جرمني له افغان زلزله ځپلو سره دوه میلیونه یورو مرسته کړې

د نړیوال بانک د وروستي «د افغانستان د پرمختګ رپوټ» له مخې، تمه کېږي د افغانستان د ناخالص کورني تولیدوده به په ۲۰۲۵ کال کې ۴،۳ سلنه وي.

دا کچه په ۲۰۲۴ کال کې ۲،۵ سلنه وه. دغه وده تر ډېره د هغو شاوخوا دوه میلیونه راستنېدونکو له تقاضاوو رامنځته شوې چې له ایران او پاکستان څخه راستانه شوي او د خدماتو او صنعت په برخو کې فعالیتونه هڅوي.

د نړیوال بانک رپوټ وايي، د کرنې سکتور هم دوامداره پاتې شوی او له سختې وچکالۍ سره سره غنمو پاموړ حاصل ترلاسه کړی، په داسې حال کې چې د کان کیندنې او رغونې سکتورونه هم د اقتصادي تولید ملاتړ کوي.

رپوټ وايي، سره له دې چې عمومي وده شته، په ۲۰۲۵ کال کې د نفوس چټک زیاتوالی ۸،۶ سلنه اټکل شوی او دې د خلکو پر سړي سر عاید منفي اغیز کړی دی.

رپوټ وايي، د خوړو او اسعارو د بیو د ثبات او ارزښت له امله انفلاسیون په سیمه کې تر ټولو ټیټ پاتې شوی، چې په ۲۰۲۵ کال کې په منځني ډول دوه سلنه دی.

د مالي وضعیت په برخه کې رپوټ وايي، چې پرمختګ شته او په ۲۰۲۵ کال کې به کورني مالیاتي عواید د جي ډي پي یا کورني ناخالص تولید ۱۷،۱سلنې ته ورسېږي.

رپوټ ددې شرایط ټینګ کنټرول او د مالیاتي چارو ښه پلي کول ګڼي، خو وايي، د بهرنیو مرستو کمښت د عمومي مالي چوکاټ اندازه کموي.

رپوټ د افغانستان د بانکولۍ سکتور زیانمن بللی او په دې کې یې د پورونو ځنډېدل او محدود پورونه د لاملونو په توګه په ګوته کړي دي.

په افغانستان کې د نړیوال بانک رییس حداد زېروس په وینا، د افغانستان اقتصاد د ښه کېدو نښې لري، خو لاهم له مالي ستونزو او ننګونو سره لاس او ګریوان دی.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د کندهار د سپین بولدک، د ننګرهار د تورخم، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه کړای شوي دي.

په راپور کې راغلي، د دغه کسانو له ډلې ۳۷۷۰ کډوال د تورخم، ۱۳۹۱ کډوال د سپین بولدک له لارې، ۲۸۰ د بهرامچې، ۷۰ د اسلام‌کلا او ۶۹ کډوال د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي. د یاد کمېسیون په راپور کې راغلي، چې ستنو شویو کډوالو ته اړین خدمات برابر شوي دي.

له تېرو درېیو کلونو راهیسې له ګاونډیو هېوادونو د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ چټکه شوې ده. د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت تازه خبره ورکړی، چې د یادې ډلې له واکمنېدو راهیسې له پاکستان، ایران او ترکیې هېوادونو ۵۹۷۸۶۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴ مېلیونه او ۲۸۳زرو ته رسېږي او له ۲ مېلیونه ډېر مجردان په جبري ډول او خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ طالبانو په فراه ولایت کې ۱۱ کسان د غلا او د نشه‌یي توکو د پلور په تړاو نیولي دي. همدارنګه د کندوز ولایت له خان‌اباد ولسوالۍ څخه ۶ کسان د «قمار» په تور، له هرات او نیمروز ولایتونو څخه دوه ـ دوه کسان د غلا په تړاو نیول شوي دي.

په همدې لړ کې د فاریاب ولایت له قیصار ولسوالۍ څخه یو کس د ناقانونه وسلې د ساتنې په تور نیول شوی او د سرپل ولایت د بلخاب ولسوالۍ څخه دوه میله کلاشینکوف وسلې کشف او ضبط شوې دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د خوست ولایت د شمل دوه‌منډې ولسوالۍ پولیسو پنځه وسله‌وال هم نیولي، چې غوښتل یې یو کس ووژني. له یادو کسانو سره یوه میل کلاشینکوف، پنځه چړې او یو غلا شوی موټر هم نیول شوی دی.

له هغه راهیسې چې طالبان واک ته رسېدلي، په افغانستان کې بې‌کاري په پراخه کچه زیاته شوې او ګڼ دولتي او خصوصي کاري فرصتونه له‌منځه تللي دي. اقتصادي رکود او د خلکو عایداتو کمښت د دې لامل شوی، چې د غلاوو، قمار او نورو جنایي پېښو په تړاو د نیول کېدونکو کسانو شمېر لوړ شي.

نوموړي دغه څرګندونې په تهران کې د «افغانستان د ګاونډیو هېوادونو د ځانګړو استازو» د غونډې په څنډه کې د چین او ازبکستان له ځانګړو استازو سره د لیدنې پرمهال کړې دي.

هغه نن دوشنبه (د لېندۍ ۲۴مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې په دغه لیدنو کې پر ګاونډیو هېوادونو د ترهګرو د پراخ حضور په اړه ګډې اندېښنې شریکې شوې دي.

هغه تهران کې د «افغانستان د ګاونډیو هېوادونو او د روسیې ځانګړو استازو په ناسته» کې هم ویلي و، د ترهګرۍ په برخه کې د اسلام‌اباد اندېښنو ته باید په جدي ډول رسېدنه وشي. د هغه په وینا؛ پاکستان په سیمه کې د سولې او امنیت غوښتونکی دی.

د نوموړي په خبره؛ دواړه خواوو ټینګار کړی، چې د یادو ګواښونو د مخنیوي لپاره ګډ او همغږي اقدامات اړین دي او سیمه‌ییزه همکاري باید لا پیاوړې شي. د تهران ناسته چې د افغانستان پر موضوع متمرکزه وه؛ تېره ورځ د ایران په پلازمېنه تهران کې جوړه شوې وه او په‌کې د روسیې، پاکستان، چین، تاجکستان، ازبکستان او ترکمنستان ځانګړو استازو ګډون لاره؛ خو طالبانو په دغه ناسته کې له ګډونه ډډه کړې وه.

د دغه وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ د پرانیستې تر مراسمو وروسته د ښارګوټي عملي چارې د کور او ښار جوړولو ریاست تر څار لاندې پیل شوې، چې اوس‌مهال د سړکونو هوارولو او د ۳۰ استوګنیزو نمرو د خط اچونې چارې روانې دي.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، په یاد ښارګوټي کې د ۳۰ استوګنیزو کورونو جوړونې چارې هم بشپړې شوې دي چې د مستحقو کډوالو کورنیو ته د وېش لپاره ځانګړې شوې دي. خبرپاڼه زیاتوي، دغه کورونه د «ارو» موسسې له‌خوا جوړ شوي او د (یو، اېن، اېچ، سي، ار) دفتر یې مالي ملاتړ کوونکی وو.

خبرپاڼه کاږي، د ټولې پروژې لګښت ۱۲۶زره امریکایي ډالر دی چې د هر شلټر لګښت یې ۴۲۰۰ ډالره دی. هر استوګنیز کور دوه د ناستې خونې، دهلیز، پخلنځی، حمام او تشناب لري.

د یاد وزارت د معلوماتو له مخې، د دغه کورونو د جوړولو چارې په درېیو میاشتو کې بشپړې شوې دي. دغه وزارت زیاته کړې، تر تسلیمۍ وروسته به کورونه پر اړمنو کډوالو ووېشل شي.

طالبان دغه څرګندونې داسې مهال کوي، چې په تېرو څلورو کلونو کې له درېیو هېوادونو څه باندې ۷ مېلیونه افغانان هېواد ته ستانه شوي دي. طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، چې د یادې ډلې له واکمنېدو راهیسې له پاکستان، ایران او ترکیې هېوادونو ۵۹۷۸۶۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴ مېلیونه او ۲۸۳زرو ته رسېږي او له ۲ مېلیونه ډېر مجردان په جبري ډول او خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

سره له دې چې طالبانو افغانستان ته د بېرته ستنېدونکو کډوالو لپاره په ځینو ولایتونو کې د اوسېدو ځانګړي پنډغالي او ښارګوټي جوړ کړي؛ خو تازه ستانه شوي کډوال له بې‌کارۍ او د سرپناه له نشتوالي شکایت کوي او ځینې کسان هڅه کوي بېرته پر ناقانونه لارو له هېواده ووځي.