له ایران څخه افغانستان ته ۲۹۴ افغان محکومان ولېږدول شول

د طالبانو د هرات والي رسنیز دفتر نن یکشنبه، د لیندۍ ۲مه په خپل اېکس کې لیکلي، چې په دې کتنه کې د طالبانو د هرات والي مولانا اسلام جار د تورغونډۍ بندر له لارې د وارداتي او صادراتي توکو د لیږد د زیاتوالي غوښتنه وکړه او په دې بندر کې د اړینو اسانتیاوو په برابرولو کې یې د سیمه ییزې ادارې د بشپړې همکارۍ ډاډ ورکړ.

د طالبانو په اعلامیه کې په افغانستان کې د ټاپي پروژې د مشر او په هرات کې د ترکمنستان د جنرال کونسل په حواله څه نه دي ویل شوي.

طالبان داسې مهال له ګاونډیو هېوادونو سره د ښو اړیکو خبره کوي، چې پاکستان په دې وروستیو کې له طالبانو سره د اړیکو له ترینګلتیا وروسته له افغانستان سره خپلې ټولې لارې تړلې دي.

د اسلام اباد ددغه اقدام په غبرګون کې طالبانو له پاکستان سره هر ډول سوداګریزې اړیکې بندې کړې او افغان سوداګرو ته یې هم سپارښتنې وکړې، چې له د سوداګرۍ لپاره بدیلې لارې ومومي.

د یاد وزارت په اعلامیه کې ویل شوي، چې له پاکستان سره د سوداګریزو اړیکو له پرېکون وروسته د ګمرکي محصول په کچه کې هم هېڅ ډول کموالی نه دی راغلی او د افغانستان په ټولو ګمرکونو کې له کومې ستونزې پرته د سوداګریزو توکو پړاوونه ترسره کېږي.

همدارنګه طالبانو ویلي، چې له پاکستان پرته د ګاونډیو، سیمي او نړۍ نورو هېوادونو سره یې د سوداګرۍ په برخه کې د افغان او بهرنیو سوداګرو لپاره په ګمرکونو کې هم اسانتیاوې برابرې کړې دي.

طالبانو د پاکستان پر ځای له نورو بدیلو لارو څخه د سوداګرۍ پراختیا په برخه کې د سوداګرو پر ملاتړ ټینګار کړی دی.

هممهاله نړیوال بانک په خپل تاه راپور کې ویلي، چې له پاکستان سره د تګ راتګ او سوداګرۍ لارو پر تړل کېدو سربیره د افغانستان صادرات د اکتوبر په میاشت کې د سپټمبر په پرتله ۱۳سلنه زیات شوي دي.

نړیوال بانک ویلي، چې افغان سوداګر په بریالیتوب توانیدلي، چې د صادراتو لارې هند او ازبکستان ته بدلې کړي او د ګاونډیو هېوادونو له خوا د افغان کرنیزو محصولاتو زیاتېدونکې تقاضا ددې ودې مهم لامل بلل شوی دی.

د طالبانو اړوند رسنیو د زاول ولسوالۍ د اداري مدیر مصباح له قوله لیکلي چې دا پېښه د یکشنبې په سهار د لیندۍ پر دويمه ، شاوخوا د سهار پر۵ بجو، د شېنډنډ هوايي ډګر ته نږدې شوې ده.

د ده په وینا، په پېښه کې ټول مړه شوي کسان چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي، د فلاینګ کوچ موټر سپرلۍ وې او له دایکندي نه هرات ته روان ول.

سرچينې زياتوي چې د دې پېښې ټپیان د شېنډنډ په ولسوالۍ کې يو روغتون ته انتقال شوي دي.

زاول پخوا د شېنډنډ ولسوالۍ یوه برخه وه، خو د جمهوریت په وروستیو کلونو کې ترې جلا شوه او اوس د هرات–کندهار پر لویه لاره پرته ده.

د طالبانو امربالمعروف او شکایتونو اورېدو وزارت له‌خوا د لویې جرګې په تالار جوړې شوې نننۍ غونډې ته خالد احنفي وویل چې اسلام یوازې په جوماتونو او دیني مرکزونو پورې محدود نه دی، بلکې د انسان د ژوند ټول اړخونه رانغاړي.

حنفي وویل: «مغرضې کړۍ تل هڅه کوي چې د اسلام د اساسي شعبې، یعنې امر بالمعروف او نهي عن‌المنکر، پر ضد تبلیغات وکړي».

هغه د دې اصل ارزښت ته په اشارې زیاته کړه: «امر بالمعروف او نهي عن المنکر د اسلامي نظام روح دی؛ که یې پرېږدو، نو داسې به شو لکه بې‌روحه جسد».

په غونډه کې د طالبانو د ریاست‌الوزرا اداري مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي هم خبرې وکړې او ویې ویل: «د اسلامي نظام تر چتر لاندې د ټولو وګړو حقوق خوندي دي، که مسلمان وي او که غیرمسلمان. هیڅوک جرئت نه شي کولی د چا پر حق تېری وکړي».

د غونډې بل ګډونوال کابل کې د طالبانوو والي حاجي امین‌الله عبید د خپلې ډلې د واکمنۍ په دفاع کې وویل چې «د طالبانو نظام له امله افغانستان له تجزیې وژغورل شو».

غونډې ته پر کابل د واکمنو د رییس‌الوزرا ملا حسن اخوند په لېږل شوي پیغام کې بیا پر یووالي ټینګار شوی و. په پیغام کې راغلي: «د اسلامي نظام د بقا او د اسلامي احکامو د تطبیق لپاره سره یو موټی شئ. هېچا ته اجازه مه ورکوئ چې تاسې سره بې‌اتفاقه کړي».

یاده دې وي چې د طالبانو بیا واکمنېدو سره د دوی امربالمعروف وزارت په خلکو سخت قوانین وضعه کړي، د محدودیت دغه قوانین تر ډېره په ښځو تطبیق شوي، له زده کړو او کار نیولې بیا په سیاسي مشراکت، تفریح ځایونو ته په تګ، په رسنیو کې په پټ مخ کار او له محرم پرته سفر نه کول هغه څه دي چې په کور دننه او بهر له سختو غبرګونونو سره مخ شوي.

د افغانستان د ښځو د یووالي ټولنې او د «ښځو لومړیتوبونو» سازمان په ګډه هالنډ کې د ملکه ثریا ـ د شاه امان‌الله خان مېرمنې د زېږېدو د ۱۲۶مې کلیزې په درناوي ځانګړی مراسم ترسره کړل.

ګډونوالو د ملکه ثریا د ژوند، افکارو او اصلاحاتو په اړه علمي بحثونه وکړل او ویې ویل چې هغه د افغانستان د ښځو د زده‌ کړو، حقونو او ټولنیزو بدلونونو له بنسټ‌ اېښودونکو شخصیتونو څخه وه.

د ویناوالو په وینا، هغې سل کلونه وړاندې د نجونو د زده‌کړو د پراختیا، د ښځو د کار حق او د ښځو د مدني او علمي مشارکت په برخه کې تاریخي لاسته‌ راوړنې لرلې.

شاه امان‌الله چې د افغانستان نوښتګر او مترقي پادشاه بلل کېږي، له خپل اروپایي سفر وروسته پراخ سیاسي او ټولنیز اصلاحات پيل کړل او په همدې لړ کې یې د نجونو زده کړو لپاره ځانګړي ښوونځي جوړل کړل.

ملکه ثریا له اروپا نه تر راستنېدو وروسته حجاب لرې کړ او پاچا له افغان ښځو وغوښتل چې د هغې له پوښاکه الهام واخلي.

ټایم مجلې په ۲۰۲۰ کال کې ملکه ثریا د نړۍ د سل اغېزمنو ښځو په نوملړ کې شامله کړه او هغه یې د ۱۹۲۰ لسیزې په اوږدو کې د منځني ختیځ له ځواکمنو او نوښتګرو ښځو څخه یاده کړه.

د دې اصلاحاتو د مخالفت له امله د امان‌الله خان اصلاحات پای ته ونه رسېدل، خو د ملکه ثریا مبارزه د افغان ښځو لپاره د الهام سرچینه پاتې شوه.

د ناستې ګډونوالو د افغانستان د اوسني وضعیت په اړه هم خبرې وکړې او ویې ویل چې نن ورځې افغان ښځې له خپلو اساسي حقونو بې‌ برخې شوې دي، خو د ملکه ثریا له مبارزې، زړورتیا او دریځ څخه الهام اخلي.

د ناستې کوربه بنسټونو د افغان ښځو د پیوستون، زده‌ کړو، کار او اساسي حقونو په برخه کې د ګډو پروګرامونو د دوام ژمنه وکړه.