د اردن پاچا دویم عبدالله په دوه ورځني سفر پاکستان ته ورسېد

ټرمپ ویلي چې سعودي غواړي د امریکا له جټ الوتکو ډېر شمېر واخلي او د «ایف – ۳۵» ترڅنګ د نورو امریکایي جنګي الوتکو پیر ته هم چمتو دی. هغه ټینګار کړی چې واشنګټن د ریاض درناوی کوي او خبرې به په سپینه ماڼۍ کې وشي.

ایف – ۳۵ الوتکې د لاک‌ هیډ مارتین شرکت له‌خوا جوړېږي او د نړۍ له تر ټولو پرمختللو جنګي الوتکو شمېرل کېږي.

په ورته وخت کې، نیویارک ټایمز راپور ورکړی چې د پنتاګون استخباراتي ادارې د دې تړون پر سر اندېښنه ښودلې چې ګواکې د ایف – ۳۵ الوتکو ټکنالوژي ښايي د چین لاس ته ورسېږي.

ټرمپ یو ځل بیا هیله څرګنده کړې چې سعودي به د «ابراهیم تړون» سره یوځای شي، خو ریاض وایي چې بې له واضحې ‌لارې د فلسطین د دولت په اړه، دا کار نه کوي.

په غونډو کې د امریکا د ولسمشر مرستیال جې‌ډي ونس، د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو او د سپینې ماڼۍ ځينو چارواکو هم ګډون درلود. ټرمپ ویلي چې ډېر ژر به د نظامي اقدام پرېکړه وکړي، خو جزییات نه شي څرګندولای.

سپینې ماڼۍ له تبصرې ډډه کړې، خو ویل کېږي له محدودو بریدونو تر پراخو عملیاتو پورې څو سناریوګانې ارزول شوې دي. امریکا په کارائیب کې د «جرالډ فورډ» ستره بېړۍ ځای پر ځای کړې چې شنونکي یې د ونزویلا پر ضد د احتمالي عملیاتو د چمتووالي برخه ګڼي.

ونزویلا بیا وايي شاوخوا ۲۰۰زره سرتیري یې د دفاع لپاره چمتو کړي دي. ولسمشر نیکولاس مادورو ټینګار کوي چې امریکا هڅه کوي حکومت یې نسکور کړي. په ورته وخت کې واشنګټن پر مادورو فشارونه زیات کړي او د هغه د نیولو انعام ۵۰میلیونو ډالرو ته لوړ شوی دی.

رویټرز راپور ورکړی چې امریکا په کارائیب کې پخوانۍ سمندري اډه نوي کوي، او سیمه‌ییز هېوادونه لکه کلمبیا او مکسیکو د امریکا له وروستیو پوځي اقدامونو اندېښنه لري. په واشنګټن کې هم د کانګرس یو شمېر غړي حکومت د «متناقضو پیغامونو» او «پټي کړنلارې» په تور تورنوي.

نوموړی له قبایلي مشرانو غوښتي چې له حکومته ملاتړ وکړي ځکه، د ده په خبره، دولت په ترهګرۍ کې هېڅ ډول معامله نه کوي.

د پاکستان کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د جنوبي وزیرستان واڼا ته سفر کړی او هلته یې د څو ورځې وړاندې پر کیډیټ کالج د شوي ډله‌ییز برید تر پېښې وروسته له قومي مشرانو سره کتلي دي.

نقوي د غونډې پر مهال ویلي چې د پاکستان اقتصاد د سمېدو پر لور روان دی او له نړۍوالو شریکانو سره د هېواد اړیکې هم ښه روانې دي. هغه ټینګار کړی چې ټول وضعیت مثبت لوري ته روان دی، خو ستونزه یوازې «هغه خلک دي چې له ډېورنډ کرښې هغې خوا راځي».

د ده په وینا:«په اسلام‌اباد کې د ځانمرګي برید لپاره هم له ډيورنډ کرښې هغې غاړې کسان راغلي وو، زموږ ځایي خلک په دې بریدونو کې نه استعمالېږي، له هغه ځایه لېږل شوي کسان دلته بریدونه کوي».
نقوي زیاته کړې چې په سیمه کې هېڅ‌کله داسې نه‌دي شوي چې ځایي خلک دې دې په بریدونو کې ښکېل وي. هغه وايي، که څه هم د حکومت او خلکو ترمنځ ځینې وختونه ناخوالي وي، خو دا «مناسبه خبره نه ده چې خلک د حکومت پر ضد ودریږي».

نوموړي زیاته کړه چې پوځ او دولت د ترهګرۍ پر وړاندې ښکاره دریځ لري:«فیلډ مارشل په ښکاره ویلي چې د ترهګرۍ په اړه معامله نه کوو، نو موږ ستاسو ملاتړ غواړو».

محسن نقوي له قومي مشرانو غوښتنه کړې چې د امنیت په ټینګښت کې د حکومت تر څنګ ودرېږي، څو د سیمې امن بېرته ټينګ شي او د ورته بریدونو مخنیوی وشي.

غلام‌ رضا ظریفیان وايي، د مدیریت اوسنی جوړښت د علمي نظام وړتیاوې کمزورې کړې او د اکاډمیک قشر د پراخې کډوالۍ لامل شوی دی. د تهران پوهنتون استاد کارن ابرینیا تېره ورځ ویلي و چې یوازې د همدې پوهنتون له انجینري او تخنیکي برخو څخه لږ تر لږه ۱۵۰۰ غړي د تېرو پنځو کلونو په ترڅ کې کډوال شوي دي.

ابرینیا زیاتوي، د ۲۰۱۸ او ۲۰۲۳ کلونو تر منځ، د مخکښو پوهنتونونو د انجینري له شاوخوا ۶۰۰۰ استادانو څخه نږدې له څلور یوې برخې د بېلابېلو لاملونو له کبله هېواد پرېښی دی. تر دې وړاندې د ایران د علومو، تحقیقاتو او ټکنالوژۍ وزیر هم د علمي کدرونو د کډوالۍ له زیانونو سره په تړاو ویلي و چې د ۲۰۱۰ تر ۲۰۲۲ پورې له ۱۲ زرو ډېر ایراني څېړونکي له هېواده وتلي دي.

حسین سیمایي صراف وویل: «دا هغه کسان دي چې په ایران کې یې تحصیل کړی، د ماسټرۍ، دوکتورا فارغین او یا د پوهنتون استادان وو، خو هېواد یې پرېښی او خپلو څېړنو ته یې په نړۍوالو معتبره مجلو کې د بهرنيو څېړنیزو مرکزونو په نوم دوام ورکړی».

هغه زیاته کړه، که چیرې دغه څېړنیزې مقالې د ایران د پوهنتونونو په نوم خپرې شوې وای، د هېواد علمي درجه به ورسره لوړه شوې وای.

د روسي ټیلیګرام چینلونو او سیمه‌ییزو چارواکو په وينا، برید د «شېشخاریس» په نفتي کمپلکس شوی، چې د ترانس‌نفت دولتي شرکت د پایپ‌لاین شبکې مهمه برخه بلل کېږي او د روسیې د لویو صادراتي ټرمینلونو له ډلې دی.

د چارواکي په وینا، د ټرمینل ګڼ ساحلي تاسیسات زیانمن شوي.

رویټرز د صنعتي سرچینو له قوله راپور ورکړی چې له برید وروسته روسیې د ورځې په کچه شاوخوا ۲.۲میلیونه بېرله نفت صادرات لنډمهالي درولي، چې د نړۍ د نفتو نږدې دوه سلنه عرضه جوړوي.

بل پلو د روسیې دولتي خبري اژانس «ریا نووستي» هم راپور ورکړی چې په بندر کې یوه ملکي کښتۍ هم د ډرون پدې بریدونو کې لګېدلې او درې عمله پکې ټپیان شوي دي.