د طالبانو برېښنا شرکت رییس عبدالباري عمر او د ایران سفیر علی رضا بیکدلي د «بیا نوي کیدونکي انرژۍ» سرچینو پراختیا او د بریښنایی تجهیزاتو تولید په اړه خبرې کړي. ښاغلي بیکدلي په ټولو برخو کې په ځانګړې توګه افغان تخنیکي انجینرانو ته د ویزو په ورکولو کې د بشپړې همکارۍ اعلان کړی.
د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت نن دوشنبه، لیندۍ ۱۰مه د خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یاد شرکت رییس عبدالباري عمري ویلي چې په افغانستان کې د «بیا نوي کیدونکي انرژۍ» سرچینو په پراختیا کې د پانګونې کچه تر بل هر وخت ډیره شوې ده.
هغه ایراني شرکتونه وهڅول چې په دې برخه کې پانګونه وکړي.
په ورته وخت کې بیکدلي د افغانستان او ایران ترمنځ د اوږدمهاله تمدني او کلتوري اړیکو ته په اشارې سره وویل چې د سوداګرۍ او اقتصاد په برخو کې د دواړو هیوادونو ترمنځ همکاري باید پراخه شي.
د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام د روان کال کې اعلان وکړ چې شاوخوا ۹۷ سلنه افغانان د لسیزو جګړو او د زیربنایي پانګونې نشتوالي له امله د انرژۍ له فقر او د برېښنا له کمښت سره مخ دي.
که څه هم افغانستان د انرژۍ له پلوه د نړۍ یو له ناامنه هیوادونو څخه دی، د ملګرو ملتونو په وینا، په هیواد کې د نوي کیدونکي انرژۍ ته د لیږد لپاره لوی ظرفیت شتون لري.
افغانستان د اټکل له مخې د ۲۲۲ ګیګاواټه لمریزې انرژۍ او ۶۷ ګیګاواټه بادي انرژۍ ظرفیت سره کولی شي په دوامداره توګه خپلې مخ په زیاتیدونکې انرژۍ اړتیاوې پوره کړي.
ډان ورځپاڼې د پاکستان د فیصل اباد پوهنتون د پخواني پروفیسور وقار احمد او د پراختیا او کرنې کارپوه خالد وټو لخوا د دوشنبې په ورځ، د دسمبر په لومړۍ نیټه لیکل شوي تحلیلي راپور کې لیکلي چې افغانستان په پاکستان کې د سبزیجاتو، په ځانګړې توګه د کچالو لپاره ترټولو لوی بازار جوړوي.
د کرنې او تولید حجم له مخې د پاکستان ترټولو زیات سبزیجات، چې له یو میلیون جریبه څخه ډیر ځمکه پوښي، کچالو دي، چې هر کال د صادراتو لپاره د پام وړ اضافي عاید رامینځته کوي.
د نړیوال سوداګرۍ کمیسیون د احصایو له مخې، پاکستان په ۲۰۲۴ کال کې د ۱۳۸ میلیون ډالرو په ارزښت له ۷۳۶ ټنو څخه ډیر کچالو صادر کړل، چې له دې جملې څخه ۴۲ سلنه یې افغانستان ته صادر شوي دي.
کارپوهان وايي چې د "بې ثباته" افغان بازار باندې دومره زیات انحصار د اوږدمهاله جوړښتي کمزورۍ څرګندونه کوي. دوی وايي چې د کچالو د کروندګرو بقا په خورا مهمه توګه د افغانستان د پولې په بیا پرانیستلو پورې اړه لري ځکه چې د پاکستان دودیز کرنیز سکتور نشي کولی نوي بازارونه ومومي.
کارپوهانو خبرداری ورکړی، چې دا ډول غلط اقتصادي پالیسیو د پاکستان لپاره د محصولاتو او صادراتو بازارونو لړۍ محدوده کړې ده او دا چې د کچالو د صادراتو په حجم کې د چټک کمښت له امله له جدي بحران سره مخ دی.
که څه هم د پولې احتمالي بیا پرانیستل ممکن سږکال بزګرانو ته لنډمهاله مهلت ورکړي، کارپوهان وايي چې د دې سکتور اوږدمهاله ثبات ستراتیژیکو او پلان شویو حکومتي مداخلو ته اړتیا لري.