباما د حکومت پخوانیو ویاندویانو له تبصرې ډډه کړې ده.
