طالبانو له ترکي پانګه‌والو سره د اوبو او برېښنا د درېیو سترو پروژو په اړه خبرې کړې دي

کابلوف د روسیې دولتي خبري اژانس (ریانووستي) ته ویلي: «د دې ګواښ شته، چې د کارګرو په منځ کې توندلاري هم وي.» د هغه په وینا؛ د دواړو هېوادونو ترمنځ داسې دوه‌اړخیزه تګلاره نه‌شته، چې د افغان کډوالو د کنټرول او څار ډاډ ورکړي.

دغه څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې د طالبانو د کار وزارت تر دې وړاندې روسیې ته د افغان کارګرو د لېږد لپاره د یوه پلان د وړاندې کېدو خبر ورکړی و. همداراز په مسکو کې د طالبانو سفیر حسن ګل ویلي و، چې د طالبانو اداره له روسي چارواکو سره د کرنیزو کارونو لپاره د افغان کارګرو د ګومارنې په اړه خبرې کوي؛ خو لاتر اوسه پورې په دې برخه کې کومه هوکړه نه‌ده شوې.

ضمیر کابلوف د دوشنبې په ورځ (د مرغومي ۸مه) ریانووستي ته وویل، روسیه اوس مهال نه‌شي کولی افغان کډوال کارګر په پراخه کچه وګوماري؛ ځکه «نه د کنټرول لپاره مېکانېزم شته او نه هم تضمین او د دې شونتیا هم شته، چې د هغوی په منځ کې افراطي عناصر وي.»

هغه د راتلونکې په اړه وویل: «موږ فلټر، مقررات او څار ته اړتیا لرو. موږ نه‌شو کولای خپلې دروازې په بشپړ ډول پرانیزو. قانون اجازه نه راکوي، چې اقتصاد د داسې خلکو پر مخ خلاص کړو چې موږ یې پر کنټرول ډاډمن نه یو. دا مهال هېڅ اغېزمن تضمین یا مېکانېزم نه‌شته.»

کابلوف خبرداری ورکړی، که له افغانستان نه د کډوالو بهیر سم ونه څارل شي؛ نو کېدای شي «بېلابېل عناصر، حتا تخریبي کسان» په‌کې شامل وي. هغه زیاته کړه: «په راتلونکې کې د دې شونتیا شته؛ خو هر څه باید تر څار لاندې وي. دا مهال داسې کوم څه نه‌شته.»

په ورته وخت کې د طالبانو د کار وزارت (د غبرګولې په ۱۹مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي و، چې د دغه وزارت سرپرست عبدالمنان عمري د سنټ‌پټرزبورګ د ۲۷م اقتصادي فورم په څنډه کې له خپل روسي سیال سره لیدلي او روسیې ته یې د افغان کارګرو د لېږد په اړه خبرې کړې دي.

د دغه سازمان د راپور له مخې؛ په بدخشان، بلخ او کندوز ولایتونو کې ۸۵ سلنه کورنیو یا د کوکنارو د عاید پرته بل بدیل نه لاره او یا یې هم یوازې د هغې یوه برخه جبران کړې ده. د ملګرو ملتونو د نشه‌یي توکو او جرمونو دفتر وايي، چې دغه وضعیت پر ځمکه‌والو او کروندګرو د اقتصادي ضربې ژور اغېز او د معیشت لپاره د هدفمند ملاتړ بېړنۍ اړتیا څرګندوي.

د خپرو شویو شمېرو له مخې؛ په بدخشان او بلخ کې ۹۵سلنه کروندګرو د کوکنارو کرل درولي دي. په راپور کې د اسنادو پربنسټ راغلي، چې اوس د کوکنارو پرځای تر ډېره غلې دانې او په ځانګړې توګه غنم کرل کېږي؛ خو غنم د کوکنارو پرتله ارزانه او ټیټ ارزښت لرونکی محصول دی.

د دغه سازمان راپور چې د دوشنبې په ورځ (د مرغومي ۸مه) خپور شو په‌کې راغلي، چې اقلیمي بدلون د افغان کروندګرو د معیشت پر وړاندې یو اضافي او جدي ګواښ دی.

د یادې ادارې (UNHCR) په وینا؛ یوازې په ۲۰۲۵کال کې له ګاونډیو هېوادونو ایران او پاکستان نه شاوخوا ۲.۸ مېلیونه افغانان په جبري توګه خپل هېواد ته ستانه شوي دي. د دوی په وینا؛ ډېری راستنېدونکي کډوال له پېسو او د کور سامان پرته راستنېږي، چې تر ستنېدو وروسته د دوی پر وړاندې شته ستونزې له پراخوي.

د نوموړې ادارې په راپور کې راغلي، د دغه ستونزو د حل لپاره ملګري ملتونه د STFA په مالي مرسته د ختیځ افغانستان لپاره د «دایمي حل ګډه پروژه» پرمخ وړي. په راپور کې راغلي، دغه پروژه د بې‌ځایه شویو خلکو لپاره اوږدمهاله حل لاره برابروي؛ څو هغوی وکولای شي د محرومیت او تبعیض پرته عادي ژوند وکړي.

راپور زیاتوي، د دغه پروژې په چوکاټ کې د ملګرو ملتونو (د کار نړۍوال سازمان، د کډوالۍ نړۍوال سازمان، د خوړو نړۍوال پروګرام، UNDP، د وکړو صندوق، UNHCR، د ماینونو د له‌منځه وړلو اداره، د ملګرو ملتونو ښځو اداره او UN-Habitat) د پرمختیایي پروګرامونو له لارې د بنسټیزو خدماتو، د دوامداره عاید لرونکو لارو او د ښځو ځواکمنتیا ته وده ورکوي. یو اېن ډي پي وایي، په ټولو فعالیتونو کې د ښځو او نجونو ځواکمنتیا ته ځانګړې پاملرنه شوې.

د ملګرو ملتونو د دغه ادارې په راپور کې راغلي، ډېری راستنېدونکي ځوانان د کار د نشتوالي ستونزه لري. د ملګرو ملتونو پراختیایي اداره د تخنیکي او حرفوي زده‌کړو پروګرامونه پرمخ وړي؛ ترڅو ځوانان اړین مهارتونه زده کړي، د کار بازار ته ورننوځي او یا خپل کاروبار پیل کړي.

د راپور له مخې؛ اوس مهال په سره رود ولسوالۍ کې ۲۰ ځوانان د څلورو میاشتو لپاره د موبایل د ترمیم روزنه ترلاسه کوي. یاده اداره وایي، زده‌کوونکي د اړتیاوو له مخې ټاکل شوي او هر یو یې د میاشتې شاوخوا ۷زره افغانۍ ترلاسه کوي.

د دغه ډلې یو زده‌کوونکي سیف‌الله وایي: «زه له پاکستان نه د خپلې کورنۍ سره راستون شوی یم. موږ زده کړل، چې خراب سکرینونه بدل کړو او هر ډول موبایلونه ترمیم کړو. په پای کې به هر زده‌کوونکی د ۷۰۰ ډالرو ارزښت لرونکې دستګاوې ترلاسه کړي؛ ترڅو خپل کاروبار پیل کړي.»

په یادې ولسوالۍ کې د سولري انرژۍ نصب او د بېټرۍ ترمیم د زده‌کړې پروګرام هم شته، چې په‌کې ګڼ زده‌کوونکي یې تازه راستانه شوي افغانان دي، چې په پاکستان کې په بېلابېلو کارونو بوخت وو.

د ملګرو ملتونو پراختیایي اداره وایي، د یادې پروژې موخه دا ده چې د ملګرو ملتونو هره اداره خپلې ځانګړې وړتیاوې وکاروي او د فعالیتونو د تکرار مخه ونیسي؛ ترڅو د خلکو اړتیاوې لومړیتوب ولري.

غلام حسین مظفري ویلي، چې ایران د طالبانو سره د مستقیمو خبرو له لارې د سوداګرۍ لارې اسانه کړې دي. هغه وویل: «په پوله کې د مستقیمو خبرو اترو په ترسره کولو او د ګاونډیو چارواکو په کوربه‌توب مو د سوداګرۍ د اسانتیا لپاره اوږدمهاله سرحدي ستونزې حل کړې».

مظفري دارنګه څرګنده کړه، چې د خراسان رضوي ولایت صادرات په روان کال کې ۳۶سلنه زیات شوي. هغه وویل، افغانستان ته د ایران صادرات اروپا ته د دغه هېواد د ټولو صادراتو څخه ډېر دي.

تر دې وړاندې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي هم ویلي و، چې د ایران او افغانستان ترمنځ سوداګري د ایران او اروپا ترمنځ تر ټولې سوداګرۍ زیات اهمیت لري.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د کندهار د سپین بولدک، د ننګرهار د تورخم، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه کړای شوي دي.

په راپور کې راغلي، له دې ډلې د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې ۴۰۳ کورنۍ، د کندهار د سپین بولدک له لارې ۵۰ کورنۍ، د هلمند د بهرامچې له لارې ۴۰ کورنۍ، د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ۳۱ کورنۍ او د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۱۹ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو وضعیت د اندېښنې وړ دی. راپورونه ښيي، چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د پولیسو د عملیاتو په لړ کې افغان کډوال د پلټنو، نیولو او جبري اېستلو له ګواښ سره مخ دي.

تازه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر مولوي عبدالکبیر هم ویلي، چې واک ته د یادې ډلې له رسېدو راهیسې ۶،۸ مېلیونه کډوال له ګاونډیو او نورو هېوادونو افغانستان ته ستانه شوي او دغه شمېره د لوړېدو په حال کې ده.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرې لېندۍ میاشت کې له ایران، ترکیې او پاکستان نه ۲۴۱زره او ۷۸۰ کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.

د دغه وزارت له‌خوا په درېیو جلا خپرو شویو خبرپاڼو کې راغلي، چې له دې ډلې له ایران نه ۱۰۶زره او ۴۰۳ کډوال، له ترکیې ۱۶۸۸ او له پاکستان نه ۱۳۳زره او ۶۸۹ کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.