په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) د سې شنبې په ماښام په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د دوشنبې په شپه په خوست او کونړ ولایتونو کې په هوايي بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰ ملکي وګړي وژل شوي او شپږ نور ټپیان دي.
دغه ادارې په خپله خبرپاڼه کې یو ځل بیا د ملکي وګړو د ساتنې لپاره د نړۍوال بشري قانون د درناوي غوښتنه کړې.
طالبانو مخکې د برید پړه پر پاکستاني پوځ اچولې وه؛ خو د پاکستان حکومت یې مسوولیت نه دی منلی.
ذبیحالله مجاهد ویلي، چې طالبان «دغه سرغړونه او جنایت په کلکه غندي.» نوموړي زیاته کړې، چې طالبان به «په مناسب وخت کې دې بریدونو ته لازم ځواب ورکړي.»
لانګ وار ژورنال رسنۍ وایي چې د دغه پروګرام له خوا په خپاره شوي اعلان کې راغلي چې ۱۰ میلیونه ډالر د دې شبکې پر مشر «اسامه محمود» او ۵ میلیونه ډالر یې د هغه پر مرستیال«عاطف یحیی غوري» ټاکلي دي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت دغه اعلان د ۲۰۲۵م کال د نومبر پر ۲۴مه کړی، او ویلي یې دي چې محمود او غوري له نږدې یوې لسیزې راهیسې د «القاعده د هند په لویه وچه کې» شبکې په مشرۍ او مهمو عملیاتي فعالیتونو کې کليدي رول لري.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په وینا، د القاعده ډلې دا څانګه د طالبانو په ملاتړ او اجازه د افغانستان له خاورې فعالیت کوي او د القاعدې مرکزي مشرۍ سره د اسیا په جنوب او منځ کې د عملیاتو په تنظیم او همغږۍ کې مرسته کوي.
په افغانستان، پاکستان، هندوستان، بنګلهدېش، برما او سیمهییزو هېوادونو کې د ډلو د اړیکو او فعالیتونو د اسانتیا لپاره دا ډله یوه مهمه کړۍ بلل کېږي.
القاعده د هند په لویه وچه کې شبکه په ۲۰۱۴م کال کې د القاعده مخکیني مشر ایمن الظواهري په یوه ویډیویي پیغام کې اعلان کړه. هغه وخت الظواهري وویل چې دا شبکه د پام وړ دوو کلونو هڅو وروسته د مجاهدینو د متحد کولو لپاره رامنځته شوې او د طالبانو د پخواني مشر ملا عمر مجاهد تر امر لاندې فعالیت کوي.
ایمن الظواهري د ۲۰۲۲م کال په جولای کې په کابل کې د طالبانو په یوه خوندي کور کې د امریکا د بېپیلوټه الوتکې په برید کې ووژل شو.
دا ډله د اعلان له وخته د سیمې په ګڼو ترهګریزو بریدونو کې ښکېله ګڼل شوې ده، چې پکې د پاکستان د سمندري ځواکونو د بېړیو د نیولو هڅه او د امریکا او هند پر جنګي بېړیو احتمالي بریدونه شامل دي.
ددې شبکې د رامنځته کېدو اصلي هسته په کراچۍ کې ګڼل کیږي او ډېری غړي یې هم د پاکستان د هغو جهادي ډلو غړي دي چې یو وخت یې ددغه هېواد له څارګرو ادارو سره نږدې اړیکې پاللې.
دغه شبکې د طالبانو ترڅنګ د افغانستان د بیا نیولو په جګړه کې هم برخه اخیستې وه. د راپورونو له مخې، د « ای کیو اې ایس» یو شمېر قوماندانان او جنګيالي د طالبانو په نظامي جوړښت کې ځای پر ځای شوي او ځینې یې د طالبانو په اوسني حکومت کې دندې لري.
د امریکا حکومت «ای کیو اې ایس» ډله په ۲۰۱۶م کال کې د «بهرنیو ترهګرو سازمانونو» په نوملړ کې شامله کړې وه.
امریکايي چارواکي وایي چې محمود او غوري د افغانستان په ۱۳ولایتونو کې د القاعده د روزنیزو کمپونو، خوندي مرکزونو، دیني مدرسو، تبلیغاتي مرکزونو او د وسلو د زېرمو په جوړولو او پیاوړي کولو کې مهم رول لوبولی دی.
اسامه محمود څوک دی؟
اسامه محمود، چې په ابو زر، عطاالله او زر ولي هم مشهور دی، د«القاعده د هند په لویه وچه کې» ډلې د لومړي مشر عاصم عمر له وژل کېدو وروسته د دې شبکې مشري په غاړه واخیسته.
محمود مخکې د دغه شبکې ویاند و او د القاعده د رسنیز مرکز «السحاب» په ګڼو ویډیوګانو او پیغامونو کې لیدل شوی دی.
هغه یو پاکستانې وګړې دی او د امریکا په وینا، باور کېږي چې په افغانستان کې پټ دی.
امریکا محمود په ۲۰۲۲م کال کې د «نړیوال ترهګر» په نوم نوملړ کې شامل کړی و.
غوري هم دپاکستان تبعه او دنړیوال اسلامي پوهنتون پخوانی محصل دی؛ دا هماغه پوهنتون دی چې د «القاعده د هند په لویه وچه کې» ډلې پخوانی مرستیال احمد فاروق پکې زده کړي کړې وې.
