د ریښتر په کچه اووه درجې زلزلې د تایوان شمال‌ختیځ ولړزاوه

د «Greening the Blue» کلني راپور له مخې د ۲۰۱۹ کال راهیسې د شنوخونو ګازونو په خپریدو کې شاوخوا ۳۰ سلنه کموالی راغلی دی.

په راپور کې د چاپېریال ساتنې او د دوامداره مدیریت په برخه کې د ملګرو ملتونو پر لاسته راوړنو ټینګار شوی.

د ملګرو ملتونو د چاپېریال شنه کول، هغه نوښت او کلنی راپور دی چې د دغه سازمان د چاپېریالي اغېزو د کمولو هڅې ارزوي. په دې راپور کې د ملګرو ملتونو د ادارو د شنوخونو ګازونو خپریدل، د انرژۍ مصرف، د اوبو کارونه، فاضله مواد او د دوامداره پرمختګ نورې برخې څېړل کېږي، تر څو د اقلیم بدلون پر وړاندې د سازمان د پرمختګ کچه وښيي.

د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي له خوا په ایکس خپره کړې خبرپاڼه کې راغلي، چې په یاد برید کې لسګونه بې‌ګناه کسان شهیدان او ټپیان شوي دي.

خبرپاڼه کې د سوریې له حکومت او ولس سره د ژورې خواخوږۍ او تسلیت څرګندونه شوې ده.

په خبرپاڼه کېټينګار شو، چې پر ملکي وګړو او دیني ځایونو بریدونه نه شي توجیه کېدای او دا ډول کړنې د انسانیت له بنسټیزو ارزښتونو سره په ټکر کې دي.

نن د ډسمبر ۲۷ د «د وباوو پر وړاندې د نړیوال چمتووالي ورځ» ده. ملګري ملتونه ټینګار کوي چې وباګانې د بشري ژوند، اقتصادي پرمختګ او ټولنیزو خدمتونو پر وړاندې جدي ګواښونه دي، او د هغو د مخنیوي، چمتوالي او نړیوالې همکارۍ له پاره باید هر اړخیز اقدامات وشي.

د ملګرو ملتونو له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د کروناویروس (COVID-19) وبا څرګنده کړه چې لویې ناروغۍ کولی شي روغتیايي نظامونه له حد زیات فشار لاندې کړي، نړیوالې عرضه‌يي لارې ګډوډې کړي، او د ښځو، ماشومانو او د بې وزلو هېوادونو د خلکو ژوند ته جدي زیان ورسوي.

په خبرپاڼه کې ټینګار شوی چې د وباوو په وړاندې د چمتووالي لپاره پیاوړي او مقاومت لرونکي روغتیايي نظامونه ضروري دي او د ملي، سیمه‌ییز او نړیوالو هڅو همغږي، د معلوماتو تبادله، علمي پوهه، غوره تجربې، او د پوهاوي پروګرامونه باید د وباوو د مخنیوي او کنټرول لپاره عملي شي.

د ملګرو ملتونو سیسټم، په ځانګړي ډول د روغتیا نړیوال سازمان (WHO)، په دې برخه کې اساسي رول لري او د هېوادونو، سیمو او نړیوالو هڅو ملاتړ کوي.

همدارنګه په خبرپاڼه کې راغلي چې حکومتونه، اړوند سازمانونه او ټولنې باید په وباګانو کې د ټول شموله ګډون، د جنسیتي نظر په پام کې نیولو او د زیان منونکو خلکو ځانګړې پاملرنې ته ژمن پاتې شي.

ملګرو ملتونو په دغه خبرپاڼه کېټولو غړو هېوادونو، نړیوالو او سیمه‌ییزو ادارو، غیر دولتي سازمانونو، علمي موسسو او شخصي سکتور ته بلنه ورکړې چې د وباوو د چمتوالي نړیواله ورځ د تعلیم او پوهاوي له لارې په ملي شرایطو او لومړیتوبونو سره هر کال ولمانځي.

د راپور له مخې، له دې شمېر څخه ۱۰ کسان په عام محضر او د خلکو د سترګو په وړاندې اعدام شوي دي. هرانا ویلي چې دا شمېرې د ۱۴۰۳ لمریز کال د مرغومې له ۱۲مې څخه د ۱۴۰۴ کال د لیندۍ تر ۲۹مې پورې موده رانغاړي او د څه باندې ۱۰ زره بشري حقونو راپورونو د ارزونې پر بنسټ راټولې شوې دي.

د راپور پر بنسټ، شاوخوا ۹۵ سلنه اعدامونه په پټه ترسره شوي او یوازې پنځه سلنه یې د رسمي رسنیو له لوري اعلان شوي دي.

هرانا همداراز ویلي چې د اعدام شویو کسانو له ډلې لږ تر لږه ۱،۶۸۱ تنه، چې ۸۷ سلنه جوړوي، نارینه او ۵۹ تنه، چې درې سلنه کېږي، ښځې وې، خو د لس سلنه اعدام شویو کسانو جنسیت نه دی مشخص شوی.

د پولیسو په وینا، یاد موټر د پلټنې پر تمځای کې مشکوک ښکاره شو او وروسته څرګنده شوه چې دغه موټر د پام وړ ناقانونه کډوال لېږدول.

ترکي رسنیو د جمعې په ورځ، د جدي په ۵مه، د پولیسو د چارواکو له قوله راپور ورکړی چې د یاد باروړونکي موټر چلوونکی هم نیول شوی او افغان کډوال د ارزوروم د کډوالۍ ادارې ته سپارل شوي دي. د پېښې په تړاو څېړنې لا هم روانې دي.

په همدې حال کې، د ارزوروم د پولیسو قومندان ویلي چې د نوي میلادي کال د رارسېدو له امله په دغه ښار او شاوخوا سیمو کې امنیتي تدابیر زیات شوي او سلګونه پولیس د وسایطو د پلټنې، د امنیتي وضعیت د څارنې، د ترافیکو د کنټرول او د کډوالو د قاچاق پر ضد پر دندو بوخت دي.

ترکیه د لوېدیځې اسیا څخه اروپا ته د ناقانونه کډوالو د تګ راتګ له مهمو لارو څخه ګڼل کېږي.