د اوکراین سیمهییز چارواکي وايي، روسیې د نومبر پر ۳۰مه د شپې له خوا پر کېیف اوبلاست ډرون برید کړی چې په پایله کې یې یو تن وژل شوی اود یو ماشوم په ګډون ۱۱ نور ټپیان دي.
د کېیف د پوځي ادارې مشر میکولا کلاشنېک د روسیې له خوا ددغه تازه برید په اړه ویلي چې په ویشهوروډ ولسوالۍ کې یوې لوړ پوړیزې استوګنیزې ودانۍ اور اخیستی او یو شخصي کور په بشپړ ډول لهمنځه تللی دی.
د نوموړي په وینا، د پېښې له ځایه شپږ ټپیان روغتون ته لیږدول شوي او د ژغورنې ډلې، ډاکټران او رواني متخصصین اوس هم د قربانیانو او سیمهوالو د مرستې لپاره په سیمه کې دي.
د اوکراین چارواکي زیاتوي چې روسیې په وروستیو اونیو کې د کېیف پر ښار او اوبلاست بریدونه زیات کړي دي. یوازې د پرون ورځې د ډرونونو او توغندیو ګډ برید دوه کسان وژلي، ۳۸یې ټپیان کړي او د پلازمېنې شاوخوا نیمايي برخه یې له برېښنا محرومه کړې وه.
سیمهییزو سرچینو تایید کړې چې د طالبانو استخباراتو ریاست تېره یکشنبه د (لیندۍ لومړۍ نېټه) په بلخ ولایت کې ځايي شاعر او فرهنګي فعال سید سکندر حسینی بامداد هغه مهال نیولی چې کار ته روان و. د سرچینو په وینا، بامداد یوازې د خپلو ادبي او فرهنګي فعالیتونو له امله نیول شوی دی.
سرچینې زیاتوي چې تر اوسه د هغه د بند ځای او د حالت په اړه هېڅ راز مالومات نشته. یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي: «نن یوه اونۍ بشپړېږي چې بامداد نیول شوی، خو لا هم هېڅ مالومات نه لري چې چېرته ساتل کېږي او څه وضعیت کې دی».
د بامداد دوستان او خپلوان وایي چې د هغه د برخلیک د مالومولو لپاره یې د طالبانو اړوندو ادارو ته څو ځله مراجعه کړې، خو چارواکو یو ځل دعوه کړې چې موضوع «پلټنې غواړي» او بل ځل یې ویلي چې نوموړی کابل ته لېږدول شوی دی.
خو کابل کې طالب چارواکو لا تر اوسه پورې د دې شاعر د بندي کېدو، ځای او وضعیت په اړه ناخبري ښودلې ده. یوې سرچینې زیاته کړې چې د نوموړي د نیولو یو لامل دا بلل شوی چې د ده په یو فرهنګي پروګرام کې ځینو ښځو هم ګډون کړی و.
سید سکندر حسيني بامداد په ۱۳۷۰ کال کې د بلخ ولایت په مزارشریف کې زېږېدلی. د ده د شعرونو درې چاپ شوې ټولګې د «بوسه بر گلوی نی»، «شاه شمشادقدان» او «مظلومیت بیمرز» په نومونو دي. طالبانو له هغه وروسته چې د ۱۴۰۰ لمریز کال د زېږدیز میاشتې پر ۲۴مه نېټه پر افغانستان واکمن شول، په پراخه کچه د مدني ټولنې فعالان، خبریالان، فرهنګي څېرې او د بشري حقونو مدافعان نیولي دي.
د بشري حقونو بنسټونه وایي چې ډېری نیول شوي کسان د مدافع وکیل له حقه محروم وي او د عادلانه قضایي بهیر اصول یې په ګڼو قضیو کې نه مراعت کېږي.
د امریکا د کورني امنیت وزارت په دغه هېواد کې د ترهګریزو فعالیتونو په تړاو د دوو افغانانو له نیول کېدو وروسته په تاوتریخجنو پېښو کې د ښکېلو ۷ نورو افغانانو نوملړ هم اعلان کړ. دغه وزارت ویلي، امریکا باید د هغو خلکو له لوري له تاوتریخوالي سره مخ نهشي چې هلته باید نهوای.
د تېرې اوونۍ د چهارشنبې په ورځ د رحمانالله لکڼوال په نوم یوه افغان په واشنګټن کې سپنې ماڼۍ ته څېرمه د ملي ګارډ پر ځواکونو وسلهوال برید وکړ او له امله یې یوه سرتېرې ووژل شوه او یو بل ټپي شو او پهخپله یې هم ځای پر ځای ونیول شو.
له دغې پېښې یوه ورځ مخکې، د محمد داوود الکوزي په نوم بل افغان د امریکا د کورني امنیت وزارت لهخوا د «ترهګریز ګواښ» په تړاو نیول شوی و.
له دغو پېښو وروسته د امریکا د کورني امنیت وزارت د یکشنبې په سهار وختي (د لیندۍ ۹مه) په خپله اېکس پاڼه په تاوتریخجنو پېښو کې د ۷ نورو ښکېلو افغانانو نوملړ اعلان کړ.
په دې نوملړ کې یو یې جمال ولي دی. دی د جوبایډن د حکومت پر مهال د «متحدینو د ښه راغلاست» پروګرام له لارې امریکا ته لېږدول شوی او د ویرجینیا په فیرفکس کې د ټرافیک له لوري تر درول کېدو او لفظي شخړې وروسته پر ځایي پولیسو ډزې وکړې او دوه یې ټپيان کړل او پهخپله یې هم په ځوابي ډزو کې ووژل شو.
په دې نوملړ کې دوه نور کسان عبدالله حاجيزاده او ناصر احمد توحیدي نومونه راغلي او پر دوی تور دی، چې غوښتل یې د ۲۰۲۴ کال د ټاکنو په ورځ په اوکلاهوما ښار کې «ترهګریز» برید وکړي، خو تر هغې مخکې ونیول شول او بیا محاکمه شول. د امریکا د کورني امنیت وزارت په وینا، دغو کسانو له داعش سره د وفادارۍ لوړه هم کړې وه.
د محمد خاروین په نوم یو بل افغان هم په دې نوملړ کې راغلی او د امریکا د کورني امنیت وزارت په وینا، نوموړی د «ترهګرۍ په څار لېست» کې و او په ۲۰۲۴ کال کې ونیول شو او د بایډن ادارې تر نیول کېدو وروسته ازاد کړ، خو بیا ځلي د ټرمپ د ادارې پر مهال ونیول شو.
په دې نوملړ کې د جاوېد احمدي په نوم د یوه بل افغان نوم هم راغلی او د امریکا د کورني امنیت وزارت وايي، دی یو ناقانونه کډوال و او پر دویمې درجې برید محکوم شو، په ۲۰۲۵ کال کې د ټرمپ د حکومت پر مهال ونیول شو.
د بهرالله نوري او ذبیحالله محمد په نومونو دوه نور افغانان بیا په دې نوملړ کې دي او د جنسي تیريو په جرم بندیان دي.
د امریکا د کورني امنیت وزارت زیاته کړې: «دا یوازې یو څو مجرمین دي چې ویل کېږي د بایډن ادارې لهخوا په بشپړ ډول ارزول شوي دي. امریکاییان اړتیا نهلري چې د هغو کسانو له تاوتریخوالي سره مخ شي چې باید دلته هېڅکله هم نه وای.»
دغه وزارت خبرداری ورکړی: «موږ به یې بېرته واستوو.»
د امریکا په پلازمېنه کې د یوه افغان پناه غوښتونکي رحمانالله لکڼوال له لوري د ملي ګارډ پر سرتېرو له برید وروسته په امریکا کې پر مېشتو افغان کډوالو محدودیتونه ډېر شوي او ان د دغه هېواد بهرنیو چارو وزارت افغانانو ته د ویزې ورکړې بهیر هم وځنډاوه.
د امریکا د خوړو او درملو ادارې د طبي چارو مشر ویلي، چې لږترلږه ۱۰ ماشومان ښایي د کووېډ-۱۹ واکسین له ترلاسه کولو او د زړه د التهاب له رامنځته کېدو وروسته مړه شوي وي. رویټرز د نوموړي له قوله ویلي، دا اداره به یې تایید کړي چې واکسینونه د یاد شمېر ماشومانو د مړینې لامل شوي دي.
وینای پرساد د جمعې په ورځ (د لیندۍ ۷ مه) څرګنده کړې: «دغه مړینې له واکسیناسیون سره تړاو لري.»
په دې یادښت کې د واکسین جوړونکو شرکتونو نومونه او د ماشومانو د مړینې دقیق وخت نه دی بیان شوی.
د امریکا د ناروغیو د کنټرول او مخنیوي مرکز د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۰ له جنوري څخه د ۲۰۲۳ تر جون پورې لږ تر لږه ۱۰۷۱ ماشومان چې عمرونه یې د ۵ او ۱۸ کلونو تر منځ وو، د کووېد–۱۹ له امله مړه شوي دي.
که څه هم ډېری متخصصان د کوویډ-۱۹ واکسینونه اغېزمن ګڼي، پرساد په خپل نوي یادښت کې لیکلي، چې د دې پوهېدو لپاره هېڅ لاره نشته چې ایا د واکسین ګټې د زیانونو څخه ډېرې دي او که نه.
هغه ویلي، چې د واکسینونو د څار بهیر به لا سخت کړي.
د امریکا د روغتیا وزیر رابرټ اېف کینېډي جونیور د حکومت تګلاره د کووېډ واکسینونو په اړه په څرګند ډول بدله کړې او د واکسین لاسرسی یې یوازې هغو کسانو ته محدود کړی، چې عمر یې له ۶۵ پورته او یا د خطرناکو ناروغیو سابقه لري.
د شمالي کوریا مشر د هوايي ځواک د اتیايمې کلیزې په نمانځنه کې وویل، چې د هېواد هوايي ځواک به د اټومي جګړې د مخنیوي ځواک په ترسره کولو کې مهم رول ولري. په دې مراسمو کې چې د هغه لور هم ګډون کړی و، بې پېلوټه الوتکې، توغندیز سیستمونه او پرمختللې الوتکې نندارې ته وړاندې شوې.
د رودونګ سینمون دولتي ورځپاڼې له خوا خپاره شوي انځورونه ښيي، چې کېم جونګ اون د بې پېلوټه الوتکو او د توغندیو د ګرځنده توغولو سیستمونو څارنه کوي.
یوه اوکرایني استخباراتي چارواکي مخکې رویټرز ته ویلي و، چې شمالي کوریا د وړو، لنډ واټن لرونکو ډرونونو د ډلهییز تولید او همدارنګه د منځني واټن ډرونونو تولید پیل کړی دی.
د دولتي رسنیو د انځورونو له مخې، کېم جونګ اون او د هغه لور دواړو د څرمن اوږده کوټونه اغوستي وو او د هوایي الوتکو له نندارتون یې لیدنه وکړه، چې پکې د هوا څخه د خبردارۍ الوتکه هم شامله وه، کومه چې شمالي کوریا سږکال معرفي کړې وه.
کېم ویلي: «هوايي ځواک باید د دوښمنانو هر ډول جاسوسي او احتمالي پوځي پارونې په کلکه دفع او مهار کړي.»
هغه زیاته کړه، چې هوايي ځواک ته به نوي ستراتیژیک وسایل ورکړل شي، خو نور جزییات یې ونه ویل.
د شمالي کوریا مشر ټینګار وکړ، چې د هېواد د هوايي ځواک راتلونکی د اټومي جګړې د مخنیوي د ظرفیت په لوړولو کې مهم رول لوبوي او دغه برخه کې سترې پانګونې روانې دي.
د اندونیزیا د ناورین مدیریت ملي ادارې مشر سوهاریانتو ویلي، چې د سختو بارانونو له امله د سوماترا په ټاپو کې د سېلابونو او ځمکې ښویېدو له امله د مړو شمېر ۳۰۳ کسانو ته رسېدلی دی. په تایلنډ کې هم د سېلابونو د مړو شمېر ۱۶۲ کسانو ته لوړ شوی دی.
سوهاریانتو د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۸مه) وویل، لا هم لږ تر لږه ۲۷۹کسان په اندونیزیا کې لادرکه دي او شاوخوا ۸۰زره کسان له خپلو کورونو بېځایه شوي دي.
هغه زیاته کړه، چې سلګونه کسان لا هم د اندونیزیا په لوېدیځ کې د سوماترا ټاپو په درېیو ولایتونو کې بند پاتې دي.
تر دې مخکې په اندونیزیا کې د سېلابونو د قربانیانو شمېر ۱۷۴تنه اعلان شوی و.
هم مهاله په تایلنډ کې د حکومت ویاند سیریپونګ انګکاساکولکیت وویل، چې د دغه هېواد په سوېل کې د سېلابونو د مړو شمېر ۱۶۲کسانو ته رسېدلی دی، په داسې حال کې چې دا شمېر تر دې وړاندې ۱۴۵تنه راپور شوی و.
دا په داسې حال کې ده، چې په تېره یوه اوونۍ کې د اندونیزیا، مالیزیا او تایلنډ پراخو سیمو کې سخت بارانونه او سېلابونه شوي.