نړیوال بانک وايي افغانستان ددویم پرله پسې کاله لپاره اقتصادي وده کوي

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د کندهار د سپین بولدک، د ننګرهار د تورخم، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه کړای شوي دي.

په راپور کې راغلي، د دغه کسانو له ډلې ۳۷۷۰ کډوال د تورخم، ۱۳۹۱ کډوال د سپین بولدک له لارې، ۲۸۰ د بهرامچې، ۷۰ د اسلام‌کلا او ۶۹ کډوال د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي. د یاد کمېسیون په راپور کې راغلي، چې ستنو شویو کډوالو ته اړین خدمات برابر شوي دي.

له تېرو درېیو کلونو راهیسې له ګاونډیو هېوادونو د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ چټکه شوې ده. د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت تازه خبره ورکړی، چې د یادې ډلې له واکمنېدو راهیسې له پاکستان، ایران او ترکیې هېوادونو ۵۹۷۸۶۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴ مېلیونه او ۲۸۳زرو ته رسېږي او له ۲ مېلیونه ډېر مجردان په جبري ډول او خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ طالبانو په فراه ولایت کې ۱۱ کسان د غلا او د نشه‌یي توکو د پلور په تړاو نیولي دي. همدارنګه د کندوز ولایت له خان‌اباد ولسوالۍ څخه ۶ کسان د «قمار» په تور، له هرات او نیمروز ولایتونو څخه دوه ـ دوه کسان د غلا په تړاو نیول شوي دي.

په همدې لړ کې د فاریاب ولایت له قیصار ولسوالۍ څخه یو کس د ناقانونه وسلې د ساتنې په تور نیول شوی او د سرپل ولایت د بلخاب ولسوالۍ څخه دوه میله کلاشینکوف وسلې کشف او ضبط شوې دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د خوست ولایت د شمل دوه‌منډې ولسوالۍ پولیسو پنځه وسله‌وال هم نیولي، چې غوښتل یې یو کس ووژني. له یادو کسانو سره یوه میل کلاشینکوف، پنځه چړې او یو غلا شوی موټر هم نیول شوی دی.

له هغه راهیسې چې طالبان واک ته رسېدلي، په افغانستان کې بې‌کاري په پراخه کچه زیاته شوې او ګڼ دولتي او خصوصي کاري فرصتونه له‌منځه تللي دي. اقتصادي رکود او د خلکو عایداتو کمښت د دې لامل شوی، چې د غلاوو، قمار او نورو جنایي پېښو په تړاو د نیول کېدونکو کسانو شمېر لوړ شي.

نوموړي دغه څرګندونې په تهران کې د «افغانستان د ګاونډیو هېوادونو د ځانګړو استازو» د غونډې په څنډه کې د چین او ازبکستان له ځانګړو استازو سره د لیدنې پرمهال کړې دي.

هغه نن دوشنبه (د لېندۍ ۲۴مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې په دغه لیدنو کې پر ګاونډیو هېوادونو د ترهګرو د پراخ حضور په اړه ګډې اندېښنې شریکې شوې دي.

هغه تهران کې د «افغانستان د ګاونډیو هېوادونو او د روسیې ځانګړو استازو په ناسته» کې هم ویلي و، د ترهګرۍ په برخه کې د اسلام‌اباد اندېښنو ته باید په جدي ډول رسېدنه وشي. د هغه په وینا؛ پاکستان په سیمه کې د سولې او امنیت غوښتونکی دی.

د نوموړي په خبره؛ دواړه خواوو ټینګار کړی، چې د یادو ګواښونو د مخنیوي لپاره ګډ او همغږي اقدامات اړین دي او سیمه‌ییزه همکاري باید لا پیاوړې شي. د تهران ناسته چې د افغانستان پر موضوع متمرکزه وه؛ تېره ورځ د ایران په پلازمېنه تهران کې جوړه شوې وه او په‌کې د روسیې، پاکستان، چین، تاجکستان، ازبکستان او ترکمنستان ځانګړو استازو ګډون لاره؛ خو طالبانو په دغه ناسته کې له ګډونه ډډه کړې وه.

د دغه وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ د پرانیستې تر مراسمو وروسته د ښارګوټي عملي چارې د کور او ښار جوړولو ریاست تر څار لاندې پیل شوې، چې اوس‌مهال د سړکونو هوارولو او د ۳۰ استوګنیزو نمرو د خط اچونې چارې روانې دي.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، په یاد ښارګوټي کې د ۳۰ استوګنیزو کورونو جوړونې چارې هم بشپړې شوې دي چې د مستحقو کډوالو کورنیو ته د وېش لپاره ځانګړې شوې دي. خبرپاڼه زیاتوي، دغه کورونه د «ارو» موسسې له‌خوا جوړ شوي او د (یو، اېن، اېچ، سي، ار) دفتر یې مالي ملاتړ کوونکی وو.

خبرپاڼه کاږي، د ټولې پروژې لګښت ۱۲۶زره امریکایي ډالر دی چې د هر شلټر لګښت یې ۴۲۰۰ ډالره دی. هر استوګنیز کور دوه د ناستې خونې، دهلیز، پخلنځی، حمام او تشناب لري.

د یاد وزارت د معلوماتو له مخې، د دغه کورونو د جوړولو چارې په درېیو میاشتو کې بشپړې شوې دي. دغه وزارت زیاته کړې، تر تسلیمۍ وروسته به کورونه پر اړمنو کډوالو ووېشل شي.

طالبان دغه څرګندونې داسې مهال کوي، چې په تېرو څلورو کلونو کې له درېیو هېوادونو څه باندې ۷ مېلیونه افغانان هېواد ته ستانه شوي دي. طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، چې د یادې ډلې له واکمنېدو راهیسې له پاکستان، ایران او ترکیې هېوادونو ۵۹۷۸۶۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴ مېلیونه او ۲۸۳زرو ته رسېږي او له ۲ مېلیونه ډېر مجردان په جبري ډول او خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

سره له دې چې طالبانو افغانستان ته د بېرته ستنېدونکو کډوالو لپاره په ځینو ولایتونو کې د اوسېدو ځانګړي پنډغالي او ښارګوټي جوړ کړي؛ خو تازه ستانه شوي کډوال له بې‌کارۍ او د سرپناه له نشتوالي شکایت کوي او ځینې کسان هڅه کوي بېرته پر ناقانونه لارو له هېواده ووځي.

د دغه وزارت له‌خوا په خپره شوې خبرپانه کې د نوموړي په حواله راغلي: «له هر ډول قومي او ژبني تعصباتو پرته د نظام د ملاتړ لپاره کار وکړئ او شته ستونزې د نظام د ټاکل شوې پالیسۍ پر بنسټ حل کړئ. د ټولنې جوړښت او له نظام څخه دفاع ستاسې مسوولیت دی.»

نوموړی داسې مهال دغه څرګندونې کوي، چې په‌خپله دغه ډله د ښځو او نجونو پر وړاندې پر تبعیضي چلند تورنه ده.

خالد حنفي په یاده غونډه کې د علماوو د مسولیتونو او د ټولنې د اصلاح پر اهمیت ټینګار وکړ او ګډونوالو ته یې وویل: «اوس وخت را رسېدلی، چې علماء کرام د ټولنې اصلاح او د نظام د استحکام لپاره د خپل ايماني مسولیت له مخې په ډاډه زړه کار وکړي.»

هغه زیاته کړې، چې د طالبانو حکومت د عصري علومو ملاتړ کوي او په دې برخه کې یې ګامونه پورته کړي دي. نوموړي دغه څرګندونې پر داسې مهال کړې، چې پر کابل د یادې ډلې له واکمنېدو راهیسې د نجونو او ښځو پر زده‌کړو د بندیز له امله په کور دننه او نړۍواله کچه سختې نیوکې کېږي.

بل پلو د بشري حقونو څارونکي او ځینې سیمه‌ییز فعالان نیوکه کوي، چې د امربالمعروف وزارت د فعالیتونو له امله ښځې، ځوانان او رسنۍ له محدودیتونو سره مخ دي او دغه وزارت په ټولنه کې د مذهبي او ټولنیزو قواعدو سخت تطبیق له کبله د خلکو شخصي ازادۍ محدودوي.