امرالله صالح: طالبانو ته د امریکا ډالري کڅوړو د ورکړې تر شا ښایي ناپاکه معامله شتون ولري

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نورجلال جلالي نن شنبه، د لیندۍ ۲۹مه د هند په پلازمینه نوي ډيلي کې خبریالانو ته وویل، چې طالبانو او هند ترمنځ د اړیکو نوی باب پرانیستل شوی دی.

جلالي وویل، نړۍ ته معلومه ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې ورځ تربلې کمزوري کېږي.

نوموړي زیاته کړه، چې عامه روغتیا یو دوښمن لري، او هغه هم مرض دی.

جلالي په دې سفر کې روغتیا نړیوال سازمان د دودیزو درملو د دویمې نړیوالې سرمشریزه پای غونډه کې ګډون وکړ.

ددې سرمشریزې موخه د دودیزې درملنې معیاري کول،نړیواله همغږي، د تجاربو تبادله او د خلکوروغتیا ته د دودیزو درملو اغېزمنې لارې موندل ښودل شوي دي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نور جلال جلالي هند ته د خپل سفر پرمهال د درملیزو فابریکو، صادرونکو شرکتونو او دودیزو درملو ټولنو له مسوولینو سره لیدلي دي.

نوموړي په دې لیدونو کې افغانستان ته پر معیاري درملو واردولو، د قیمت او کیفیت برخې ته ځانګړې پاملرنې، په افغانستان کې پر پانګونې او ځینو نورو موضوعاتو باندې خبرې تر سره کړي دي.

هندي چاراواکو هم په یادو برخو کې د همکارۍ د پراختیا ډاډ ورکړی دی.

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر د درملو د وارداتو د اسانتیا لپاره هند ته سفر کړی دی. طالبانو تر دې وړاندې له پاکستان نه د درملو واردات درولي او هڅه کوي، چې هندي او ایراني درمل د پاکستاني درملو پر ځای وکاروي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر نن د شنبې په ورځ، د لېندۍ ۲۹مه په بلخ ولایت کې د یو سوداګریز مرکز د کار د پیل په مراسمو کې د سیمي او نړۍ پر هوادونو غږ کړی، چې د یادې ډلې سره دې خپلې اقتصادي اړیکې پراخې کړي.

نوموړي ویلي:«د سیمې او نړۍ هېوادونو څخه مو غوښتنه ده، چې د تحریمونو او بې ځایه فشارونو پرځای دې له اسلامي امارت سره اقتصادي اړیکې نرمې او پراخې کړي.»

همدارنګه عبدالغني برادر ویلي، چې د افغانستان پیاوړتیا د نورو هېوادونو په زیان نه، بلکې د نورونو هېوادونو له هوساينې او پیاوړتیا سره مرسته کوي.

برادر زیاته کړې:«طالبان د سیمه ییز او نړیوال مشارکت په برخه کې په هر اخیز اقتصادي او سیاسي اصالت باور لري؛ خو دا چې لویو ارزښتونو او اصولو ته متقابل احترام شتون ولري.»

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ویلي، چې په افغانستان کې یې د داخلي او بهرنۍ پانګونې لپاره ښه زمینه برابره کړې او پانګوال کولی شي، له دې فرصتونو څخه غوره استفاده وکړي.

د طالبانو دغه لوړپوړي چارواکي پر داسې مهال د سیمې او نړۍ له هېوادونو د تحریمونو او فشارونو د لرې کولو او اقتصادي پراختیا غوښتنه کړې چې د څه باندې دوو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ هر ډول سوداګري په ټپه درول شوي او طالبان هڅه کوي، چې د ایران، ازبکستان، تاجکستان او نورو هېوادونو له لارې د سوداګرۍ فرصتونه چمتو کړي.

فضلي په خپل تازه ایکس پوسټ کې لیکلي، د طالبانو افراطي دیني تعبیر، فرهنګي لید او سیاسي ګټو د زده کړو پر وړاندې ښکاره دښمني رامنځته کړې ده.

د هغه په وینا، دا ډله د همدې تګلارې له لارې پر خلکو واک چلوي او د پوهې مخنیوی د واک د دوام یوه اساسي وسیله بولي.

هغه زیاته کړې، که څه هم د طالبانو ځینې ټیټ پوړي چارواکي لا هم راتلونکي ته خوشباوره دي او د «امر ثاني» په نوم د ژمنو د پوره کېدو تمه لري، خو دا هیلې تر پنځو کلونو وروسته هم یوازې تخیلي پاتې شوې دي.

فضلي ټینګار کړی چې دا ډول چارواکي نه د پرېکړې واک لري او نه هم د اصلي تصمیم‌نیونکو په کړۍ کې شامل دي.

فضل محمود فضلي د طالبانو د تعلیمي سیاستونو پر دوام نیوکه کړې او ویلي یې دي چې تر هغې چې واک د ناپوهۍ پر بنسټ ولاړ وي، د بدلون تمه بې‌ځایه ده.

د ملګرو ملتونو دغه ادارې په خپور کړي راپور کې ویلي چې د مهاجرت او راستنېدنې هره کیسه یوازې د ځای بدلولو په معنا نه ده، بلکې د هویت، مهارت، امید او د ژوند د نوې پیل یوه نښه ده.

په راپور کې د دیبا په نامه د یوې افغانې کیسه یاده شوې، چې له کلونو وروسته خپل هېواد ته ستنه شوې.

نوموړې ویلي: «راستنېدل اسانه نه وو، خو زه د خپل کلتور او قوت سره کور ته راستنه شوم ترڅو د خپلې کورنۍ لپاره یو روښانه راتلونکی جوړ کړم.»

اې او ایم په دغه راپور کې د هغو افغانانو نظرونه هم راخیستي چې په افغانستان ته له اوږدې ګډوالۍ وروسته راستانه شوي او د ملګرو ملتونو له مرستو برخمن شوي دي.

د ملګرو ملتونو دغه اداره وايي چې دوی د راستنېدونکو کورنیو لپاره عاجله مرسته برابره کړې، چې پکې د روغتیايي سکرینینګ، لنډمهاله سرپناه، د ټرانسپورټ اسانتیاوې او د خوندي ژوند لارښوونې شاملې دي.

د ک ډوالو اړوند دغه اداره ټینګار کوي چې کډوالي او راستنېدنه باید خوندي، باعزته او د حکومتونو، ټولنو او نړیوالو شریکانو په ملاتړ ترسره شي، ځکه دا نه یوازې د کورنیو د ژوند ښه کولو لپاره مهم دی، بلکې د ټولنې او سیمه‌ایزو اقتصادونو د پراختیا یوه ستره سرچینه هم ده.

یاده دې وي چې د ای او ایمافغانستان د فعالیتونو ملاتړ د افغانستان د بشري مرستو صندوق، اروپایي اتحادیې، ګیټس فاونډیشن، اسلامي پرمختیایي بانک، د جرمني د بهرنیو چارو وزارت، جاپان، هالینډ او نورو نړیوالو شریکانو له خوا کېږي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې (د لېندۍ ۲۹مه)، دغه کډوال د کندهار د سپین بولدک، د ننګرهار د تورخم، د هلمند د بهرامچې او د هرات د اسلام‌کلا له لارې ستانه کړای شوي دي.

په راپور کې راغلي، د دغه کسانو له ډلې د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې ۴۳۱۶تنه، د کندهار د سپین بولدک له لارې ۵۵۱تنه، د هلمند د بهرامچې له لارې ۳۳۷ تنه، او د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۱۲۸ تنه افغانستان ته ستانه شوې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې وړمه ورځ هم له ایران او پاکستان نه ۵۷۸۰ تنه افغانستان ته جبري ستانه کړی شوی وه.

یاده دې وي چې، په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو وضعیت د اندېښنې وړ دی. راپورونه ښيي، چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د پولیسو د عملیاتو په لړ کې افغان کډوال د پلټنو، نیولو او جبري اېستلو له ګواښ سره مخ دي.