ایران له افغانستان سره د کرنیزو محصولاتو په سوداګرۍ کې د اوږدمهاله همکاریو ژمنه وکړه

یاد بنسټ نن یکشنبه (د لیندۍ ۹مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د یوه افغان له خوا د امریکا د ملي ګارډ پر دوو سرتېرو شوی برید په کلکو ټکو غندلی او خپله خواخوږي یې څرګنده کړې ده.

دغه بنسټ زیاتوي، چې د امریکا د کډوالۍ ادارې له خوا د افغانانو د کډوالۍ اړوند لړۍ د ناڅاپي ځنډول ګڼ شمېر ښځې، ماشومان او کورنۍ چې د امریکا له خوا تایید شوي، په نورو هېوادونو کې له سختو شرایطو سره مخ کړي دي.

دغه سازمان د امریکا له حکومت څخه غوښتي، چې سمدستي په دې پالیسۍ غور او بیاکتنه وکړي، د بیا مېشتېدنې پروګرامونه له سره فعال کړي او د هغو افغان متحدینو ژوند خوندي کړي، چې د امریکا د ملاتړ لپاره یې خپل ژوند په خطر کې اچولی وو.

سازمان ټینګار کوي، چې منل شوي او ارزول شوي افغان متحدین باید د یو فردي کړنې له امله زیانمن نه شي.

دغه بنسټ د امریکا له حکومته څو مهمې غوښتنې کړي دي: د هغو ټولو پالیسیو بیاکتنه چې له امله یې افغان کډوال اغېزمن شوي، د (P1)، (P2) او (SIV) د بیا مېشتېدو پروګرامونو بیا پیل، د افغانانو د توقیف، شړلو او یا ډله‌ییزې سزا مخنیوی، د بند پاتې کورنیو لپاره بېړنی بشري ملاتړ، د هغو افغان همکاریانو خوندیتوب چې د امریکا ماموریتونو ته یې خدمت کړی، او همدارنګه د امریکايي سیاستوالو له لوري د زیان رسونکو څرګندونو په اړه عامه وضاحت.

په پای کې دغه سازمان یو ځل بیا ټینګار کوي، چې د افغان کډوالو ساتنه یو قانوني او اخلاقي مسوولیت دی او د نورو زیانونو د مخنیوي لپاره د بېړني او همغږي اقدام غوښتنه یې کړې.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ نن یکشنبه، د لیندۍ ۹مه په اېکس کې لیکلی، چې په دې غونډه کې لومړی د بورډ غړو د خپلو ورسپارل شويو کړنو او فعالیتونو راپورونه وړاندې کړل.

وروسته د درملو د تولید په برخو کې د اسانتیاوو او نورو اړوندو موضوعاتو په اړه هراړخیز بحث او ارزونه وشوه.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ لیکلی، چې د هېواد په مرکز، ولایتونو او ولسوالیو کې د خوړو او درملو د تولید او واردولو ځایونو د څارنې د پیاوړتیا او همدارنګه د شرکتونو له لوري د احتکار د مخنیوي په هکله ټینګار شوی.

د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو لارو له تړل کېدو سره هم مهاله د افغانانو شکایتونه دا دي، چې ځینې دوکانداران په خوراکي توکو او درملو کې له احتکاره کار اخلي.

سیمه ییزو چارواکو ویلي، چې د بلوچستان ایالت په چاغي ولسوالۍ کې د ګردي ځنګل په نوم د افغان کډوالو یاد پنډغالی چې پر ۱۹۸۰ کال فعال شوی و او زرګونه افغان کډوال پکې مېشت وو اوس په یو کنډواله بدل شوی دی.

په یاد پنډغالي کې تر ډېره د افغانستان د سویلي ولایتونو اوسېدونکي اوسېدل.

سرچینو ویلي، چې له یاد پنډغالي څخه ټول افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.

پر همدغه مهال د پاکستان دولتي راډیو ویلي، چې له ګردي ځنګل پنډغالي څخه ټول افغان کډوال اېستل شوي او بېرته افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.

پاکستاني چارواکو ویلي، چې افغان کډوال یې د حکومت د پالیسۍ له مخې افغانستان ته ستانه کړي او اوس یې په پنډغالي کې د خالي کورونو او ودانیو ویجاړول پیل کړي دي.

چارواکو ۲۹ کلن لکڼوال د چارشنبې ورځې په ډزو کې تورن معرفي کړی.

د رویټرز د معلوماتو پر بنسټ، هغه د ټرمپ تر ادارې لاندې د اپریل په میاشت کې پناه ترلاسه کړې وه.

د نوم څرګندونې ښيي چې لکڼوال، چې په افغانستان کې دسي ای اې تر ملاتړ لاندې قطعې غړی و، کیدای شي امریکا ته له تګ وروسته افراطیت ته مخه کړې وي.

نوم این بي سي ته وویل: «موږ باور لرو چې هغه دلته په دې هېواد کې افراطیت ته مخه کړې».

نوم وویل چې د امریکا چارواکو تر اوسه د لکڼوال له پېژندویه کسانو «څه مرسته» ترلاسه کړې خو خبرداری یې ورکړ چې امریکا به د دې ډزو په تړاو هر چا ته رسیدګي وکړي.

هغې وویل: «هر څوک چې د دې په اړه معلومات لري باید پوه شي چې موږ به پسې ورشو، او عدالت ته به یې راولو».

د هند نیوز ۱۸ خبري اژانس وايي چې طالبانو په واشنګټن ډي سي کې سپینې ماڼۍ ته نږدې له ډزو وروسته سهیل شاهین ددې ډلې د رسمي دریځ وړاندې کولو د مسوول په توګه ټاکلی دی.

شاهین له نیوز ۱۸ سره په یوه مرکه کې وویل چې د طالبانو پالیسي روښانه ده او دا چې "افغان خاوره" باید د کوم فرد یا شبکې له خوا په بهر کې د بریدونو ترسره کولو لپاره ونه کارول شي.

کله چې د پیښې په اړه د پاکستان د پوځي استخباراتو د احتمالي رول په اړه وپوښتل شو، نیوز ۱۸ لیکلي چې هغه دا امکان رد نه کړ، خو ویې ویل چې ترڅو تحقیقات بشپړ نه شي څه نه شي ویلی.

هغه د پاکستان استخباراتي اداره تورنه کړه، چې هڅه کوي د طالبانو اعتبار ته زیان ورسوي او افغانان د امنیتي ګواښ په توګه په داسې وخت کې انځور کړي چې کابل د هند په ګډون نړۍ ته نږدې کیږي.

د طالبانو او ډیلي د اړیکو په اړه، شاهین وویل چې دا تعامل د ملي ګټو پر بنسټ ولاړ دی او د هند او افغانستان اړیکې تاریخي سابقه لري.

له ډزو وروسته د افغان کډوالو د پروسې پر وړاندې د سپینې ماڼۍ د سخت اقدام په اړه راپورونو ته په غبرګون کې سهیل شاهین وویل چې دا د متحده ایالاتو حکومت پورې اړه لري چې جامع تحقیقات وکړي.

د شاهین په وینا لومړني راپورونه ښیي چې بریدګر د پخواني افغان حکومت "په افغانستان کې امریکایي سرتیرو" سره د کار کولو سابقه لري خو حقیقت یوازې د تحقیقاتو له لارې معلومېدلی شي.

په دې وروستیو کې یو افغان رحمان الله لکڼوال د متحده ایالاتو د ملي ګارډ پر دوو سرتیرو ډزې وکړې، چې دواړه سرتیري یې ټپیان کړل خو یوه سرتیرې یوه ورځ وروسته د خپلو ټپونو له امله مړه شوه.