پوتین او د تاجکستان ولسمشر د افغانستان په اړه خبرې کړې دي

د افغانستان اماني صندوق د چارشنبې په ورځ، د مرغومي پر لسمه، د میلادي کال له پای سره هم‌مهاله په یوه خبرپاڼه کې ولیکل چې په ۲۰۲۵ کال کې یې د افغانانو ملاتړ کړی او همدارنګه په تېرو څلورو کلونو کې یې د اقتصادي فرصتونو رامنځته کولو، بنسټیزو خدمتونو د وړاندې کولو او د اقلیمي بدلون پر وړاندې د زغم زیاتولو په برخه کې له افغانانو سره مرسته کړې ده.

دغه صندوق ټینګار وکړ چې د خپلو همکارو شریکانو په همکارۍ به په راتلونکي کې هم په افغانستان کې د ټولنو د بیا رغونې او ښه‌والي لپاره مرستې ته دوام ورکړي.

اماني صندوق زیاته کړه چې د مرستندویانو مالي ملاتړ د دغه بنسټ وړتیا لوړه کړې ده څو په افغانستان کې له اړمنو کسانو سره لا ډېره مرسته وکړي.

یاد بنسټ وویل چې په راتلونکي کې به د معیشت د ښه‌والي، روغتیايي خدمتونو او د اقلیمي بدلون سره د تطابق په برخو کې خپل حمایوي پروګرامونه د افغانستان په شمال، ختیځ، سوېل ختیځ، سوېل او لوېدیزو سیمو کې پراخ کړي.

د اماني صندوق غړي انوارالحق احدي د لړم پر ۲۶مه له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې وویل چې دغه مالي صندوق تر اوسه له نیم میلیارد ډالرو څخه زیات عاید ترلاسه کړی دی.

نوموړي زیاته کړه چې د صندوق نغده شتمني چې مخکې درې نیم میلیارد ډالر وه، اوس څلور میلیارد او شل میلیون ډالرو ته رسېدلې ده.

امریکا د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د افغانستان د مرکزي بانک ۳،۵ میلیارد ډالر شتمني په سویس کې اماني صندوق ته ولېږدوله، چې د افغانستان د اقتصاد د ملاتړ لپاره وکارول شي.

د میلادي کال له پای سره سم، د افغانستان اماني صندوق اعلان وکړ چې د خپل بنسټ څلورمه کلیزه نمانځي.

یاد وزارت د چهارشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۰مه) ویلي، چې د پنجاب–ابقول کرمان، سیاه‌دره پنجاب–پل بند شوی، بامیان–غور او بامیان–دره‌صوف لارې د واورې او توپان له امله په لنډمهالي ډول د تګ راتګ لپاره تړل شوې دي.

د دغه وزارت د معلوماتو له مخې؛ د کابل–دایکندی لویه لاره د کوتل قوناق په سیمه کې، په غور ولایت کې ګڼې نښلوونکې لارې او همداراز د غزني ولایت د ناور ولسوالۍ لاره هم د درنې واورې له امله تړل شوې ده.

طالبانو ټینګار کړی، د دغه لارو د پرانیستلو چارې دوام لري او له موټر چلوونکو یې غوښتي چې له سفر وړاندې د لارو د وضعیت په اړه ځان خبر کړي. د سالنګ لویه لاره لږ تر لږه د افغانستان نهه شمالي ولایتونه له کابل سره نښلوي او د هېواد له تر ټولو ډېرې ګڼې‌ګوڼې لرونکو لارو څخه ګڼل کېږي.

نوموړي دغه څرګندونې د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو له وزیر مولوي عبدالکبیر سره په کتنه کې کړې دي. د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په دغه ناسته کې د راستنو شویو کډوالو د مرستو رسولو، همغږۍ او شته ستونزو د حل پر لارو چارو هم خبرې شوې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د روان زېږدیز کال په لړ کې د ملګرو ملتونو ادارو د افغان کډوالو د ستونزو د حل لپاره شاوخوا دوه نیم مېلیارده امریکايي ډالر لګولي دي. اندریکا راتواته د ملګرو ملتونو د معلوماتو پر بنسټ ټینګار کړی، چې له ګاونډیو هېوادونو د افغان کډوالو د اېستلو بهیر د افغانستان د وګړو په شمېر کې ۱۰سلنه زیاتوالی راوستی.

ورته مهال مولوي عبدالکبیر ویلي، طالبانو د ژمي لپاره له راستنو شویو کډوالو سره د بېړنیو مرستو یو پلان چمتو کړی چې له مخې به یې په ټولو ولایتونو کې له زرګونه کورنیو سره د خوراکي توکو ترڅنګ نغدي مرستې هم وشي.

د یادونې وړ ده، چې په وروستیو میاشتو کې له ایران او پاکستان نه د افغان کډوالو جبري ستنېدنه بې‌سارې کچې ته رسېدلې ده. د کډوالۍ نړۍوال سازمان د راپور له مخې؛ د روان کال تر لړم میاشتې پورې له یو مېلیون ډېر افغانان له دغه دوو هېوادونو افغانستان ته ستانه شوي دي.

له تورخم نه ځایي چارواکي وایي، چې د دغه کانټینرونو له ډلې ۸ یې د تورخم ترمینل ته رسېدلي او یو کانټینر د لارې د خرابوالي له امله نه‌دی رسېدلی. دوی وایي، د طالبانو تر اجازې وروسته به دغه کانټینرونه د ډیورنډ کرښې هاغاړې ته ننوځي.

دوی زیاتوي، د رسمي پړاوونو تر بشپړېدو وروسته به دغه مرستې افغانستان ته ولېږل شي. د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت تر دې وړاندې ویلي و، چې د بشردوستانه موخو لپاره د تورخم او چمن سوداګریزې لارې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د لېږد لپاره پرانیزي.

تر دې وړاندې هم د یونېسف اړوند ۷۴ کانټینرونه، د خوړو نړۍوال پروګرام ۶۷ کانټینرونه او د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق دوه کانټینرونه له بېلابېلو لارو افغانستان ته داخل شوي وو.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د وروستیو نښتو له امله د اکټوبر له ۱۱مې راهیسې نږدې درې میاشتې کېږي، چې د تورخم لار د هر ډول تګ راتګ لپاره تړلې ده.

د پولیسو په وینا؛ شاه نواز د داودزي سیمې د «خزانه» کډوالو پنډغالي څخه نیول شوی دی. پولیس زیاتوي، یاد افغان کډوال د پاکستان پر ضد د څرګندونو اعتراف کړی او پر خپلو خبرو یې بښنه هم غوښتې ده.

د پولیسو د معلوماتو له مخې؛ تر قانوني پروسې بشپړېدو وروسته به نوموړی افغانستان ته واستول شي. دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان حکومت د ۲۰۲۵ کال د اپرېل له لومړۍ نېټې راهیسې د ناقانونه مېشتو افغان کډوالو پر ضد عملیات پیل کړي دي.

د بشري حقونو فعالان اندېښنه ښيي، چې د جبري ستنولو دغه لړۍ له قانوني ضمانتونو، د بیان ازادۍ او د کډوالو له بنسټیزو حقونو سره په ټکر کې ده؛ خو پاکستاني چارواکي ټینګار کوي چې دغه اقدام د ملي امنیت او د کډوالۍ د قوانینو د پلي کېدو په موخه ترسره کېږي.