ایمل ولي خان: په پاکستان کې د هرې پېښې تور له فکر پرته پر افغانستان لګول کیږي

یاد وزارت نن د یکشنبې په ورځ، د مرغومي اوومه وویل، چې د طالبانو د اوبو او انرژي وزیر عبداللطیف منصور د ایراني شرکتونو له ګډ پلاوي سره کتلي او په افغانستان کې د اوبو د پروژو په اړه یې خبرې ورسره کړې دي.

طالبانو ویلي، چې د ایراني شرکتونو پلاوي له پنجشیر څخه کابل ته د اوبو د انتقال په پروژه کې د پانګونې لپاره تیاری ښودلی دی.

یاد وزارت وايي، چې د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزیر ایراني پانګوالو ته د همکارۍ او د دوی د پانګې د خوندیتوب ډاډ ورکړی دی.

ایراني پانګوالو له پنجشیر څخه کابل ته د اوبو د انتقال پروژې په اړه د هوکړې د لاسلیکولو لپاره د لارو چارو د برابرولو غوښتنه کړې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د هېواد پلازمېنې میلیونونه وګړي له څو پرله پسې کلونو راهیسې تر ځمکې لاندې د اوبو کچې کمښت په اړه شکایت کوي او دمګړی د کابل ښار د ډېرو برخو اوسېدونکي د اوبو له سخت کمښت سره مخ دي.

«مرسي کورپس» نړیوال سازمان په خپل یوه راپور کې ویلي و، چې د کابل شاخوا اووه میلیونه اوسېدونکي د اوبو د کمښت له حیاتي بحران سره مخ دي. یاد بنسټ په کابل کې د نیمايي ژورو څا ګانو وچېدو ته په اشارې ویلي وو، چې ښايي دا ښار تر ۲۰۳۰ کال پورې بشپړ وچ شي.

د طالبانو یو شمېر مخالفو سیاستوالو نن یکشنبه، د مرغومي پر ۷ نېټه په انلاین ډول د تخار د پخواني امنیه قوماندان جنرال اکرام الدین سریع فاتحه وکړه.

دې انلاین ناستې د ملي جنبش ګوند مشر عبدالرشید دوستم وویل، د هغه هدف د طالبانو نسکورول دي، نه د واک لاسته راوړل.

نوموړي ټینکار وکړ، چې له دې ډلې سره مقابله یوازې د زور او فشار له لارې ممکنه ده.

دوستم زیاته کړه، چې دوی د داسې شرایطو راوستلو په لټه کې دي، چې ځوانان واک ته ورسیږي.

هغه وویل، چې «وخت مه ضایع کوئ، طالبان نه خبرې اترې او نه هم ډېپلوماسي پېژني».

په دې انلاین ناسته کې د طالبانو مخالفو ډلو مشرانو له ایران څخه وغوښتل، چې تخار د پخواني امنیه قوماندان جنرال اکرام الدین سریع د ترور په اړه شفافې څېړنې وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې په تهران کې د تخار د پخواني امنیه قوماندان او د طالبانو د مخالف جنرال اکرام‌الدین سریع ترور پراخ غبرګونونو راپارولي دي.

جنرال اکرام‌الدین سریع د چارشنبې په ورځ په تهران کې خپل کور ته نږدې د مخ پټو وسله‌والو له‌خوا ترور شو.

د طالبانو یو شمېر مخالفو سیاستوالو نن په انلاین ډول د تخار د پخواني امنیه قوماندان جنرال اکرام الدین سریع فاتحه وکړه.

پر همدغه مهال د طالبانو د مخالفې مقاومت جبهې مشر احمد مسعود ویلي، چې ایران دې د جنرال اکرام الدین سریع د ترور مساله جدې وڅېړي.

احمد مسعود زیاته کړې:« د ایران مسوولینو ته مې پیغام دادی، چې که دا لومړی ځل وای، موږ به یوه پېښه ګڼلې وای او ترې تېر شوي به وای. خو دا څویم ځل دی چې د ایران په خاوره کې دا ډول پېښه ترسره کېږي. زموږ، د افغانانو او د افغانانو د رهبرانو تمه دا ده، چې ایران دې د سریع د ترور موضوع جدي وګڼي، ودې یې څیړي.»

همدارنګه نوموړي پر ایران غږ وکړ، چې له تهران نه د «ترهګرو» لاسونه لندي کړي.

احمد مسعود زیاته کړې:« زه په دې کې شک نه لرم، لکه څنګه چې د مخکینیو پېښو او ترورونو د پلټنو پایلو ته رسیدلي، دې مسالې ته به هم ورسیږی، خو دا ځل زموږ غوښتنه ده، چې جدي اقدام وکړئ او پریکنده تصمیم ونیسئ. کله چې د ترهګر لاس تر دې ځایه «تهران» رسیږي، داسې مانا لري، لکه څنګه چې نتنیاهو په ایران کې د اسماعیل هنیه په ترور کې لاس درلود. نو دا لاسونه باید لنډ شي.»

د تېر جمهوري نظام پرمهال د تخار پخوانی امینه قوماندان جنرال اکرام الدین سریع د مرغومي پر درېیمه د تهران په ولیعصر ښارګوټي کې د نامعلومو کسانو په ډزو ووژل شو.

مولانا فضل الرحمان د ده په وینا ددغه مثبت ځواب، هرکلی کړی او ویلي یې دي چې دا د پاکستان لپاره ښه پرمختګ دی.

هغه د یکشنبې په ورځ، د مرغومي پر اوومه پر اېکس ولیکل، چې د پاکستان له دولت او حکومت څخه هم تمه لري چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د اړیکو د ښه کولو او په پاکستان کې د سولې ټینګښت لپاره د علماوو او مذهبي ټولنې د هڅو ملاتړ وکړي.

فضل الرحمان ټینګار کړی چې د دې هڅو د دوام په صورت کې پاکستان او سیمه کولی شي د سولې او ثبات یو مرکز شي.

د طالبانو د ډلې ویاند مرستیال حمد الله فطرت نن یکشنه، د مرغومي پر ۷مه نېټه د سولې او اقتصاد نړیوال انسټیټیوټ وروستی راپور رد کړی او ویلي یې دي، چې د طالبانو له حاکمیت وروسته افغانستان بشپړ امن دی.

فطرت وویل، چې افغانستان له ۴۵ کلونو وروسته ښه امنیت تجربه کوي او دا د ستاینې وړ دی او د یوه نا امن هېواد په توګه نوملړ کې یې شاملول له حقیقت لرې خبره ده.

د یاد راپور شمېرې د شنبې په ورځ (د مرغومي ۶مه) خپرې شوې او ښيي، چې افغانستان د سوېلي اسیا تر ټولو ناامنه هېواد دی.

د دغه بنسټ له نظره، افغانستان له دې امله د سوله‌ییزو هېوادونو په نوملړ کې په ټیټه درجه کې ځای لري، چې وسلو ته د نامسوولو ډلو او اشخاصو لاسرسی، د تاوتریخوالي جرمونه، سیاسي بې‌ثباتي او د کورني او بهرني کډوالۍ څپې پکې ډېرې دي.

په راپور کې ناامني یوازې د وسله‌‌والو جګړو په معنا نه ده اخیستل شوې، بلکې سوله د ټولنیز امنیت او مصوونیت، د کورنیو او بهرنیو شخړو کچې او د یوه دولت د پوځي کېدو درجې له مخې ارزول شوې ده.

خدماتو ته د وګړو لاسرسی هم د ټولنیزې سولې له مهمو معیارونو څخه دی. د بېلګې په توګه د بهرنیو مرستو د کمېدو له امله د افغانستان روغتیايي بنسټ له سخت ناورین سره مخ دی. د روغتیا نړیوال سازمان سږکال اعلان کړی، چې د بودجې د کمښت له امله یې په افغانستان کې ۸۰ سلنه خدمات کم کړي دي.

یاد راپور د معلوماتو پر بنسټ تر ټولو هر اړخیز تحلیل وړاندې کوي، چې د سولې بهیرونه، اقتصادي ارزښت او د سوله‌ییزو ټولنو د پراختیا څرنګوالی پکې څېړل شوي دي.

د نړۍوالې سولې د شاخص د کلني راپور له‌مخې، ایسلنډ، اېرلنډ، نیوزیلنډ، اسټرالیا او سویس په ترتیب سره د سولې او امنیت له پلوه له لومړي تر پنځم مقامه پورې دي.