هلمند کې د طالبانو د قول اردو قوماندان پر ډيورنډ کرښه نویو جوړېدونکو پوستو نه څارنه کړې

د یاد کنسرسیوم په راپور کې، چې د لوېدیځو او غیر لوېدیځو هېوادونو د پخوانیو استخباراتي او پوځي کارپوهانو له‌خوا چمتو شوی، راغلي چې ګڼې وسله‌والې ډلې نه یوازې فزیکي حضور لري، بلکې د روزنې مرکزونه، کورنۍ شبکې او داسې ټولنیز جوړښتونه هم لري چې د نسلونو ترمنځ د بیا تنظیم او دوام زمینه ورته برابروي.

راپور څرګندوي، چې دا موندنې د طالبانو د حکومت له هغو څرګندونو سره په ټکر کې دي، چې ادعا کوي د ترهګرو پټنځایونه یې له‌منځه وړي او امنیت یې ټینګ کړی دی.

د کنسرسیوم د ارزونې له مخې، په افغانستان کې ټوټې شوې وسله‌والې شبکې په داسې فضا کې فعالیت کوي چې د اغېزمن څار او جدي ترهګرۍ ضد فشار نشتوالی پکې احساسېږي. دغه راپور په داسې مهال خپور شوی چې د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې هم ورته اندېښنې مطرح شوې دي.

د روسیې استازي، واسیلي نبېنزیا امنیت شورا ته په یوه لیک کې خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې ترهګرې ډلې بیا منظمېږي او پیاوړې کېږي، او د ده په وینا، دا وضعیت د کابل د واکمنو د کمزورې او ناهمغږې تګلارې پایله ده.

د کنسرسیوم موندنې د پاکستان اندېښنې هم تاییدوي. اسلام‌اباد لا له وړاندې ادعا کړې چې په افغانستان کې د وسله‌والو ډلو شتون د پولې پورې غاړې ناامنۍ ته لمن وهي.

د راپور له مخې، د لسګونو منظم وسله‌والو جوړښتونو موجودیت د پاکستان دریځ پیاوړی کوي او پر طالبانو نړیوال فشار زیاتوي چې له سیاسي ژمنو ورهاخوا، د باور وړ او د ارزونې وړ عملي ګامونه واخلي.

تحلیل وايي، که څه هم کنسرسیوم یو غیرحکومتي بنسټ دی، خو د غړو مسلکي مخینه او ګډ استخباراتي تجربه د دې راپور باور زیاتوي.

راپور ټینګار کوي چې افغانستان په یوه داسې «پرانیستي مرکز» بدل شوی، چې بېلابېلې وسله‌والې ډلې پکې یا یو له بل سره همکاري کوي او یا هم لږ تر لږه یو ځای ژوند او فعالیت ته دوام ورکوي.

د راپور په پایله کې راغلي، که د وسله‌والو ډلو پر وړاندې شفاف، دوامدار او د سیمې له هېوادونو سره همغږي اقدامات ونه شي، نو افغانستان به لا ډېرې نړیوالې انزوا ته ولاړ شي؛ هغه وضعیت چې د هېواد اقتصادي او سیاسي کمزورتیا به نوره هم ژوره کړي.

خبرپاڼه کې راغلي، په دې پروژه کې یو کانال، سربند او چیک‌ډیم جوړ شوی چې موخه یې د اوبو د ضایعاتو مخنیوی، د باراني اوبو زېرمه کول او د کرنیزو ځمکو د خړوبولو اسانتیا شامله ده.

ننګرهار کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ رییس مولوي محمدولي محسن ویلي، چې جوړ شوی کانال او سربند ۴۱۲ متره اوږدوالی لري او په‌کې یوه پرچاوه، دوه سوپرپسیجونه، ترناب، څلور دروازې، دوه منحولونه او یوه لويه د اوبو زېرمه شامله ده.

هغه زیاته کړې چې چیک‌ډیم ۱۷ متره اوږد او درې متره لوړ دی، چې د ۲۰۰۰ متره مکعبه اوبو د زېرمه کولو وړتیا لري او په عملي کېدو سره به د شاوخوا زر جریبه کرنیزې ځمکې د خړوبېدو زمینه برابره کړي.

د DRC موسسې د پروګرامونو مسول انجنیر منیر احمد منیب د یادې پروژې د تخنیکي جزیاتو په اړه ویلي، چې د چیک‌ډیم په شاوخوا غونډیو کې د باراني اوبو د زېرمه کولو په موخه ۶۵۲۷ تراسونه کېندل شوي دي.

نوموړي ډاډ ورکړی چې په سیمه کې به د حیواناتو د خوراک لپاره للمي رشقه هم وکرل شي.

منیب همداراز ویلي، چې د پروژې په دوام به په ګورګورۍ سیمه کې د چهارمغزو ۵۰۰ اصله نیالګي هم کېنول شي، چې د څاڅکو اوبخور (ډرېپ) سیسټم له لارې به خړوبېږي، څو د اوبو د اغېزمن استعمال ترڅنګ د چاپېریال ساتنه هم پیاوړې شي.

هسکې مېنې کې د طالبانو ولسوال مولوي شاکرالله حقاني د دغو پرمختیايي پروژو د پلي کېدو هرکلی کړی او ویلي یې دي چې دا ډول پروژې د سیمې د خلکو د کرنیزو ستونزو د هواري لپاره مهمې دي.

هغه غوښتنه کړې چې په راتلونکي کې دې د خلکو د اړتیاوو پر بنسټ نورې پراختیایي پروژې هم په دې ولسوالۍ کې پلې شي.

د طالبانو د اقتصاد وزارت د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۲مه) ویلي، چې د کندوز ولایت د امام صاحب ولسوالۍ کې یې د تازه مېوو او سبزیجاتو د ساتنې لپاره دغه سړه خونه پرانېستلې ده.

د طالبانو په خبره، په دې سړه خونه کې درې مجهز معیاري تالارونه هم شته.

په کندوز کې د طالبانو مرستیال والي دا اقدام د بزګرانو د ملاتړ په موخه مهم ګڼلی او زیاته کړې یې ده: «د دې سړې خونې جوړول د اقتصاد په وده، د بزګرانو ملاتړ، د زراعتي محصولاتو د ضایع کېدو د مخنیوی او د دې سکټور د پیاوړتیا لپاره یو مثبت ګام دی.»

طالبانو له سوداګرو څخه د کورنیو تولیداتو په برخه کې د پانګونې غوښتنه کړې.

ابراهیم صدر په یادو کتنو کې ویلي: «نننۍ نظام چې حاکم دی د ولسونو په همکارۍ لاسته راغلی، نو موږ او تاسو باید هڅې وکړو چې خپلې دروازې د ولس پر مخ خلاصې وساتو، د ولسونو ستونزې له نږدې واورو او د حل په موخه یې لازمې هڅې وکړو.»

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، ابراهیم صدر د ولایتي ادارو تر منځ پر همغږۍ ټینګار وکړ او له مسوولینو یې وغوښتل، د ولس د ستونزو د حل لپاره له علماوو او قومي مخورو سره مشورې وکړي.

د یادونې وړ ده، چې په دې وروستیو اوونیو کې د هېواد د زونونو او ولایتونو په کچه د ښې حکومتولۍ او همداراز د همغږۍ په نوم غونډې ډېرې شوي او په ځینو دغه ډول غونډو کې له کابل څخه هم ځينې طالب چارواکي ګډون کوي.

لا تر اوسه په روښانه توګه نه‌ده مشخصه شوې، چې دا یوازې د همغږۍ غونډې دي او که هبت‌الله اخوندزاده غواړي د هېواد پر ټولو برخو خپل نفوذ پراخ او طالب مسوولین اطاعت کولو ته اړ کړي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دې کتنه کې په کابل کې د اذربایجان سفیر زیاته کړه، اذربایجاني سیلانيان چې په رسنيو کې فعاله ونډه لري، له افغانستان څخه تر ليدنو وروسته يې د افغانستان بېلابېل کلتورونه، تفريحي او تاريخي ځايونه د رسنيو له لارې تر نړۍوالو ورسول او همداراز یې په ډاګه کړه، چې هېواد یې چمتو دی څو د انلاين کورسونو له لارې افغان ځوانان وروزي.

قدرت‌الله جمال په دې کتنه کې وویل:«هېوادونه د اړيکو د پياوړتیا پر بنسټ پرمختګ کوي، اذربایجان او افغانستان په ډېرو برخو کې ګډ مشترکات لري، له اذربایجان سره په اقتصادي، سیاحتي او کلتوري برخو کې د اړيکو پياوړتیا د دواړو هېوادونو په ګټه ده.»

نوموړي همداراز وویل، افغانستان له جګړو تازه راوتلی هېواد دی او په بېلابېلو برخو کې د دوست هېوادونو همکاريو ته اړتیا لري او په رسنيزه برخه کې به دواړه هېوادونه همغږي نوره هم پياوړې کړي، څو نړۍوالو ته د افغانستان د امن واقعي تصوير وړاندې شي.