د ټرمپ د اوربند له ادعا وروسته هم د تایلنډ او کمبوډیا ترمنځ جګړه روانه ده

خو په ځینو ځانګړو مواردو کې به د والدینو په اجازه ماشومانو ته د ټولنیزو رسنیو د کارولو اجازه ورکړل شي۔

حکومت وایي چې په وروستیو کلونو کې ماشومان تر حده زیات په ډیجیټلي نړۍ کې ښکېل شوي، چېرته چې هغوی له نامناسبو محتواوو، سایبري زورونې، ذهني فشار او نورو رواني ستونزو سره مخ دي۔ د چارواکو په وینا، د ټولنیزو رسنیو بې‌ځایه استعمال د ماشومانو پر ذهني روغتیا، تعلیمي کړنو او ټولنیزو کړنو منفي اغېز کوي۔

د ډنمارک د ډیجیټلي چارو وزیر ویلي دي چې دا اقدام د ماشومانو د ازادۍ د سلبولو لپاره نه، بلکې د هغوی د ښه راتلونکي او ذهني ودې د ساتنې لپاره پورته کېږي۔ نوموړي زیاته کړه چې ماشومان د انلاین نړۍ له خطرونو څخه ساتل د دولت او والدینو ګډ مسؤلیت دی۔

بلخوا، په یوه تازه سروې کې څرګنده شوې چې د ټولنیزو رسنیو د استعمال له امله ماشومان د اضطراب ښکار کېږي۔

د فلسطین چارواکو ویلي، چې د جمعې په ورځ (د لیندۍ ۲۱مه) د غزې د شمال په بیرالنجا سیمه کې د توپان له کبله د بې‌ځایه شویو یو کور نړېدلی او پنځه تنه په‌کې مړه شوي دي.

د الجزیرې ټلویزیون د معلوماتو له‌مخې، چې سهار د غزې ښار په رمال سیمه کې دوه نور کسان هغه مهال مړه شول، چې یو دیوال د کډوالو پر کېږدۍ راونړېد.

د معلوماتو له‌مخې، یوه ورځ مخکې هم د شطي کډوالو په کمپ کې د یوې ودانۍ د نړېدو له امله یو کس مړ شو او یوه نوي زېږېدلي ماشوم د سړې هوا له کبله ساه ورکړه.

په غزه کې روغتيايي کارکوونکي وایي، د یخنۍ او سړې هوا له امله د مړو شمېر په بې‌سارې توګه لوړه شوې ده.

د غزې یوه اوسېدونکي ویلي، د کور له ویجاړۍ وروسته یې داسې يوه کور ته پناه وړې، چې بمبار شوی او چت نه‌لري.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي د جمعې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د وېنزوېلا د تېلو بار وړونکې سوداګریزې بېړۍ نیول او ضبطول د «دولتي سمندري غلا» ښکاره بېلګه ده او له نړۍوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بلل کېږي.

نوموړي ټینګار کړی، چې د امریکا دا اقدام نه‌یوازې د نړۍوالو حقوقو له اصولو سره په ټکر کې دی، بلکې د نړۍوال سمندري تګ راتګ د امنیت او خوندیتوب بنسټیز اصول هم تر پښو لاندې کوي. د بقایي په وینا، د امریکا له‌خوا پر کورنیو قوانینو او غیرقانوني بندیزونو تکیه کول، د دې کړنې غیرقانوني او جنايي ماهیت نه‌شي بدلولای.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند همداراز د دغو ناسم اقداماتو د دوام له پایلو خبرداری ورکړی او ویلي یې دي، چې دا ډول کړنې د نړۍوالې سولې، امنیت او سوداګرۍ لپاره جدي ګواښ دي.

هغه پر ټولو دولتونو او اړوندو نړۍوالو بنسټونو غږ کړی، چې د دغو ناقانونه اقداماتو پر وړاندې خپل مسوولیت ادا کړي او امریکا د خپلو کړنو په اړه ځواب ورکړې ته اړه کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د تېرې چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې حکومت یې د وېنزوېلا یوه د تېلو بار وړونکې سوداګریزه بېړۍ نیولې ده.

ټرمپ ویلي، دا بېړۍ «تر ټولو ستره بېړۍ ده، چې تر اوسه نیول شوې» او د هغه په وینا، دا اقدام د «مهمو دلایلو» له امله شوی دی. د امریکا لویې څارنوالې پام بونډي ادعا کړې، چې دغې بېړۍ له بندیزونو سره سره تېل لېږدول او ټاکل شوې وه ایران ته لاړه شي.

خو د وېنزوېلا حکومت دا ادعا رد کړې او د بېړۍ نیول یې «نړۍواله سمندري غلا» بللې ده.

په تېرو میاشتو کې ټرمپ پر وېنزوېلا ځانګړی تمرکز کړی دی. هغه د هغو کښتيو پر ضد د بریدونو څارنه هم کړې، چې د ده په وینا، د مخدره موادو په قاچاق کې ښکېلې وې او د وینزویلا د ولسمشر نیکولاس مادورو د حکومت له‌خوا یې ملاتړ کېده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ (دلیندۍ ۲۱مه) په ټولنیزه شبکه «تروث سوشیال» کې ولیکل: «ما نن سهار د ټایلندله لومړي وزیر انوتین چارنویرکول او د کمبودیا له لومړي وزیر هون مانټ سره خورا ښې خبرې وکړې، دوی موافقه وکړه، چې له نن شپې څخه به ټولې ډزې ودروي.»

ټرمپ زیاته کړه: «اوس دواړه هېوادونه د سولې او له امریکا سره د سوداګرۍ د دوام لپاره چمتو دي.»

تر دې مهاله ټایلند او کمبودیا په خپلواکه توګه د دغې نوې هوکړې په تړاو څه نه‌دي ویلي.

په ورته وخت کې، د ټایلند لومړي وزیر ویلي، چې د ټېلیفوني اړیکې پر مهال یې د اوربند ملاتړ کړی، خو زیاته کړې یې ده، چې د تاوتریخوالي د پای ته رسولو مسوولیت د کمبودیا پر غاړه دی.

په دې اونۍ کې د سویل ختیځ اسیا د دوو ګاونډیانو ترمنځ د نښتو له امله لږ تر لږه ۲۰ کسان وژل شوي او د جنجالي پولې دواړو خواوو ته شاوخوا نیم میلیون خلک بې‌ځایه شوي دي.

که څه هم د دواړو هېوادونو ترمنځ اصلي اوربند په جولای میاشت کې د مالیزیا په منځګړیتوب رامنځته شو او د اکتوبر په میاشت کې په یوې سیمه‌ ییزې غونډه کې د ټرمپ په ګډون له لا زیاتو جزییاتو سره رسمي شو، خو ټایلند د نومبر په میاشت کې وروسته له هغه چې د خپلو سرتېرو ځینې کسان يې د سرحد په سیمه کې د ماینونو له امله ټپيان شول دغه توافق ځنډولی و.

د تاوتریخوالي وروستۍ څپه هغه وخت پیل شوه، چې د ټایلند د انجنیرۍ یوه ډله د کمبودیايي ځواکونو له لوري په ډزو سره په نښه شول.

دغه نښتې د جمعې په ورځ پنځمې ورځې ته ورسېدې او ټایلند په تېرو ورځو کې د خپلو هوايي بریدونو شدت زیات کړی دی.

د دغې طرحې له‌مخې، هغه سیلانیان چې غواړي امریکا ته سفر وکړي اړ ایستل کیږي چې د تېرو ۵ کلونو د ټولنیزو رسنیو د حسابونو نومونه له امریکايي چارواکو سره شریک کړي.

دا وړاندیز روانه اونۍ د امریکا د حکومت په یوه رسمي خبرتیا کې اعلان شو او ټاکل شوې د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ له اتمې وروسته عملي شي. د خبرتیا له‌مخې، د ویزې معافیت پروګرام کې د شامل هېوادونو مسافر به دالکترونیکي فورمې د ډکولو پر مهال د خپلو ټولنیزو رسنیو معلومات هم وړاندې کوي.

د امریکا د ګمرکونو او سرحد ساتنې ادارې ویلي، دا اقدام د ولسمشر ټرمپ د هغه اجراییوي فرمان پر بنسټ شوی، چې د جنورۍ په ۲۰مه صادر شوی و او په‌کې امریکا ته د تلونکو کسانو د «تر ټولو لوړې کچې ارزونې او پلټنې» غوښتنه شوې ده. د کډوالۍ او غیر کډوالۍ ویزو غوښتونکي له ۲۰۱۹ کال راهیسې د ورته معلوماتو پر ورکولو مکلف دي.

د ویزې معافیت پروګرام ۴۲ هېوادونه رانغاړي چې ډېری یې اروپايي هېوادونه دي. د نوې طرحې له‌مخې، له مسافرو څخه به د تېرو لسو کلونو د برېښنالیک پته او همداراز د کورنۍ د غړو لکه والدینو، خویندو وروڼو، اولادونو او مېړه یا مېرمنې نومونه، د زېږون نېټې، د اوسېدو ځایونه او د زېږون سیمې هم غوښتل کېږي. دا وړاندیز د ۶۰ ورځو لپاره عامه نظر غوښتنې ته هم وړاندې شوی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې امریکا، کاناډا او مکسیکو به په ۲۰۲۶ کال کې د فوټبال نړۍوال جام کوربه وي او تمه ده دې نړۍوالې سیالۍ ته به د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه ګڼ شمېر سیلانیان ورمات شي. د امریکا د سفر صنعت هیله لري چې دغه ستر سپورټي سمبول د ګرځندوی د کمښت د جبران لامل شي.

د امریکا د سیاحت ټولنې د حکومتي اړیکو مشر اېریک هانسن ویلي، که د امنیتي پلټنو بهیر اغېزناک، خوندي او عصري نه‌وي، نړۍوال سیلانیان ښايي د سفر لپاره نور هېوادونه غوره کړي. په ورته وخت کې، د واشنګټن ایالت ډیموکراته سناتوره پېټي مري پر دې طرحې سختې نیوکې کړي او ویلي یې دي، چې دا ډول اقدامات به د سیاحت پر بهیر منفي اغېز ولري.

ولسمشر ټرمپ بیا ویلي، موخه یې د امریکا امنیت ده او ټینګار یې کړی چې حکومت غواړي ډاډ ترلاسه کړي څو «ناسم کسان» هېواد ته داخل نه‌شي. د امریکا د ګمرکونو او سرحد ساتنې ادارې هم ویلي، چې دا خبرتیا یوازې د نویو پالیسیو په اړه د بحث د پیل لومړنی ګام دی.