حنفي د مدرسې فارغانو ته: له هر ډول قومي او ژبني تعصباتو پرته د نظام ملاتړ لپاره کار وکړئ

په پنجشېر ولایت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه پروژې د طالبانو د والي په مشرۍ د سیمه‌ییزو چارواکو، قومي مخورو او علماوو په حضور کې په رسمي ډول پرانیستل شوې.

په خبرپاڼه کې راغلي، د پرانیستې مراسمو په ترڅ کې د طالبانو د والي دفتر د راتلونکي کال لپاره د څو لویو پراختیايي پروژو خبر ورکړ.

د خبرپاڼې له مخې؛ د طالبانو، یونپس او نړۍوال بانک په مالي ملاتړ دغه ۶۲ پروژو تطبیق چې د اوبو کانالونه او زېرمې، کلیوالي سړکونو، استنادي دېوالونه، پلچکونه او یو شمېر نورې پروژې په‌کې شاملې وې؛ ګټې اخیستنې ته سپارل شوې دي.

په خپرپاڼه کې راغلي، چې دغه پروژې به د ولایت د اقتصادي پیاوړتیا، د کرنې پراختیا، د ترانسپورت ښه‌والي او د طبیعي پېښو د ګواښونو کمولو لپاره مهم ګام وي او د خلکو ژوند به ورسره اسانه شي.

دغه څرګندونې داسې مهال دي، چې د‌ طالبانو په واکمنېدو سره په هېواد کې د بې‌روزګارۍ کچه په بې‌سارې توګه لوړه شوې او د رغنیزو پروژو په برخو کې نړۍوالې مرستې هم د پام وړ کمې شوې دي.

د یاد شرکت د پانګونې د همغږۍ رییس فرید شرف مل په وینا؛ د دغه لمریزې برېښنا ودانیزې چارې بشپړې شوې او نږدې راتلونکي کې به ګټې اخیستنې ته وسپارل شي. هغه زیاتوي: «نږدې ورځو کې به دغه پروژه تکمیل شي او د برېښنا له ملي شبکې سره به په عملي توګه ونښلول شي». د نوموړي په خبره؛ دغه پروژه د خصوصي سکټور په پانګونه شوې او له دې برېښنا څخه به د برېښنا شرکت بېلابېل پېریدونکي برخمن شي.

افغانستان چې ډېره تکیه یې د ازبکستان او ترکمنستان په وارداتي برېښنا ده، په کور دننه لا هم پر ځان بساینې لپاره په دې برخه کې هېڅ راز کوټلي اقدامات نه‌دي شوي. کارپوهان وایي، افغانستان د لمریزې برېښنا او د اوبو بندونو لپاره پراخ فرصتونه لري؛ خو د مدیریت لپاره عملي اراده نه لیدل کېږي.

څو میاشتې وړاندې د میرویس عزیزي په نوم یو افغان پانګه‌وال له طالبانو سره د ۱۰زره مېګاواټه تولیدي برېښنا تړون لاسلیک کړ، چې ټول‌ټال پرې ۱۰مېلیارده امریکايي ډالره لګښت راځي؛ خو لا هم د یادې پروژې عملي چارې نه‌دي پیل شوې.

عزیزي ویلي، چې دغه پروژه به نږدې راتلونکي کې پیل کړي او افغانستان د برېښنا انرژۍ په برخه کې پر ځان بسیا کړي؛ خو یو شمېر افغان سیاست‌وال او د مخکېني جمهوري حکومت چارواکي د هغه دغه اقدام یوازې خیال بولي او د عملي کېدو په تړاو یې شکونه لري.

هغه پر اېکس پاڼه لیکلي، د ایران په تهران کې د سیمه‌ییزې غونډې اساسي موخه دا ده چې د افغانستان په اړه د سیمې په کچه خپل رول او نفوذ تثبیت کړي. هغه ویلي: «ایران هڅه کوي د طالبانو او ځینو سیاسي مخالفینو ترمنځ سیاسي جوړجاړي ته زمینه برابره کړي او تل د ګډ حکومت د ټینګښت غوښتونکی پاتې شوی دی.»

نوموړي زیاته کړې:« په افغانستان کې د امریکایي پوځیانو پر مهال د طالبانو سره د ایران د اړیکو او ملاتړ ګډ لید لوری، د دغه پوځیانو د وتلو موضوع وه چې ایران حتی غوښتل د دوحې تړون پرته امریکا وتلو ته مجبوره شي.»

نجیب‌الله علي خېل یادونه کړې، په یادې ناسته کې د طالبانو د نه ګډون لامل دا دی چې هغوی نه غواړي د افغانستان مسايل د سیمې یا نړۍوالې ټولنې په کچه د یوې قضیې په توګه مطرح شي. هغه ویلي: «که کورنۍ ستونزې د ملي تفاهم او سلا له لارې حل شي؛ نو بهرنیو هڅو ته اړتیا او د پلمو ځای نه پاتې کېږي.»

هغه ټینګار کړی، چې یو متحد، مقتدر او دایمي ثبات لرونکی افغانستان به د سیمې هېوادونو سره د متقابلو همکاریو فرصتونه پراخ کړي او دا به د ټولو په ګټه وي.

د تهران ناسته چې د افغانستان پر موضوع متمرکزه وه؛ تېره ورځ د ایران په پلازمېنه تهران کې جوړه شوې وه او په‌کې د روسیې، پاکستان، چین، تاجکستان، ازبکستان او ترکمنستان ځانګړو استازو ګډون لاره؛ خو طالبانو بیا په دغه ناسته کې له ګډونه ډډه کړې وه.

د یادې ټولنې مشر عبدالنصیر رشتیا وایي، که طالبان د بهرنیو تولیداتو پر ځای د افغانستان داخلي تولیدات په خپلو دولتي ادارو کې وکاروي؛ نو ورسره به د افغان پانګه‌والو تولیدات ډېر شي او هم به کاري فرصتونه ورسره پراخ شي. هغه زیاته کړه: «دوی باید خپلو قراردادونو کې زموږ له تولیداتو کار واخلي، دا کار پانګونه هم ډېروي او ورسره به موږ خلکو ته ډېرې دندې هم پیدا کړو».

د افغانستان د کانونو او صنایعو خونې د دارلانشا مشر عبدالمتین سکندري په وینا؛ د کورنیو تولیداتو د ملاتړ یوازینۍ لاره دا ده، چې د طالبانو حکومت باید داخلي تولیدات وکاروي. د هغه په خبره؛ طالبان په دې برخه کې خپلو کړو ژمنو ته وفاداره نه‌دي.

یو شمېر افغان پانګه‌وال ټینګار کوي، چې اوس‌مهال په افغانستان کې تولیدات په نړۍوالو معیارونو برابر دي او د ښه کېفیت غذایي توکي تولیدوي. د نظر احمد احمدي په نوم یو پانګه‌وال وویل: «خوشبختانه اوس افغانستان کې غذایي مواد په ښه کېفیت او نړۍوال سټنډرډ باندې تولیدېږي. اکثرو برخو کې موږ خودکفا شوي یو».

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د معلوماتو پر بنسټ؛ افغانستان اوس‌مهال په ۵۰۰ سکټورونو کې کورني تولیدات لري، چې له دې ډلې په نږدې ۱۵۰برخو کې پر ځان بسیا دی. که څه هم د طالبانو مشر ملاهبت الله په یو فرمان کې له خپلو دولتي ادارو غوښتي و، چې له کورني تولیدانو کار واخلي؛ خو د هغه پر دې امر لا تر اوسه په بشپړه توګه عمل نه‌دی شوی او لا هم د دغه ډلې په اداري قردادونو کې بهرنیو توکو ته لومړیتوب ورکول کېږي.

همدا راز پانګه‌وال نیوکې کوي، چې په افغانستان کې په کافي توګه د برېښنا نشتوالی او د طالبانو حکومت له لوري د دوی تولیداتو نه ملاتړ د صنعت کارانو او فابریکو د پراختیا مخه ډب کړې ده.

روبي له محکمې غوښتي، چې د وروستۍ ازموینې نوملړ تر خپرېدو وروسته دې د مرکې لپاره وبلل شي او که ازموینه کې بریالۍ شي؛ نو د MBBS یا BDS اړوند پروګرامونو کې دې د نوم‌لیکنې اجازه ورکړل شي.

روبي د (PoR) لرونکې افغانه کډواله ده، چې د خپلې کورنۍ سره په پاکستان کې ثبت شوې ده. هغې د لېسې زده‌کړو تر بشپړولو وروسته په طبي برخه کې د زده‌کړو لپاره ازموینه ورکړې او ښې نمرې یې ترلاسه کړې دي.

محکمه به د یادې قضیې په اړه د روانې ډسمبر میاشتې په ۳۰مه خپله راتلونکې پرېکړه واوروي؛ څو د یادې زده‌کړیالې د نوم‌لیکنې په اړه وروستۍ پرېکړه وشي. دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان حکومت تر دې وړاندې په دغه هېواد کې د مېشتو اې‌سي‌سي او پي او ار کارت لرونکو افغانانو د وتلو امر کړی و او د دغه کډوالو پر وړاندې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د نیولو او افغانستان ته یې د اېستلو لړۍ لاهم روانه ده.