منظور پشتین: د ۸۰ زره پښتنو وژنه هیڅ خو د «یو پنجابي شاعر د ترانې درې بیتونه» ډېر مهم دي

نوموړی له قبایلي مشرانو غوښتي چې له حکومته ملاتړ وکړي ځکه، د ده په خبره، دولت په ترهګرۍ کې هېڅ ډول معامله نه کوي.

د پاکستان کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د جنوبي وزیرستان واڼا ته سفر کړی او هلته یې د څو ورځې وړاندې پر کیډیټ کالج د شوي ډله‌ییز برید تر پېښې وروسته له قومي مشرانو سره کتلي دي.

نقوي د غونډې پر مهال ویلي چې د پاکستان اقتصاد د سمېدو پر لور روان دی او له نړۍوالو شریکانو سره د هېواد اړیکې هم ښه روانې دي. هغه ټینګار کړی چې ټول وضعیت مثبت لوري ته روان دی، خو ستونزه یوازې «هغه خلک دي چې له ډېورنډ کرښې هغې خوا راځي».

د ده په وینا:«په اسلام‌اباد کې د ځانمرګي برید لپاره هم له ډيورنډ کرښې هغې غاړې کسان راغلي وو، زموږ ځایي خلک په دې بریدونو کې نه استعمالېږي، له هغه ځایه لېږل شوي کسان دلته بریدونه کوي».
نقوي زیاته کړې چې په سیمه کې هېڅ‌کله داسې نه‌دي شوي چې ځایي خلک دې دې په بریدونو کې ښکېل وي. هغه وايي، که څه هم د حکومت او خلکو ترمنځ ځینې وختونه ناخوالي وي، خو دا «مناسبه خبره نه ده چې خلک د حکومت پر ضد ودریږي».

نوموړي زیاته کړه چې پوځ او دولت د ترهګرۍ پر وړاندې ښکاره دریځ لري:«فیلډ مارشل په ښکاره ویلي چې د ترهګرۍ په اړه معامله نه کوو، نو موږ ستاسو ملاتړ غواړو».

محسن نقوي له قومي مشرانو غوښتنه کړې چې د امنیت په ټینګښت کې د حکومت تر څنګ ودرېږي، څو د سیمې امن بېرته ټينګ شي او د ورته بریدونو مخنیوی وشي.

اېمېل ولي خان د پاکستان په سنا کې د خپلې وینا پر مهال وسله والو ډلو سره د چلند او پالیسۍ په اړه سختي نیوکې کړي او وايي، د پاکستان ادارې د خپلو ناکامو پالیسیو پړه پر افغانسان ور تاوانوي.

اېمل ولي خان زیاته کړې:«دا اوس یو رواج جوړ شوی دی او دلته چې څه پېښیږي، پړه یې پر افغانستان اچول کېږي. هغه څلویښت زره وسله وال چې د پاکستان په اجازه راغلي دي، هغوی باندې څه وشول؟ هغه وخت موږ ته ویل کېدل، چې لس زره یې ځان وژونکي دي، هغه څه شول؟»

نوموړي ویلي، ترهګري، بغاوت او افراطیت اوس د پاکستان د ټولنې برخه ګرځیدلي او پاکستان د سخت دریځۍ په لور روان دی.

نوموړي ویلي، چې د ښو او بدو وسله والو ډلو په نوم پالیسۍ ورته د منلو وړ نه دي او دا مسله باید په جدي توګه حل شي.

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې، چې په دې وروستیو کې د افغان طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې په خورا خراب حالت کې دي او په ورته مهال په پاکستان کې د وسله والو بریدونه هم زیات شوي دي.

د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، د پاکستان د بازارونو د اتحادیې مشر ملک سوهاني په پېښور کې په یوه خبري ناسته کې ویلي چې له تېرې میاشتې راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګریزې دروازې تړلې پاتې دي، چې له امله یې د دواړو هېوادونو د سوداګرو، کروندګرو او د ترانسپورټي سکتور اړوند خلکو اقتصادي زیانونه ډېر شوي دي.

ملک سوهاني ویلي: «له یوې میاشتې زیات وخت کېږي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري بنده ده. د سبو، مېوو او نورو زراعتي توکو باروړونکي موټر دواړو غاړو ته ولاړ دي او توکي په خرابېدو دي. واردوونکي او صادروونکي له میلیاردونو روپیو تاوان سره مخ شوي دي.»

نوموړي زیاته کړې چې پاکستاني سوداګر د دغه هېواد له پوځ او امنیتي ادارو سره خپل ملاتړ څرګندوي، خو اقتصادي فشار دومره زیات شوی چې د زغملو وړ نه دی.

هغه وویل: «په داسې حال کې چې زرګونه کورنۍ هره ورځ د خوړو موندلو لپاره مبارزه کوي، ګڼ شمېر فابریکې او کاروبارونه بند پاتې دي. موږ له حکومته غواړو چې له افغان چارواکو سره خبرې وکړي او دا ستونزه په بیړني ډول هواره کړي.»

ملک سوهاني همدارنګه وویل چې حتا هغه هېوادونه چې له یو بل سره یې اړیکې ترینګلې وي، بیا هم خپلې سوداګریزې لارې پرانستې پرېږدي، څو د اقتصادي بحران مخه ونیول شي.

د ده په وینا، د لارو تړل کېدو له امله د اړینو توکو کمبود رامنځته شوی، بیې لوړې شوې او په ټول ایالت کې د بیو کچه ورځ تر بلې لوړېږي.

دغه سوداګر وايي، که د پولو د تړل کېدو ستونزه ژر حل نه شي، نو د خوارې طبقې ژوند به لا نور هم ستونزمن شي او د بېکارۍ کچه به لوړه شي.

سهیل اپریدي نن د پنجشنبې په ورځ، د لړم ۲۲مه له خبریالانو سره په خبرو کې ویلي، چې د پېښور په امن جرګه کې ټول ګډون کوونکي د جرګې میلمانه وو او هر چا چې د پښتون ژغورنې غورځنګ دوه غړي تښتولي هغه د پښتنو د امن دښمنان دي.

نوموړي زیاته کړه:«هر چا چې دا کار کړی وي، هغوی زموږ د پښتنو روایات مات کړي دي، چا چې دا کار کړی وي هغه زموږ د پښتون قوم د امن دښمن دی، چا چې دا کار کړی وي، هغوی نه غواړي چې په خیبر پښتونخوا کې امنیت راشي.»

نوموړي خبرداری ورکړی او وايي، چې که په دغه ډول د خیبر پښتونخوا د پښتنو او قبایلو روایات ماتول دوام وکړي، نو پر وړاندې به یې کلک غبرګون وښودل شي.

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې، چې تېره ورځ د پښتون ژغورنې غورځنګ غړو د خیبر پښتونخوا په امن جرګه کې د وینا لباره د وخت نه ورکولو له امله له جرګې سره پرېکون وکړ او د اعتراض په ډول یې جرګه پرېښوده.

بل خوا د پښتون ژرغونې غورځنګ مشر منظور احمد پشتین ویلي، چې د یاد غورځنګ له هغو غړو سره، چې جرګه یې د اعتراض په ډول پریښې وه، هر ډول اړیکه قطع ده او تر اوسه خپلو کورونو ته نه دي ستانه شوي.

اېمل ولي خان د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۲۱مه) پر اېکس پاڼې لیکلي، چې د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو کې پراته ملتونه له یو بل سره توپير لري.

هغه زیاته کړې، چې لوېدیځ هڅه کوي دا ټوله سیمه په یوه «ژوندي دوزخ بدل کړي.»

نوموړي زیاته کړې: «د کرښې دواړو غاړو ته پراته ملتونه له یو بل‌ څخه ډېر توپير لري، دا یو حقیقت دی که یې څوک مني او که نه، دا ټول د لوېديځ پروژې دي تر څو دا ټوله سیمه په یوه ژوندي دوزخ بدل کړي.»