ریچارډ بېنېټ: د نجونو او ښځو پروړاندې تاوتریخوالی د منلو وړ نه دی

عبدالباري عمر د سې شنبې په ورځ (د لیندۍ ۴مه) په یوه کنفرانس کې ویلي، چې د برېښنا په برخه کې ډېر پلانونه ترلاس لاندې لري‌ او د عملي کولو لپاره یې وخت ته اړتیا ده.

هغه زیاته کړې: «په ډاډ ویلی شم چې د برېښنا په برخه کې تاسو لسګونه کلونه انتظار کړی؛ خو په درېیو کلونو کې به د برېښنا په برخه کې ۸۰ سلنه پر ځان بسیا شو.»

نوموړي هیله ښودلې، چې په دې هڅو سره افغانستان د برېښنا وارداتي هېواد نه، بلکې په صادراتي هېواد بدلېږي.

د یادونې وړ ده، چې د افغانستان تر نیمايي زیاته برېښنا وارداتي ده او ډېری یې هم له تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان او ایران څخه را واردېږي.

د ۲۰۲۴ کال په فبروري کې د افغانستان برېښنا شرکت اعلان وکړ، چې له ایران، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان څخه یې د وارداتي برېښنا ۶۲۷میلیونه ډالره پاتې شوي پورونه تادیه کړي دي.

تېر کال د ډسمبر په میاشت کې طالبانو له ازبکستان سره د راتلونکي کال لپاره د برېښنا د وارداتو تړون غځولی و. ورته تړون له ترکمنستان سره هم لاسلیک شوی و.

په سپتمبر کې ازبکستان د افغانستان له برېښنا شرکت سره د ۲۰۲۷ کال تر پیل پورې د پروژو د پلي کولو په اړه مالي تړون لاسلیک کړ. د دغه تړون له مخې به د ۲۲۰ او ۵۰۰ کیلو ولټه نویو برېښنا مزو او سب سټېشنونو د جوړولو لپاره ۲۵۰میلیونه ډالر لګول کېږي.

یاد طالب چارواکی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې ډېری هېوادوال د برېښنا له پرچاویو او نشتوالي له ستونزو سر ټکوي او د ورځني ژوند د چارو پر مخ بیولو لپاره له ګڼو سختیو سره مخ دي.

له دې سره، د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت مشر عبدالباري عمر همدا نن دا هم وویل، چې په هېواد کې د برېښنا د کمښت او پرچاوۍ یو علت په وروستیو کې هېواد ته د میلیونونو کډوالو بېرته راستنېدل دي.

هغه زیاته کړه، چې په اوسني وخت کې د برېښنا اعظمي تقاضا په موجوده شبکه کې ۱۱۵۲میګاواټه ده او دوی له دې جملې څخه ۸۲۹میګاواټه برېښنا لري چې په دې سره د ۳۲۲.۶میګاواټه برېښنا له کمښت سره مخ دي.

د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې د سې شنبې په ورځ (د لیندۍ ۴مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې مطیع‌الحق خالص د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام له مرستیالې شوکو نودا او په افغانستان کې د دې ادارې له مسوول سټیفن سره په لیدنه کې د ګډې همکارۍ او همغږۍ پر پیاوړتیا خبرې کړې دي.

خالص د نړۍوالو له خوا له افغانانو سره توپیري چلند د اندېښنې وړ یاد کړی او زیاته کړې یې ده، چې دا د افغانانو باور کمزوری کوي.

هغه ویلي: «له بده مرغه په نړۍوالو چاپېریالي غونډو کې افغانستان ته د ګډون بلنه نه ورکول کېږي؛ د افغانستان چاپېریالي پروژې د نړۍوالو مالي میکانیزمونو له خوا ځنډول شوي؛ پر پخوانیو نیمګړو پروژو کار نه کېږي او په ټوله کې له افغانانو سره د چاپېریالي پروژو د تطبیق په برخه د نړۍوالو تمایل کم دی.»

طالبانو ویلي: «د دواړو خواوو له‌ لوري د افغانستان د چاپېریالي وضعیت، اقلیمي بدلون سره د مبارزې او زیانونو، د ځنډول شویو چاپېریالي پروژو، نړۍوالو کنفرانسونو ته د افغان حکومت استازو د بلنې، د ګډې همکارۍ او همغږۍ پر پیاوړتیا خبرې وشوې.»

د طالبانو په خبره، شوکو نودا په نړۍوالو کنفرانسونو کې د افغانستان د چاپېریالي ستونزو د یادونې ژمنه وکړه.

طالبانو زیاته کړې، چې افغانستان د چاپېريالي او اقلیمي ستونزو سره مخ او له همدې کبله زیانمن هېواد دی.

هغه زیاته کړې: «پاکستان د افغانستان سوېل د خپل ستراتیژیک نفوذ ساحه ګڼي او اوس دې څرګندونو دا هېواد د امنیتي محاسبې ارزولو ته اړ کړی دی.»

رحمت‌الله نبیل د سې شنبې په ورځ (د لیندۍ ۴مه) پر اېکس پاڼه په خپله تحلیلي لیکنه کې ویلي، که د افغانستان په سوېل کې د هند اقدامات عملي شي، په دې سیمه کې به سیاسي، اقتصادي او استخباراتي حضور پیاوړی شي او د ستراتیژیکو هڅو لېوالتیا به زیاته شي.

نوموړي زیاته کړې: «پاکستان چې تل د افغانستان سوېلي سیمې خپل ستراتیژیک نفوذ ګڼلی، اوس د دې څرګندونو په رڼا کې خپل امنیتي محاسبات بیا ارزوي.»

د نبیل په خبره، په دې سره به مهمې سوداګریزې او ارتباطي لارې او د چابهار بندر فعال شي او ښایي د پاکستان اندېښنې او ورخطايي لا نوره هم زیاته شي.

د نوموړي له نظره، پاکستان د «مبادا بلوچستان او خېبرپښتونخوا ترڅنګ د سند جبهې» فعالېدو ته وارخطا دی.

د مخکېني جمهوري نظام د ملي امنیت رییس رحمت‌الله نبیل همداراز ویلي، چې دا هڅې د بېجینګ او واشنګټن محاسبې هم اغېزمنې کړي او د افغانستان سوېلي سیمه یې د سیمه‌ییزو سیالیو لپاره یو حساس ټکی جوړ کړی دی.

ملګرو ملتونو نن سې‌شنبه (د لیندۍ ۴مه) د دې راپور په خپرولو سره ویلي، چې هره ورځ په نړۍ کې شاوخوا ۱۳۷ ښځې او نجونې د خپلو نږدې ملګرو یا د کورنۍ د غړو له خوا وژل کېږي. له دې مخې، په هرو لسو دقیقو کې یوه ښځه د خپل ملګري یا د کورنۍ د غړي له خوا وژل کېږي.

راپور زیاتوي، په ۲۰۲۴ کال کې ۸۳ زره ښځې وژل شوې دي چې له دې ډلې ۵۰ زره یې د خپل ملګري یا د کورنۍ د غړو له خوا وژل شوې دي، چې د ښځو د وژنې ۶۰ سلنه برخه جوړوي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې د پالیسۍ برخې مشرې سارا هندریکس ویلي دي، چې د ښځو وژنه د تاوتریخوالي د اوږدې لړۍ پایله ده، چې له انلاین ګواښونو، تعقیب او ځورونې پیلېږي او وروسته تر وژنې رسېږي.

د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې په وینا، هره ښځه حق لري چې په خپل ژوند کې خوندي وي. دا اداره زیاتوي، چې د دې لپاره باید قوانین او سیستمونه داسې عملي شي، چې د تاوتریخوالي نښې ژر وپېژندل شي، عاملین یې له وژنې مخکې محاسبه شي او د ښځو د خوندیتوب لپاره قوي تدابیر ونیول شي.

د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د له منځه وړلو د نړۍوالې ورځې په مناسبت، د ملګرو ملتونو د نشه‌یي توکو او جرمونو او د یادې ادارې د ښځو دفتر د ۲۰۲۵ کال په راپور کې همداراز ویلي، چې د ملګري او کورنۍ له لوري د ښځو د وژنې تر ټولو لوړه کچه په افریقا کې ثبت شوې، ورپسې په امریکا، اوشینیا، اسیا، اروپا او نورو سیمو کې ثبت شوې ده.

په ټوله کې، راپور د ښځو د وژنې د مخنیوي لپاره د قانوني اصلاحاتو، عدلي سیستمونو، ډیجیټلي خوندیتوب او نړیوالې همکارۍ غوښتنه کوي.

امسو نن سې‌شنبه (د لیندۍ ۴مه) په یوه خپاره شوي پیغام کې له خلکو غوښتي، چې په دغه کمپاین کې ورسره یو ځای شي.

د یاد سازمان مشر حامد عبیدي افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، چې له څو میاشتو راهیسې په پاکستان او ایران کې خبریالان نیول کېږي او د جبري ستنېدو له ګواښ سره مخامخ دي. د همدې وضعیت له امله، د خبریالانو د ملاتړ سازمان په تېرو دوو میاشتو کې د خبریالانو د ملاتړ او د هغوی د جبري ستنېدو د مخنیوي لپاره بېلابېل پروګرامونه پلي کړي دي.

ښاغلي عبیدي زیاته کړې، چې دوی د هشتګونو، غونډو او ډیپلوماټیکو اړیکو له لارې هڅه کړې چې دا لړۍ ودروي؛ خو د نوموړي په وینا، دغه مسله سیاسي اړخ لري او استخباراتي کړۍ پکې ښکېل دي، له همدې امله تر اوسه د پام وړ پایله نه ده ترلاسه شوې.

عبیدي وایي: «هیله لرم چې د افغان خبریالانو پر وړاندې روان تاوتریخوالی ژر تر ژره پای ته ورسېږي.»

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان په وروستیو ورځو په ځانګړي ډول بیا تېره شپه لسګونه افغانان د اسلام اباد له بېلال