طالبانو وايي په کابل کې یې د قتل په تور درې کسان نیولي دي

پنجشیر کې د طالبانو د والي ویاندسیف‌الدین لټون ویلي چې، د بیروج دغه کانونه تازه د دغه ولایت د عنابه او ابشار ولسوالیو کې کشف شوي دي. د هغه په وینا، د یادو کانونو له تثبیت وروسته به د زمردو ترڅنګ بیروج هم د پنجشېر له مهمو معدني زیرمو څخه وشمېرل شي.

د طالبانو د مسولینو په وینا د دغو کانونو ارزونه او تثبیت روان دی.

یاده دې وي چې، د طالبانو له واکمنۍ راهیسې دغې ډلې د کانونو او قیمتي ډبرو په برخه ډیر تمرکز کړی او هر کال په زرګونه قیراط قیمتي تیږې پلوري.

پنجشیر د زمردو له پلوه د افغانستان له تر ټولو شتمنو ولایتونو څخه ګڼل کېږي، چې هر کال ترې زرګونه قیراطه زمرد بازار ته وړاندې کېږي، چې ورځې وړاندې هم طالبانو ۳۵۴۴ قیراطه زمرد د ازادې بولۍ له لارې وپلورل.

ددغه ریاست له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې اغلي، د کار او ټولنیزو چارو ریاست، د افغانستان د پراختیايي او رفاهي خدماتو موسسې په همکارۍ، په شتل، رخه او حصه اول ولسوالیو کې د خیاطۍ د زده‌کړې درې مرکزونه پرانیستل شوي.

د دغه ادارې رییس، عظیم‌الله شهید، ویلي چې په هر مرکز کې شل ښځې د خیاطۍ زده‌کړې کوي.

شهید زیاته کړې، چې د هر ګډونوال لپاره د خیاطۍ وسایل، لکه د ماشین پایه، چوکی، میز، تار، قیچي او نور اړین لوازم، برابر شوي دي.

ګډونوالې ښځې هم وايي، چې د دې زده‌کړو له بشپړولو وروسته به دوی وکولی شي د خیاطۍ له لارې اقتصادي خپلواکي ترلاسه کړي.

خو په ورته وخت کې، دا پروګرام یوازې د ښځو د مهارتونو د روزنې په برخه تمرکز لري او د نجونو ښوونیزې زده‌کړې لا هم محدودې پاتې دي.

د پنجشیر ځايي فعالان او مدني ټولنې دا وضعیت د زده‌کړو او مسلکي مهارتونو د برابرولو په برخه کې د اوږدمهاله ستونزو نښه بولي.

دوی ټینګار کوي، چې د ښځو او نجونو د بشپړ مشارکت لپاره باید د زده‌کړو ټولو مرحلو ته لاسرسی تضمین شي، تر څو د ولایت د ټولنیز او اقتصادي پرمختګ موخې پوره شي.

د راپورونو له مخې، په دغه طرحه کې د هرات ولایت څخه تر بلخ او وروسته تر بدخشان د واخان دهلېز پورې د رېل پټلۍ غځول شامل دي، چې له دې لارې به ایران د افغانستان له خاورې چین سره ونښلول شي. دغه طرحه دا مهال د بحث او پلان جوړونې په پړاو کې ده.

ایران دا مهال د خواف–هرات د رېل پټلۍ له لارې له افغانستان سره نښتی دی او دا لاره د نوې طرحې د بنسټ په توګه کارېدلی شي.

شنونکي وایي، افغانستان د خپل جغرافیایي موقعیت له امله کولی شي د سیمې لپاره یو مهم ټرانزیټي دهلېز شي او د دې پروژې په عملي کېدو سره، به د ترانزیت له عوایدو، د کارموندنې له فرصتونو او چین ته د مستقیم لاسرسي له ګټو برخمن شي، خو د لوړو لګښتونو، جغرافیایي ننګونو او د درې واړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي همغږۍ اړتیا لا هم سترې ننګونې بلل کېږي.

بل خوا، تازه د ایران ولسمشر او د دغه هیواد د بهرنیو چارو وزیر د طالبانو په هکله متضادې څرګندونې کړې دي. د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان وايي، د افغانستان سره ښې او پراخې اړیکې لري، خو د بهرنیو چارو وزیر یې بیا وايي، ایران له طالبانو سره پر ګڼو مهمو موضوعاتو اختلاف لري.

نصیر احمد فایق په خپل ایکس پوسټ کې لیکلي، چې طالبان د پخوانیو نظامیانو په څنډې ته کولو، د ملي سرچینو په ناوړه ګټه‌اخیستنه او د وېرې او وحشت له لارې په حکمرانۍ بوخت دي.

د هغه په وینا، «د طالبانو په نظام کې اداري فساد، تبعیض او قومي تعصب مخ په زیاتېدو دی.»

فایق همداراز ویلي، چې دا وضعیت په داسې حال کې روان دی، چې د افغانستان ۹۰ سلنه خلک تر فقر لاندې ژوند کوي او شاوخوا ۲۳ میلیونه وګړي بشري مرستو ته اړتیا لري. نوموړي زیاته کړې، چې میلیونونه کسان، په ځانګړي ډول ځوانان، په زوره راستانه شوي کډوال او بې‌ځایه شوي خلک، بې‌کاره دي او د خپل راتلونکي په اړه جدي اندېښنې لري.

د افغانستان دایمي استازي ټینګار کړی، چې نیمه ټولنه، یعنې ښځې، له خپلو اساسي حقونو بې‌برخې دي او دا وضعیت د ټولنې پر ثبات ناوړه اغېز لري.

هغه خبرداری ورکړی، چې «هر نظام چې د عدالت، د قانون د حاکمیت او د خلکو د ارادې پر بنسټ ولاړ نه وي، دوام نه شي کولی.»

د فایق دغه څرګندونې په داسې وخت کې مطرح کېږي، چې په نورستان کې د طالبانو د یوې امنیتي ډلې ډله‌ییزې استعفا د دغه ولایت د امنیتي او اداري وضعیت په اړه جدي پوښتنې راولاړې کړې دي.

د دغه خونې د معلوماتو له مخې، دا مهال په دغه ولایت کې شل تولیدي فابریکې د فرشونو او ماشيني غاليو په تولید بوختې دي، چې د هېواد د کورني بازار شاوخوا ۴۵ سلنه اړتیا پوره کوي.

یادې خونې ویلي، چې د هرات تولیدي غالۍ او فرشونه د کیفیت له پلوه د وارداتي توکو سیالي کوي او د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې بازار لري.

د دوی په وینا، د دغو فابریکو فعالیت نه یوازې د کورني تولید د پیاوړتیا سبب شوی، بلکې د سلګونو کسانو لپاره یې د کار زمینه هم برابره کړې ده.

د کانونو او صنعت خونې مسوولینو ټینګار کړی، چې که د تولیدي سکتور ملاتړ زیات شي او د بازار موندنې اسانتیاوې رامنځته شي، د هرات د مفروشاتو صنعت کولای شي د هېواد د کورني بازار تر څنګ د صادراتو په برخه کې هم مهم رول ولوبوي.