په پاکستان کې پخوانی افغان سفیر نجیبالله عليخېل وايي، افغانستان له بده مرغه له اقتصادي پلوه د نړۍ د لږ وده کوونکو او بشري خدماتو له نظره د اسیا تر ټولو وروسته پاتې هېواد ګڼل کیږي. هغه زیاته کړې، افغانستان په داسې یوه لانجمن چاپيریال کې له بېلابېلو ستونزو او ناورینونو سره مخ دی.
نجیبالله عليخېل د پنجشنبې په ماښام (د لیندۍ ۶مه) د سیمې او افغانستان په اړه په یوه تحلیل کې ویلي، د سړې جګړې په کلونو کې افغانستان او سیمه کې افراطیت ته وده ورکړل شوې، امنیتي ثبات، اقتصادي پرمختګ او سیمه ییزه همکاري له پامه غورځول شوې ده.
نوموړي د خپل تحلیل په یوې برخه کې زیاته کړې: «په ۲۰۲۱ کې د امریکایي پوځونو له وتلو وروسته د پاکستان هغه اهمیت چې امریکا ورته له تروریزم سره د مبارزې په نامه قاېله وه، را کم شو. په دې توګه کومې اقتصادي او مالي مرستې یې چې پهخوا تر لاسه کولې، هغه قطع یا کمې شوې چې له امله یې پاکستان مجبور شو د خپل مات او ګوډ اقتصاد لپاره له نړۍوال بانک څخه د قرضې غوښتنه او هم د خلیج هېوادونو ته مراجعه وکړي.»
د هغه په خبره، د سترو قوتونو ترمنځ په سیمه ییزو سیالیو کې یو نوی تحرک رامنځته شوی، په سویلي او مرکزي اسیا کې ګټې او رقابتونه د ودې په حال کې دي.
علي خېل ویلي: «له امنیتي او اقتصادي پلوه، مرکزي اسیا د امریکا، چین او روسیې تر منځ دسیالیو پر ساحه بدله شوې. جنوبي اسیا کې کشمکش په زیاتېدو دی چې د ډسمبر میاشت کې هند ته د ولایمیر پوتین سفر به په اړیکو کې نوې پړاو پرانیزي.»
هغه د افغانستان روان حالت اندېښمن یاد کړ: «افغانستان چې پهخپله له هر ډول ستونزو او ناورینونو سره مخ دی، د سیمې امنیتي مخ په خرابېدو حالات به د هېواد پر امنیتي، اقتصادي او بشري وضعیت مستقیم اثر او اغېز ولري.»
نوموړي د افغانستان روان وضعیت ته په کتو د ولس ژغورل د ټولو افغانانو تاریخي مسوولیت وګاڼه.
د افغان سیاسي او کونسلي استازولیو د همغږۍ شورا د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۶مه) په یوې اعلامیه کې د امریکا د ملي ګارد پر سرتېرو برید غندلی او زیاته کړې یې ده: « دا ډول تاوتریخوالی په هېڅ ډول د توجیه وړ نهدی.»
دغې شورا ټینګار کړی، چې له پېړیو راهيسي افغانانو د سولې، ازداۍ او ګډ ژوند لپاره خپله مينه ښودلې او د یوه فرد کړنې باید د افغان ملت د استازي په توګه ونهګڼل شي.
په اعلامیه کې ویل شوي، چې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال له ځورونو تښتېدلي افغانان، چې دا مهال لا هم په خطر کې دي- بیا مېشتېدنې، ملاتړ او نړۍوالې ساتنې ته اړتیا لري.
شوار د افغانانو د ثبات او اوږدمهاله ملاتړ لپاره د امریکا له حکومت او خلکو مننه کړې ده.
پرون د امریکا پلازمېنه واشنګټن ډيسي کې د سپینې ماڼۍ مخې ته یوه کس د مليګارد پر دوو عسکرو ډزې وکړې. د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پېښه کې ښکېل کس افغان بللی دی.
هغه ویلي، دغه افغان بریدګر د ۲۰۲۱کال په سپټمبر میاشت کې د بایډن حکومت له لوري امریکا ته لېږدول شوی او اعلان یې کړی چې له یاد کال راهیسې تر اوسه پورې امریکا ته د ټولو ورغلو افغانانو په تړاو جدي څېړنې پیلوي.
