ترکیې د افغانستان له زلزله‌ځپلو سره د زرو ټنو بشري مرستو ژمنه وکړه

د کرملین یاد مرستیال یادونه وکړه، چې دواړه خواوې د یوې خورا سختې مسلې او د ځمکنۍ شخړې په اړه د جوړجاړي په رامنځته کولو کې پاتې راغلي دي.

دا څرګندونې وروسته له هغې وشوې، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په کرملین کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ځانګړي استازي استیو ویتکاف او د ټرمپ له زوم جرډ کوشنر سره ولیدل.

اوشاکوف وویل، خبرې رغوونکې وې، خو دا یې هم منلې چې د اوکراین په اړه اختلافات لا هم پاتې دي. هغه زیاته کړې، د روسیې او امریکا چارواکو موافقه کړې، چې د ترسره شویو خبرو جزییات به نه افشا کوي.

د هغو راپورونو له مخې چې څو امریکايي چارواکو دې شبکې ته ورکړي، دا محدودیتونه اوس د ۱۹ هېوادونو وګړي په نښه کوي او ښایي شاوخوا ۳۰ هېوادونو ته وغځول شي.

دغو چارواکو ټینګار کړی، چې پلان لا هم په لومړیو پړاوونو کې دی او وروستی نوملړ کېدای شي بدل شي.

د امریکا د کورني امنیت وزارت په یوې خبرپاڼه کې ویلي، د هغو نویو هېوادونو نوملړ به چې د سفر له بندیز سره مخ شي، ډېر ژر اعلان شي.

د کورنۍ امنیت وزیرې د «بشپړ سفر بندیز» غوښتنه کړې

د کورنۍ امنیت وزیرې کریسټي نوم له ډونالډ ټرمپ سره تر لیدو وروسته په اېکس پاڼه کې په یوه پیغام کې لیکلي، له ولسمشر څخه یې غوښتنه کړې چې پر ټولو هغو هېوادونو باندې «بشپړ سفر بندیز» ولګوي، چې د هغې په وینا امریکا یې په «قاتلانو» ډکه کړې ده.

نوموړې زیاته کړې: «زموږ نیکونو دغه هېواد په خپلو وینو، خولو او د ازادۍ پر بنسټ جوړ کړی، نه د دې لپاره چې بهرني یرغلګر زموږ اتلان ووژني. موږ هغوی نه غواړو. ان یو یې هم نه.»

د غونډې په یوه شېبه کې لکڼوال په پښتو خبرې وکړې او د ژباړن له لارې یې وویل: «زه نشم کولی خپلې سترګې خلاصې کړم، غوږ مې درد کوي.»

د محکمې قاضي حکم وکړ، چې ۲۹ کلن لکڼوال دې له ضمانت پرته تر نورو پلټنو پورې په بند کې پاتې شي.

څارنوالانو په خپله ادعانامه کې ویلي، لکڼوال چې د افغانستان تابعیت لري، د امریکا پلازمېنې ته په تګ سره یې د چهارشنبې په ورځ (د لیندۍ ۵مه) سپینې ماڼۍ ته څېرمه د ملي ګارډ پر سرتېرو ډزې وکړې.

په دې پېښه کې دوه سرتېري ټپیان شول، چې د ملي ګارډ یوه سرتېرې له ټپې کېدو یوه ورځ وروسته مړه شوه او بل غړی لا هم په کوما کې دی.

د تازه معلوماتو له مخې، مېرمن بکسټروم د سر په شا برخه کې وېشتل شوې او کله چې لکڼوال هڅه کوله خپله وسله له ډزو وروسته بېرته ډکه کړي، نو هدف وګرځول شو.

د پېښې پر مهال د لوېدیځې ویرجینیا د ملي ګارډ یو پوځي افسر پر لکڼوال ډزې وکړې او وروسته د امریکا د پټ څاري خدمتونو یو افسر هغه بې وسلې کړ.

د څارنوالۍ د تورونو له مخې، لکڼوال له څلورو جنایي تورونو سره مخ دی: د عمدي قتل یو تور، د وژلو په نیت د دوو بریدونو تورونه او همدارنګه د یوې تاوتریخوالې ډکې پېښې په ترڅ کې د وسلې د لرلو یوه قضیه.

د راپورونو له مخې، لکڼوال د ۲۰ کلنې سارا بکسټروم او ۲۴ کلن اندرو ولف په لور د ډزو پر مهال د «الله اکبر» نارې وهلې. لا هم د هغه د برید اصلي انګېزه په رسمي ډول نه ده څرګنده شوې.

د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د له منځه وړلو د ۱۶ ورځني نړۍوال کمپاین په دوام ملګرو ملتونو په خپل تازه پیغام کې ټینګار کړی، چې ناوړه ګټه اخیستنه یوازې فزیکي نه وي، بلکې په ګڼو نورو بڼو رامنځته کېدای شي او د ښځو او نجونو ژوند اغېزمنوي.

ملګرو ملتونو په دې بیان کې ویلي، چې هر څوک کولای شي د ښځو او نجونو د خوندیتوب په برخه کې خپله ونډه ادا کړي.

په دغه بیان کې پر درېیو ټکیو ټینګار شوی: «غږ پورته کړئ او د تاوتریخوالي د دوام کړۍ ماته کړئ، د قربانیانو ملاتړ وکړئ او د هغوی د عدالت غوښتنې حق ته درناوی وکړئ او همدا راز د قربانیانو ملامتول بند کړئ.»

ملګرو ملتونو د یو انځور په بڼه ټینګار کړی، چې تاوتریخوالی یوازې وهل ټکول نه دي، بلکې لفظي سپکاوی، ګواښ، جبري کنټرول، جنسیتي تبعیض او ګڼې نورې رواني او ټولنیزې بڼې لري چې هر یو غېر فزیکي ناوړه ګټه اخیستنه ده.

یاده اداره دغه راپور په داسې حال کې خپروي، چې افغان ښځو بیا د زور زیاتیو د له‌منځه وړلو ۱۶ ورځني نړۍوال کمپاین سره د پیوستون په تړاو ویلي، چې د افغان ښځو پر وړاندې زورزیاتی یوازې یو فردي ستونزه نه، بلکې یو ژور ټولنیز، جوړښتي او سیاسي ناورین دی، چې افغان ښځې ترې اغېزمنې دي.

د نومبر له ۲۵مې د ډسمبر تر۱۰مې د ښځو پر وړاندې د زوزیاتیو د له‌منځه وړلو ۱۶ ورځنی نړۍوال کمپاین په ټوله نړۍ کې نمانځل کېږي او په دغه کمپاین کې نارنجي رنګ د سمبول په توګه کارول کېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې له څه باندې څلورو کلونو راهیسې افغان ښځې له ثانوي او لوړو زده کړو، کار او ازاد ژوند کولو سربېره د طالبانو له‌خوا د لسګونو نورو محدودیتونو سره مخ دي. طالبان بیا وايي، د شریعت په چوکاټ کې د ښځو ټول حقونه خوندي دي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویاند ویلي، چې د جرمني سفارت به ډېر ژر خپل فعالیت او د ویزو صدور د هغو کارکونکو لپاره، چې له ۱۲ ورځنۍ جګړې مخکې یې کار کاوه، بېرته په تهران کې پیل کړي.

سربېره پر دې، د جرمني د بهرنیو چارو وزارت خبرداری ورکړ چې په تهران کې د ویزو ورکولو محدودیتونه دوام لري.

تر دې وړاندې ایران خبرداری ورکړی و، چې له اروپایي هېوادونو سره اړیکې به یې د ملي ګټو پر بنسټ وي.
دغه راز ایران له جرمني سره د اړیکو د ښه کېدو یادونه کړې وه. د الوتنو بیا پیل او د ځینو سیاسي استازولیو پرانېستل یې د یادو پرمختګونو بېلګې یادې کړې وې.