طالب چارواکي وايي د سپين بولدک جګړه له ۲ نیم ساعته وروسته ودرېده

نن ماخوستن په سپين بولدک کې د طالبانو او پاکستاني لوري تر منځ د جګړې له پيل وروسته د طالبانو په خپل منځي واټس اپ ګروپونو کې د دوی هغه غږونه خپاره شوي، چې وایي: «دا ځل باید د چمن- سپين بولدک تر منځ دروازه له‌منځه یووړل شي.»

سرچینو ویلي، چې طالبانو دغې دروازې ته نږدې ژېړو بوشکو ته چاودنه ورکړې، خو تر اوسه د دروازې د تخریب او له‌منځه تللو په اړه جزییات نشته.

څه موده وړاندې چې په سپين بولدک کې د طالبانو او پاکستاني لوري تر منځ جګړه شوې وه، طالبانو یادې دروازې ته څو چاودنې ورکړې وې او ورسره د دروازې لاندنۍ برخه تخریب شوې وه.

طالبانو او پاکستاني لوري لا تر اوسه د دغې مسالې په تړاو په رسمي توګه څه نه‌دي ویلي.

په نوې ستراتیژۍ کې یوازې د سویلي اسیا سیمه او د ترهګرۍ اړوند ګواښونه په عمومي توګه یاد شوي، چې د داعش-خراسان او القاعده د فعالیتونو ذکر په‌کې شوی، خو هېڅ ځای د افغانستان مشخص یادونه نه‌لیدل کېږي.

د متحده ایالاتو د ۲۰۲۵ د ملي امنیت تازه ستراتیژۍ په هغه برخه کې چې اسیا ته ځانګړې شوې، واشنګټن د دې سترې وچې په څو ټاکلو هېوادونو تمرکز کړی، خو افغانستان په کې یاد شوی نه‌دی او نه هم د لومړیتوب هېوادونو په لړ کې ځای لري.

په دې ستراتیژۍ کې ویل شوي، چې د هند ـ ارام سمندر سیمه (Indo-Pacific) به د راتلونکو لسیزو یو مهم اقتصادي او جیوپولټیک ډګر وي. د ستراتیژۍ له‌مخې، امریکا غواړي په دغې سیمه کې د چین د نفوذ په مقابل کې له خپلو متحدینو سره اړیکې لا پیاوړې کړي او د ازادې او پرانستې سیمې ملاتړ ته دوام ورکړي.

سند کې راغلي، چې امریکا غواړي په اسیا کې له هغو هېوادونو سره د سوداګرۍ، ټکنالوژۍ، امنیت او کلتوري اړیکې نورې هم پیاوړې کړي، چې د واشنګټن په اوږدمهاله ګټو کې رول لري. خو په دغه تمرکز کې د افغانستان لپاره ځای نه‌دی ورکړل شوی، او همداراز د افغانستان امنیتي وضعیت، اقتصادي اړتیاوې یا د سیمې لپاره د هغه احتمالي رول ته اشاره نه‌ده شوې.

داسې ښکاري چې له افغانستان څخه د امریکا له وتلو وروسته، واشنګټن په سیمه کې خپلې ستراتیژیکې محاسبې بدلې کړې دي او اوس د چین، جاپان، هند، سویلي کوریا او نورو مهمو اقتصادي مرکزونو پر لور تمرکز کوي. داسې انګیرل کیږي چې افغانستان د امریکا په سیمه ییزو لومړیتوبونو کې اوس ډېر محدود ځای لري او ښکاري چې واشنګټن د کابل په اړه نوې اوږدمهاله طرحه نه‌لري.

دا په داسې حال کې ده چې افغانستان د سیمې په امنیت او اقتصادي دهلیزونو کې لا هم مهم جغرافیایي موقعیت لري، خو په امریکایي ستراتیژۍ کې د هغه نشتوالی د ډېری سیاسي څارونکو لپاره د پام وړ ګڼل کېږي.

که مخکینیو ستراتیژیو ته وکتل شي، نو وضعیت توپیر درلود. د بایډن د ۲۰۲۲ ملي امنیت ستراتیژۍ کې ټینګار شوی و، چې امریکا به د «over-the-horizon» په دې معنا چې له نظامي حضور یا اډې پرته، د ترهګرۍ ضد وړتیا وساتي، څو د القاعده او داعش-خراسان ګواښونه له‌منځه یوسي او د بشري مرستو او د ښځو حقونو ملاتړ هم د سند برخه وه.

د ټرمپ په ۲۰۱۷ ستراتیژۍ کې افغانستان د «South Asia Strategy» تر چتر لاندې یاد شوی و، چې موخه یې پر طالبانو د فشارونو زیاتول او د سولې خبرو ته د زمینې برابرول و.

د ۲۰۲۵ سند ښيي چې امریکا خپل تمرکز له اوږدمهاله جګړو، نظامي مداخلې او ملت جوړونې پروژو څخه لرې کړی او اوس یې بنسټیز لومړیتوبونه کورني امنیت، د چین او روسیې ستراتیژیکه سیالي او د اقتصادي ځواک پیاوړتیا جوړوي.

د پاکستان ډان ورځپاڼې په خپل یوه خبر کې ویلي، چې دا هڅه د کانګرس‌ ډيموکراتې غړې پرمیلا جیاپال او کانګرس مېمبر ګرېګ کاسار په مشرۍ ترسره شوې او په دې لیک کې د جرګې د دوو مسلمان غړو الهان عمر او رشیده طلیب چې د فلسطین او نورو اسلامي موضوعاتو په اړه مشهور دي لاسلیکونه هم شامل دي.

په دې لیک کې چې د چهارشنبې په ورځ خپور شوی، قانون جوړوونکو پر پاکستاني چارواکو د هدفمند فشار غوښتنه کړې، چې په‌کې د ویزو بندیزونه او د هغو چارواکو د شتمنیو کنګل کول شامل دي، چې د امریکا د وګړو او اوسېدونکو د ګواښلو مسوول بلل کېږي.

له ۴۰ زیاتو قانون جوړوونکو له مارکو روبيو غوښتي چې پر هغو پاکستاني چارواکو بندیزونه ولګوي، چې «له هېواده بهر د خپلو مخالفینو په ځورونو» کې ښکېل دي.

په لیک کې ټینګار شوی، چې واشنګټن باید د هغو کسانو پر وړاندې اقدام وکړي چې «د سیاسي مخالفینو د زنداني کولو، په بهر کې د وګړو د ډارولو او د ډیموکراتیکو ازادیو د ځپلو لپاره د دولت له واکونو څخه ناوړه استفاده کوي.»

په لیک کې ویل شوي: «په وروستیو کلونو کې د امریکا هغه وګړي او اوسېدونکي چې په پاکستان کې د استبدادي ناوړه کړنو پر وړاندې غږ پورته کوي، له ګواښونو، ویرولو او ځورونو سره مخ شوي. دا چلند ډېر ځله د هغوی کورنیو ته هم غځول کېږي، چې په پاکستان کې ژوند کوي. دغه تاکتیکونه له خپل سرو نیونو، جبري کړنو او د غچ اخیستونکو تاوتریخوالو څخه نیولې تر کډوالولو او د هغوی د کورنیو غړو په نښه کولو پورې رسېږي.»

قانون جوړوونکو خبرداری ورکړی، چې پاکستان د واکمنۍ د سختېدو له ژور بحران سره مخ دی.

د دوی په خبره، چې سیاسي مخالف مشران بې له دلیله نیول شوي، خبریالان ګواښل کیږي او عام وګړي د ټولنیزو رسنیو د فعالیت له امله زنداني کیږي.

هغوی د ۲۰۲۴م کال د ټاکنو په اړه هم اندېښنې څرګندې کړي او هغو بې‌ نظمۍ ته یې اشاره کړې چې د خپلواکو څارونکو په راپورونو کې ثبت شوې دي.

د امریکا بهرنیو چارو وزارت تر دې مخکې هم د دغو بې‌ نظمیو په اړه اندېښنه ښودلې وه، او د بشپړې څېړنې غوښتنه یې کړې وه.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت او په واشنګټن کې د دغه هېواد سفارت لا تر اوسه په دې تړاو څه غبرګون نه‌دی ښودلی.

ذبیح‌الله مجاهد نن ماخوستن (جمعه د لیندۍ ۱۴مه) په خپله اېکس پاڼه وویل، «متأسفانه چې نن ماښام پاکستاني اړخ یوځل بیا د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې د افغانستان په طرف بریدونه پیل کړل، چې د اسلامي امارت ځواکونه هم غبرګون ته اړ شول.»

سرچینې افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وايي، د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې د افغان طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نن ماخوستن شاوخوا ۱۰ بجې جګړه پیل شوې او لا هم روانه ده. سرچینه زیاتوي، لا هم له سیمې د سپکو او درنو وسلو غږونه اورېدل کیږي.

سرچینې زیاتوي، د سیمې یو شمېر اوسېدونکي د جګړې د پراخېدو له وېرې د خپلو کورونو پرېښودو ته اړ شوي او هڅې کوي چې ځانونه خوندي ځایونو ته ورسوي.

لا تر اوسه د احتمالي اوښتې مرګ ژوبلې په اړه هم معلومات نشته.

د سرچینې د معلوماتو له‌مخې، جګړه د پاکستان له لوري پیل شوې او لومړی یې د سپين بولدک- چمن دروازې ته څېرمه پر صداقت کنډک بریدونه وکړل او بیا وروسته افغان طالبان ځوابي بریدونه پیل کړي دي.

د سرچینې په وینا، له دغې جګړې سره د سپين بولدک- چمن تر منځ پر عمومي دروازه هم جګړه پيل شوې او ویل کېږي د پاکستان له لوري توغندي پر استوګنې کورونو هم لګېدلي او ځايي اوسېدونکي هڅې کوي چې خوندي ځایونو ته ځانونه وروسوي.

د سیمې یوه اوسېدونکي سید محمد افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، دمګړۍ له خپله کوره له ټولۍ کورنۍ سره وتلی او د بولدک ولسوالۍ پر خوا روان دی او په وینا یې، زرګونه نور کسان چې ښځې او ماشومان هم پکې دي له کورونو د وتلو په حال کې دي.

سپین بولدک کې د طالبانو او پاکستان تر منځ بیا جګړه پيل شوه | افغانستان انټرنشنل پښتو

لا تر اوسه افغان طالبانو او پاکستاني لوري د دغې جګړې په تړاو څه نه‌دي ویلي او همداراز د احتمالي اوښتې مرګ ژوبلې په اړه هم معلومات نشته.