نبیل: هند د افغانستان په سوېل کې خپل حضور پراخوي او پاکستان یې امنیتي محاسبې ته اړ کړی

ملګرو ملتونو نن سې‌شنبه (د لیندۍ ۴مه) د دې راپور په خپرولو سره ویلي، چې هره ورځ په نړۍ کې شاوخوا ۱۳۷ ښځې او نجونې د خپلو نږدې ملګرو یا د کورنۍ د غړو له خوا وژل کېږي. له دې مخې، په هرو لسو دقیقو کې یوه ښځه د خپل ملګري یا د کورنۍ د غړي له خوا وژل کېږي.

راپور زیاتوي، په ۲۰۲۴ کال کې ۸۳ زره ښځې وژل شوې دي چې له دې ډلې ۵۰ زره یې د خپل ملګري یا د کورنۍ د غړو له خوا وژل شوې دي، چې د ښځو د وژنې ۶۰ سلنه برخه جوړوي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې د پالیسۍ برخې مشرې سارا هندریکس ویلي دي، چې د ښځو وژنه د تاوتریخوالي د اوږدې لړۍ پایله ده، چې له انلاین ګواښونو، تعقیب او ځورونې پیلېږي او وروسته تر وژنې رسېږي.

د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې په وینا، هره ښځه حق لري چې په خپل ژوند کې خوندي وي. دا اداره زیاتوي، چې د دې لپاره باید قوانین او سیستمونه داسې عملي شي، چې د تاوتریخوالي نښې ژر وپېژندل شي، عاملین یې له وژنې مخکې محاسبه شي او د ښځو د خوندیتوب لپاره قوي تدابیر ونیول شي.

د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د له منځه وړلو د نړۍوالې ورځې په مناسبت، د ملګرو ملتونو د نشه‌یي توکو او جرمونو او د یادې ادارې د ښځو دفتر د ۲۰۲۵ کال په راپور کې همداراز ویلي، چې د ملګري او کورنۍ له لوري د ښځو د وژنې تر ټولو لوړه کچه په افریقا کې ثبت شوې، ورپسې په امریکا، اوشینیا، اسیا، اروپا او نورو سیمو کې ثبت شوې ده.

په ټوله کې، راپور د ښځو د وژنې د مخنیوي لپاره د قانوني اصلاحاتو، عدلي سیستمونو، ډیجیټلي خوندیتوب او نړیوالې همکارۍ غوښتنه کوي.

امسو نن سې‌شنبه (د لیندۍ ۴مه) په یوه خپاره شوي پیغام کې له خلکو غوښتي، چې په دغه کمپاین کې ورسره یو ځای شي.

د یاد سازمان مشر حامد عبیدي افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، چې له څو میاشتو راهیسې په پاکستان او ایران کې خبریالان نیول کېږي او د جبري ستنېدو له ګواښ سره مخامخ دي. د همدې وضعیت له امله، د خبریالانو د ملاتړ سازمان په تېرو دوو میاشتو کې د خبریالانو د ملاتړ او د هغوی د جبري ستنېدو د مخنیوي لپاره بېلابېل پروګرامونه پلي کړي دي.

ښاغلي عبیدي زیاته کړې، چې دوی د هشتګونو، غونډو او ډیپلوماټیکو اړیکو له لارې هڅه کړې چې دا لړۍ ودروي؛ خو د نوموړي په وینا، دغه مسله سیاسي اړخ لري او استخباراتي کړۍ پکې ښکېل دي، له همدې امله تر اوسه د پام وړ پایله نه ده ترلاسه شوې.

عبیدي وایي: «هیله لرم چې د افغان خبریالانو پر وړاندې روان تاوتریخوالی ژر تر ژره پای ته ورسېږي.»

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان په وروستیو ورځو په ځانګړي ډول بیا تېره شپه لسګونه افغانان د اسلام اباد له بېلال

دغه سازمان د پاکستان پر حکومت غږ کړی، چې دغه ډول کړنې سمدلاسه ودروي او له کډوالو ساتنه وکړي.

په راپور کې د عیني شاهدانو له قوله لیکل شوي، چې پولیسو د عملیاتو پر مهال له زور او تاوتریخوالي کار اخیستی او د ښځو په ګډون یې ځینې پناه غوښتونکي وهلي دي. د دغه سازمان په وینا، ډېری کورنۍ وېره لري، چې په جبري توګه افغانستان ته ستانه کېږي، چې دا کړنه به زیان منونکې کورنۍ له جدي ګواښ سره مخ کړي.

دغه سازمان ټینګار کوي، په یاد پارک کې مېشتې کورنۍ چې ښځې، ماشومان او ډېر عمر لرونکي کسان په کې شامل دي، هېڅ بدیل سرپناه یا رسمي ملاتړ نه لري او هر ډول جبري ستنول به یې د ژوند او امنیت لپاره جدي ګواښ رامنځته کړي.
د کډوالو د حقونو د څار نړۍوال سازمان له نړۍوالو سازمانونو، هېوادونو، ملګرو ملتونو، د کډوالو نړۍوال سازمان، د بښنې نړۍوال سازمان، د کډوالو عالي کمېشنري او د پاکستان له حکومت څخه غوښتنه کړې، چې سملاسي دې د افغان کډوالو د اېستلو او نیولو لړۍ ودروي، د ټولو اغېزمنو کورنیو خوندیتوب، کرامت او هوساینه ډاډمنه کړي، بېړنۍ مرستې چمتو او د ساتنې یوه شفافه پروسه جوړه کړي.

دغه سازمان همدا راز له رسنیو، د بشري حقونو له فعالانو او نورو شریکانو غوښتنه کړې، چې د دې وضعیت په راپور ورکولو او شریکولو سره د دغو زیان‌منو پناه‌ غوښتونکو د خونديتوب ملاتړ وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره شپه شاوخوا یوه بجه پاکستاني پولیسو په ارجنټینا پارک کې د افغان کډوالو پر خیمو چاپه ووهله او څه باندې ۲۰۰ کسان یې د حاجي کمپ په نوم د کډوالو د لېږد مرکز ته انتقال کړل. ویل کېږي، چې پولیسو د ښځو په ګډون څو کسان وهلي او ټکولي هم دي.

یوسفزي چې د پېښور په اسلامیه کالج کې یوې علمي غونډې ته خبرې کولې، د افغانستان اوسنی وضعیت د«ځنګل له قانون» سره تشبیه کړ او ویې ویل، چې له قانون پرته ټولنه د دوامدارې بې‌ثباتۍ پر لور ځي.

هغه د پاکستان وروستي هوايي بریدونه وغندل او دا یې د افغانستان پر ملي حاکمیت ښکاره تېری وباله. یوسفزي ټینګار وکړ، چې د ملکي خلکو وژل هېڅ توجیه نه لري او اسلام‌اباد باید د تاوتریخوالي پر ځای د ډیپلوماسۍ لار خپله کړي.

نوموړي طالبان وهڅول، چې د اساسي قانون او ټول‌ګډونه حکومت پر جوړولو کار وکړي، څو هېواد له اوسني امنیتي او سیاسي کړکېچ څخه ووځي.

یوسفزي د افغان کډوالو جبري اېستل د نړۍوالو اصولو خلاف وبلل او پر افغانانو یې غږ وکړ، چې د احتمالي خطرونو پروړاندې متحد پاتې شي.

هغه وویل، چې د افغانستان کړکېچ هغه وخت حل کېدای شي چې ټولو خلکو ته د سیاسي ګډون مساوي حق ورکړل شي او یو ملي او د خلکو پر رایه ولاړ حکومت رامنځته شي.

دغه ادارې په خپله خبرپاڼه کې یو ځل بیا د ملکي وګړو د ساتنې لپاره د نړۍوال بشري قانون د درناوي غوښتنه کړې.

طالبانو مخکې د برید پړه پر پاکستاني پوځ اچولې وه؛ خو د پاکستان حکومت یې مسوولیت نه دی منلی.

ذبیح‌الله مجاهد ویلي، چې طالبان «دغه سرغړونه او جنایت په کلکه غندي.» نوموړي زیاته کړې، چې طالبان به «په مناسب وخت کې دې بریدونو ته لازم ځواب ورکړي.»