ایرانی ډېپلوماټ: ترکیه کې د طالبانو او پاکستان مذاکرات د تاوتریخوالي مدیریت لپاره ګټور وو
پخوانی ایرانی ډېپلوماټ او سیمهییز تحلیلګر سید رسول موسوي وايي چې د افغانستان او پاکستان درېیمه دوره مذاکرات، که بریالي شي، د دواړو هېوادونو ترمنځ د تاوتریخوالي مدیریت او د «ټيټيپي» د فعالیتونو کنټرول ممکن کوي.وایي، د شخړو بشپړ حل اوږدمهاله خبرو او قوي سیاسي ارادې ته اړتیا لري.
سید رسول موسوي په خپل تحلیل کې وايي: «ريښتنی حلوفصل یوازې په محدودو مذاکراتو نه راځي؛ د دواړو هېوادونو لپاره اړینه ده چې اوږدمهاله، ژورې او د باور پر بنسټ خبرې وکړي».
هغه ټینګار کوي چې د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو مخنیوی یو مهم ګام دی، خو دډيورنډ کرښې، امنیت، نفوذ سیمهییزه، او د اوبو شخړې تر دې ساده مسلو ډېر ژورې او پېچلې دي.
پاکستان دعوه لري چې طالبانو د تحریک طالبان پاکستان ډلې ته په افغانستان کې ځای ورکړی او له هغه ځایه په پاکستان کې بریدونه پلانوي.
طالبانو بیا د تحریک طالبان پاکستان حضور په افغانستان کې رد کړی او دا مساله د پاکستان داخلي موضوع ګڼي، خو وايي چمتو دي چې د پاکستان حکومت او مخالفینو ترمنځ د سولې رامنځته کولو لپاره همکاري وکړي.
په ټولیزه توګه، د سیمې کارپوهان باور لري چې حتی که مذاکرات بریالي هم شي، نو یوازې د شخړو مدیریت ممکن دی، او د دواړو هېوادونو د ژورو اختلافاتو حل لا هم وخت او د پیاوړې سیاسي ارادې غوښتنه لري.
د افغانستان د مخکېني جمهوري نظام د کورنیو چارو وزارت امنیتي معین جنرال خوشال سادات د د پاکستان د استخباراتي ادارې (ISI) پر تګلارو کلکې نیوکې کړي. هغه ویلي چې اسلاماباد له کلونو راهیسې سختدریځې ډلې د «کورنیو بوټو» په شان روزلي او اوس د همدې پالنې له پایلو شکایت کوي.
جنرال خوشال سادات پر خپله اېکس پاڼه لیکلي: « ای اېس ای مهرباني وکړه، نفس ونیسه، دا ډېره خواشینوونکې ده چې نور په خلکو د ‘طالب پلوه’ تور لګوې، په داسې حال کې چې تاسې نیمه پېړۍ سختدریځان لکه د باغ د بوټو په شان روزلي».
هغه په طنزيه ژبه زیاته کړې چې پاکستان اوس له دې امله شکایت کوي چې امریکا ورباندې نور د «لویو مرستو باران» نه کوي.
سادات لیکلي: «اوس، چې نور عادي ملاتړ نه شته، غږ اوچتوئ او غوښتنه کوئ چې نړۍ دې ستاسو درد درک کړي، شاید لږ نوره ژړا وکړئ، څوک به یې د ‘ستراتېژیک ژوروالي’ په نوم تعبیر کړي».
سادات دغه څرګندونې په داسې وخت کې کړي دي چې اسلاماباد په وار وار ادعا کوي د پاکستان ضد وسلهوال د افغانستان له خاورې فعالیت کوي، خو پر کابل واکمن طالبان دا ادعاوې ردوي.
په دې نوملړ کې یو یې جمال ولي دی. دی د جوبایډن د حکومت پر مهال د «متحدینو د ښه راغلاست» پروګرام له لارې امریکا ته لېږدول شوی او د ویرجینیا په فیرفکس کې د ټرافیک له لوري تر درول کېدو او لفظي شخړې وروسته پر ځایي پولیسو ډزې وکړې او دوه یې ټپيان کړل او پهخپله یې هم په ځوابي ډزو کې ووژل شو.
جمال ولي
په دې نوملړ کې دوه نور کسان عبدالله حاجيزاده او ناصر احمد توحیدي نومونه راغلي او پر دوی تور دی، چې غوښتل یې د ۲۰۲۴ کال د ټاکنو په ورځ په اوکلاهوما ښار کې «ترهګریز» برید وکړي، خو تر هغې مخکې ونیول شول او بیا محاکمه شول. د امریکا د کورني امنیت وزارت په وینا، دغو کسانو له داعش سره د وفادارۍ لوړه هم کړې وه.
عبدالله حاجيزاده او ناصر احمد توحیدي
د محمد خاروین په نوم یو بل افغان هم په دې نوملړ کې راغلی او د امریکا د کورني امنیت وزارت په وینا، نوموړی د «ترهګرۍ په څار لېست» کې و او په ۲۰۲۴ کال کې ونیول شو او د بایډن ادارې تر نیول کېدو وروسته ازاد کړ، خو بیا ځلي د ټرمپ د ادارې پر مهال ونیول شو.
محمد خاروین
په دې نوملړ کې د جاوېد احمدي په نوم د یوه بل افغان نوم هم راغلی او د امریکا د کورني امنیت وزارت وايي، دی یو ناقانونه کډوال و او پر دویمې درجې برید محکوم شو، په ۲۰۲۵ کال کې د ټرمپ د حکومت پر مهال ونیول شو.
جاوېد احمدي
د بهرالله نوري او ذبیحالله محمد په نومونو دوه نور افغانان بیا په دې نوملړ کې دي او د جنسي تیريو په جرم بندیان دي.
بهرالله نوريذبیحالله محمد
د امریکا د کورني امنیت وزارت زیاته کړې: «دا یوازې یو څو مجرمین دي چې ویل کېږي د بایډن ادارې لهخوا په بشپړ ډول ارزول شوي دي. امریکاییان اړتیا نهلري چې د هغو کسانو له تاوتریخوالي سره مخ شي چې باید دلته هېڅکله هم نه وای.»
دغه وزارت خبرداری ورکړی: «موږ به یې بېرته واستوو.»
د امریکا په پلازمېنه کې د یوه افغان پناه غوښتونکي رحمانالله لکڼوال له لوري د ملي ګارډ پر سرتېرو له برید وروسته په امریکا کې پر مېشتو افغان کډوالو محدودیتونه ډېر شوي او ان د دغه هېواد بهرنیو چارو وزارت افغانانو ته د ویزې ورکړې بهیر هم وځنډاوه.
