روسیې یوځل بیا د طالبانو او پاکستان ترمنځ منځګړتوب ته تیاری وښود

د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي د چارشنبې په ورځ، د لړم ۲۸مه د پانګونې جذب تر سرلیک لاندې سیمینار کې وویل، چې:« جګړه د هېڅ اړخ په ګټه نه ده او مسایل باید د یوې معقولې او منطقي طرحې او متقبل درناوي پر اساس حل شي.»

نوموړي پاکستان ته په اشاره ویلي، چې دواړه هېوادونه باید د سولې او امن په فضا کې دوستانه اړیکې ولري.

نوموړي زیاته کړې:«موږ نه پر چا برید کړی، نه مو تجاوز کړی او نه یې کوو. که څوک پر موږ برید کوي، نو دا بیا زموږ حق دی، چې ځواب یې ورکړو.»

عبدالسلام حنفي دا څرګندنې پر داسې مهال کړي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړې وروسته د دواړو لوریو ترمنځ سوداګري او هر ډول اړیکې په ټپه دریدلې او طالبانو د سوداګرۍ د نویو لاریو چارو په لټه خپل د سوداګرۍ وزیر له ایران وروسته نن د چارشنبې په ورځ هندوستان ته استولی دی.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت په یوه لیک کې چې اغیزمنو او تر ګواښ لاندې افغانانو ته استول شوی و، ویل شوي وو، « د جرمني فدرالي حکومت پرېکړه کړې چې له خطر سره د مخ افغانانو لپاره د رضاکارانه کوربه‌توب پروګرامونه پای ته ورسوي».

په لیک کې ویل شوي وو، « له بده مرغه تضمین نشته چې ټولې دوسیې په وخت سره بشپړې شي».

د جرمني حکومت پلان درلود په رضاکارانه ډول له دوسیو لاس اخېستونکو افغانانو سره یوځلي مالي مرستې وکړي، چې د کورنۍ د وضعیت له مخې څو زره یورو کیدای شي.

د یوې یوازې ښځې لپاره تر وتلو مخکې په پاکستان کې ۱۵۰۰ یورو او د نوي پیل لپاره ۵۰۰۰ یورو ورکول کېدې. د کورنیو لپاره دغه مبلغ لوړېدای شوای، او په ځینو قضیو کې تر ۲۵۰۰ یورو تر وتلو مخکې او ۱۰ زره نورې وروسته هم ورکول کېدې.

سربېره پر دې، دوی ته د توکو او د سفر لګښتونه هم ورکول کېدل. دغه راز افغانستان ته له رسېدو وروسته به تر درې میاشتو پورې د استوګنې، خوړو، روغتیايي او رواني خدماتو په ګډون مرستې ورکړل شي.

د جرمني اې ار ډي ټلویزیون ددغه هېواد د کورنیو چارو وزارت د ویاندې له قوله ویلي: «تر دې دمه د هغو کسانو شاوخوا لس سلنې، چې لیک ور استول شوی و، دا وړاندیز منلی. دا ۶۲ کسان کیږی».

سربېره پر دې، « له نورو هغو کسانو سره هم تماس روان دی، چې اوس د دې پرېکړې په پروسه کې دي چې ایا وړاندیز ومني که نه».

تر اوسه شاوخوا دوه زره افغانان، چې ډېری یې په پاکستان کې دي، جرمني ته د تګ لپاره انتظار کوي.

دوی د تیرو څو کلونو په اوږدو کې د څلورو مختلفو منلو پروګرامونو له لارې جرمني ته د تګ اساسي ژمنه ترلاسه کړې، ځکه د طالبانو له خوا له ګواښ سره مخ دي. ځینې یې په وروستیو کلونو کې د جرمني په اداري محکمو کې د قضیو وړاندې کولو له لارې بریالي شوي دي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت د معلوماتو له مخې، وروستي مالي وړاندیزونه شاوخوا ۶۵۰ کسانو ته شوي.

دوی د بشري حقونو د نوملړ له لارې د منلو ژمنه ترلاسه کړې ده. په دې ډله کې هغه افغانان شامل دي چې د مدني ټولنې په فعالیتونو کې یې برخه اخیستې. خبریالان، قاضیان، څارنوالان، د بشري حقونو فعالان او دولتي مامورین په دغه نوملړ کې دي.

د جرمني شاوخوا ۲۵۰ پخواني ځایي کارکوونکي او شاوخوا زر کسان، چې د منلو فدرالي پروګرام برخه دي، له دې وړاندیزونو مستثنی شوي وو. د بشري حقونو د لیست په پرتله، دې دواړو ډلو ته ښه فرصتونه شته چې د دوی قضیې د کال تر پایه بشپړې شي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ هدایت‌الله بدري په کابل کې د ایران سرپرست سفیر علي‌رضا بېکدلي او د دغه هېواد له سوداګریز پلاوي سره کتلي دي. په دغه لیدنه کې د ایران د سوداګرۍ خونې رییس ویلي، ایراني شرکتونه چمتو دي چې په افغانستان کې د مسو، سرو زرو او د اوسپنې کانونو په استخراج کې پانګونه وکړي.
نوموړي همداراز ژمنه کړې، چې د اوسپنې د ويلي کولو فابریکې، معیاري لابراتوارونو، د تخنیکي خدماتو مرکز او د یاد وزارت د انجنیرانو د مسلکي روزنې او ظرفیت لوړونې په برخه کې به له افغانستان سره مرسته وکړي.

د طالبانو د کانونو وزیر د ایراني شرکتونو د پانګونې له وړاندیز نه هرکلی کړی او ژمنه یې کړې، چې اړینې اسانتیاوې به ورته برابرې کړي. هغه ټینګار کړی، چې د کانونو پروسس باید د افغانستان دننه ترسره شي.

ایراني سوداګر دغه څرګندونې داسې مهال کوي، چې تر دې مخکې د چین له لوري د نفتو، ګازو او مسو د سترو پروژو قراردادونه له ځنډ او خنډ سره مخ شوي دي.

څو ورځې وړاندې د طالبانو د کانونو وزیر د عینک مس پروژې له مسوول څخه غوښتي و، چې د یادې پروژې عملي کار چټک کړي؛ خو لا هم څرګنده نه‌ده، چې دغه پروژه به څه مهال د ګټې اخستنې پړاو ته ورسېږي.

په ورته وخت کې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو ترینګلتیا له امله د طالبانو او ایران ترمنځ سوداګریزې اړیکې پراخې شوې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د دغه سفر په ترڅ کې به طالب پلاوی د پراګټي میدان نړۍوال نندارتون څخه لیدنه وکړي او د هند د بهرنیو چارو او سوداګرۍ وزارت له چارواکو، سوداګرو او پانګه‌والو سره هم وګوري.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د دغه غونډو مهم موضوعات د اقتصادي همکاریو پراختیا، د سوداګریزو اړیکو اسانتیا، د ګډې پانګونې زمینې برابرول او په سیمه‌ییزو ټرانزیټي لارو کې د افغانستان د رول پیاوړتیا ده.

خبرپاڼه کاږي، دغه سفر د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا لپاره یو مهم ګام ګڼل کېږي او تمه کېږي چې پایلې یې د اړیکو په ښه‌والي، د سوداګرۍ په ودې او د ټرانزیټ لارو په پراختیا کې د پام وړ رول ولوبوي.

دا نوي ډیلي ته د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیرخان متقي له سفر وروسته د یادې ډلې د لوړپوړو چارواکو دویم سفر دی.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اړیکو له ترینګلتیا وروسته د دغې ډلې د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د تورخم، چمن، خرلڅي، غلام خان او انګور اډې لویو لارو له بندېدو وروسته اعلان وکړ، چې له پاکستان سره له تضمین ورکولو پرته نوره سوداګریزه راکړه ورکړه نه‌کوي.

د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د دغه لابراتوال د پرانیستې په مراسمو کې د یادې ډلې د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر هم ګډون کړی و.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې ملابرادر د یاد لابراتوار پرانیستل د هېواد د کرنیزو تولیداتو لپاره د مهم بدلون پیل وباله او څرګنده یې کړه:«د خاورې او اوبو برخو کې د لابراتواري خدماتو د نشتوالي له امله بزګرانو ته زیانونه او د حاصلاتو کمښت رامنځته شوی و، د دغه لابراتوار په فعالېدو سره به تولیدات او صادرات تر نړۍوال معیار پورې نږدې شي.»

هغه ټینګار وکړ، چې د لابراتوار خدمتونه باید یوازې تر کندهاره محدود نه‌شي؛ بلکې د هېواد نورو ولایتونو ته هم پراخ شي. نوموړي په دې برخه کې د هر اړخیز ملاتړ ډاډ ورکړ.

د کندا فروټ کمپنۍ اجراییه رییس ضیاءالحق وزیري وویل:«دغه مرکز د شپږو کلونو په موده کې د نړۍ د معیاري اصولو مطابق جوړ شوی دی، لابراتوار به د کرنیزو محصولاتو، خوراکي توکو، کیمیاوي سرو، کرنیزو تخمونو، لبنیاتو او نورو اړوندو برخو د کیفیت د تضمین مهمه سرچینه وي.»

د یاد وزارت د معلوماتو له مخې؛ کندا وزیرزي نړۍوال لابراتوار به د هېواد په کچه د کرنیزو درملو، سرو، خوراکي توکو، مشروباتو، لبنیاتو، صادراتي او وارداتي توکو، اوبو او خاورې اړوند اړین ازمېښتونه ترسره کوي چې ورسره به بزګرانو ته د نړۍوال معیار مطابق د کرنیزو درملو او سرو د کارونې ساینسي حل لارې برابرې شي.